Gepubliceerd op
Specialist

Vermijd weerstanden rond kennisdelen. 7 tips voor directeurs

Log in om te bewaren.

“Als directeur kan je een aantal randvoorwaarden voor kennisdelen vervullen”, zegt Marieke Van Nieuwenhuyze, coördinator van de pedagogische begeleidingsdienst van Provinciaal Onderwijs Vlaanderen. “Zo verlaag je de drempel om te leren van elkaar en vermijd je weerstanden bij leraren”, aldus haar collega Heidi Verlinden, met wie ze samen projecten rond kennisdelen in en tussen scholen begeleidt.

  1. Begin klein, vanuit een concrete nood

    “Leraren willen vooral leren als ze een concrete nood of tekort voelen. Wees alert voor zulke ‘gouden vragen’ in je team en geef er ruimte aan. Misschien heeft iemand een klankbord nodig, of weet je dat een collega een gelijkaardige nood ervaart, of moet iemand back-up zijn voor een zieke collega …”

    “In elk team zitten wel bruggenbouwers, die het talent hebben om die verbanden te zien. Laat hen de trekkers voor kennisdelen zijn en laat je door hen omringen in een kerngroep. Je hoeft het niet allemaal alleen te bedenken. Vertrekken vanuit die kleine vragen werkt beter dan meteen een hele schoolcultuur om te gooien.”

  2. Maak het actief en sociaal

    “Scholen creëren een online platform en verwachten dat collega’s daar spontaan materiaal op posten. Maar individuele leraren zijn vaak te bescheiden, of ze houden hun werk liever voor zichzelf omdat ze in het verleden nare ervaringen hadden, of omdat het in hun ogen nog work in progress is. Als je samen iets hebt ontwikkeld daarentegen, valt het ‘ik’ weg en gebeurt dat wél.”

    “Nog een voorbeeld: als iemand op nascholing is geweest en gewoon de presentatie op Smartschool zet, haalt dat weinig uit. Knoop er liever een opdracht aan vast, bv. ‘spreek met minstens 2 collega’s over de gevolgde vorming’. Of laat 2 collega’s met dezelfde nood die nascholing volgen. Dat kost wat en vergt meer organisatie, maar het loont: zij beginnen daar meteen rond samen te werken en creëren iets tastbaars. Zo stimuleer je kennisdelen bij de rest van de groep.”

  3. Toon successen en vier ze

    “Maak embryonale samenwerkingsverbanden die ontstaan tussen collega’s zichtbaar voor de hele groep en vier die kleine successen. Dat geeft goesting en werkt als een olievlek. De kunst is de anderen jaloers te maken: zij moeten de win-win aanvoelen. Bijvoorbeeld: samen een les voorbereiden gaat sneller, is leuker en geeft energie.”

    “Als directeur kan je al eens worden meegesleept in een discussie met een kleine groep die weerstand biedt. Focus liever op de trekkers. Zij krijgen snel de middenmoot mee. Maar wees ook realistisch: een kleine groep blijft zich altijd verzetten. Daarin investeren heeft niet veel zin. Maar snoer ze niet de mond: kritiek zet aan tot nadenken en bijsturing.


  4. Kennisdelen top-down opleggen werkt niet, maar soms kan je wel structurele ingrepen doen

    Marieke Van Nieuwenhuyze - coördinator pedagogische begeleidingsdienst POV
  5. Zorg voor een veilig klimaat

    “De eerste keer dat leraren de deur van hun klas openzetten, vinden ze dat best eng. Dat is normaal. Maar wanneer ze dat vaker doen, ebt dat gevoel weg, en op den duur kijken ze ernaar uit om elkaar terug te zien. Dat komt omdat ze feedback krijgen van een peer, iemand die op gelijke voet met hen staat. Een tip: zorg dat er in die feedback telkens 1 sterkte meer zit dan een aanbeveling. Laat leraren ook op voorhand afspreken wat er geobserveerd zal worden. Als iemand naar je klasmanagement komt kijken, dan hoeft er niets gezegd te worden over die fout op het bord.”

    “Hamer ook op discretie. Wordt er gefilmd, doe dat dan met het toestel van de ontvangende leraar. En zorg voor een wisselwerking: jij komt bij mij, ik kom bij jou. En kennisdelen over de schoolgrenzen heen met ‘vreemden’ is soms minder bedreigend dan met eigen collega’s. Een schooloverstijgend project kan de aanzet zijn tot kennisdelen binnen de school.

  6. Bouw het structureel in

    “Kennisdelen top-down opleggen werkt niet, maar soms kan je als directeur wel structurele ingrepen doen. Stel samen met elk van je vakgroepen de agenda op als je merkt dat daar vanzelf geen actie in komt. Dat zal de groep triggeren om er een zelfsturend wij-ding van te maken.”

    “Of nog: je kan je team best ‘verplichten’ in het eerste schooljaar 2 lessen van een collega naar keuze bij te wonen, het volgende schooljaar 3 lessen, en het derde schooljaar dat enkel nog ‘aanmoedigen’. Een aantal leraren zal dat spontaan blijven doen. Zo breng je een dynamiek op gang, en brengt de structuur de cultuur in beweging.”

  7. Maak het aangenaam

    “Als je leraren wil laten samenwerken, moet je de plek waar ze dat gaan doen, ook fysiek aantrekkelijk maken. Leraren moeten zin hebben om daar te vertoeven. Voorzie ook iets lekkers. En zorg voor goeie koffie. Er wordt trouwens ook veel informeel geleerd. De kracht van informeel leren is niet te onderschattten. Maak daar voldoende tijd voor en stimuleer het zelf. Merk het op en breng collega’s actief met elkaar in contact.

  8. Communiceer

    “Communicatie is niet alleen dat ene moment op de personeelsvergadering. Gebruik dat gerust als forum, maar grijp ook andere manieren aan om te communiceren over kennisdelen. Maak het visueel: hang producten op in de lerarenkamer, zwier ze op sociale media. Begin elk officieel formulier met uitleg over het ‘waarom’ van kennisdelen in je school. Zo wordt dat op den duur een mantra.”

In september sterk starten met Klasse Magazine?*

  • 4 straffe nummers voor slechts € 10
  • Met doorleesdossier, verhalen en tips
  • Extra: zot zadelhoesje voor abonnees
Ik word abonnee

*Betaal vóór 7 juli en krijg een Klasse-kalender als extraatje