Vlaanderen
Klasse.be

Mening

Hebben leraren meer stress en werkdruk?

  • 25 april 2016
  • 2 minuten lezen
Filip Van Droogenbroeck

Ervaren leraren kampen niet met meer stress en werkdruk dan hun leeftijdsgenoten in andere jobs. Dat concludeert socioloog Filip Van Droogenbroeck (VUB) in zijn doctoraatsonderzoek ‘Too tired to teach?’. “Maar de ontevredenheid over de administratieve druk blijft groot en de loopbaan moet aantrekkelijker.”


Van Droogenbroeck vroeg 3200 (ex-)leraren ouder dan 45 hoe ze hun job aanvoelen en vergeleek hun antwoorden met 31 andere beroepen. “Leraren rapporteren niet vaker stress, angst of werkdruk en zijn niet sneller uitgeblust. Dat is opvallend, want die indruk leeft door krantenartikels die lesgeven een van de zwaarste beroepen noemen.”

Leraren staan graag voor de klas. Werken met leerlingen, daarvoor doen ze het al die jaren

Filip Van Droogenbroeck
Socioloog (VUB)

“Meer nog: in vergelijking met andere beroepen scoren leraren goed op arbeidsvreugde, autonomie, taakvariatie en leerkansen. Ze zijn altruïstisch en intrinsiek gemotiveerd. Leraren staan graag voor de klas. Werken met leerlingen, daarvoor doen ze het al die jaren.”

Werkdruk: alles moet nog altijd op papier

Toch vraagt Van Droogenbroeck om de job aantrekkelijker te maken. “Administratieve werkdruk en de vlakke loopbaan knijpen leraren uit en drijven niet alleen starters, maar ook oudere leraren uit het beroep. De papierberg blijft groot. Soms vullen leraren maar iets in, hopen ze dat het in het juiste mapje terechtkomt, maar zien ze het nut niet voor hun leerlingen. Dat frustreert natuurlijk.”

Directeurs moeten de verwachtingen van inspectie en overheid correct vertalen naar hun leraren

Filip Van Droogenbroeck
Socioloog (VUB)

“Daar moeten directeurs iets aan doen. Zij kunnen de administratieve druk wegnemen door de verwachtingen van inspectie en overheid correct te vertalen naar de dagelijkse praktijk van leraren. Uit angst voor een negatieve evaluatie zijn directeurs daarin soms te voorzichtig. Ze willen altijd alles op papier, ook als dat van de inspectie niet moet. Daarom moet de overheid heldere richtlijnen uitwerken en de directeurs in hun opleiding duidelijk briefen over wat niet en wat wel op papier moet. Daarnaast kunnen lerarenopleiders starters bewust maken dat een stukje administratie bij de job hoort.”

Flexibele opdrachten voor ervaren leraren

Niet alleen minder planlast, maar ook een flexibele loopbaan kan leraren langer gezond en gemotiveerd voor de klas houden, vertelt Van Droogenbroeck. “Het is goed dat het loopbaandebat gevoerd wordt. In andere jobs maken ervaren werknemers veel makkelijker promotie. Maar ook binnen onderwijs kan je de loopbaan aantrekkelijk maken.

“Dat kan door meer in te zetten op flexibele, gevarieerde functies. Ervaren leraren kunnen met hun relevante ervaring starters opleiden, preventie-advies geven of zich inwerken in een coördinerende rol. Doe dat niet bovenop hun lesopdrachten, maar hou ze halftijds voor de klas en zet hun talenten ook halftijds in op andere plekken binnen de school.”

Bart De Wilde

Voeg dit artikel toe aan je bewaarde artikels

Log in om te bewaren


D

De Weerd

26 april 2016

Fijn artikel van Van Droogenbroeck.
Dankjewel !

Reageren
S

Schietmenietaf, weeseerlijkmetjezelf

26 april 2016

Ik stel me hier wel vragen bij. Volgens mij dienen er wel meer zaken 'op papier' (of digitaal aub! we leven intussen in een digitale wereld) bijgehouden te worden zodat wat er op school met en voor leerlingen en door leerlingen/leerkrachten/GOnbegeleiders/zoco's/CLB/... gebeurt niet gewoon 'in de lucht' hangt.

Iedereen binnen een schoolteam dient te weten waar de school voor staat, hoe zaken worden aangepakt en hoe niet. Welke visie heeft de school op leerbegeleiding? Hoe wordt kwaliteit bewaakt als er geen procedures en data zijn? Stappenplannen, de structuur van een procedure en een duidelijk LVS waarin de onderwijsbehoeften van een leerling en de maatregelen die hij/zij krijgt en nodig heeft bijgehouden worden + de effecten daarvan, orde en tucht, welbevinden van de leerling, ... Allemaal noodzakelijk voor een goede Samenwerking en opvolging van leerlingen als je 't mij vraagt.
Een leerkracht is al te veel de eenzaat die doet wat hij wil/gewoon is in zijn/haar klas (waarmee wil ik geenszins beweren dat die leerkrachte dat niet goed zouden doen! Maar wel, de verschillen tussen leerkrachten zijn immens, vraag dat maar eens aan de leerlingen. Wie maakt hen en wie kraakt hen?)

Dus weinig tot niets op papier? Geen registraties? Geen administratie? Ik ben geen voorstander: Het ene woord tegen het andere en nergens een plek waar men iets kan opzoeken (bvb. Wat hadden we nu weer afgesproken? Iedereen verlaat de personeelsvergadering/vakgroep en doet het dan toch op zijn/haar manier) ? Laten we verder werken op buikgevoel? Weg met objectiviteit? Ieder voor zich zeer subjectief/gekleurd? En wat als een leerkracht plots ziek valt (wat we elke dag opnieuw ervaren, de ziekteverzuimcijfers binnen onderwijs al eens bekeken?)? Niets terug te vinden voor zijn/haar opvolger... frustratie alom, we hebben het allemaal meegemaakt lijkt me... Echt niet ok.

Dat betekent niet dat ik van mening ben dat de helft van de job van lkr uit administratie dient te bestaan. Laat ons aub efficiënter gaan werken. Beseffen welke winst we bij elkaar kunnen halen van de zaken die we ergens (liefst digitaal) noteren/registreren/... . We maken dit toegankelijk voor anderen. We informeren anderen. We dienen niet allen hetzelfde warm water uit te vinden. We bouwen makkelijker voort op elkaar. Vermijden hierdoor moeilijkheden. Kunnen soms preventief werken (meer van dan aub!!)

Leer de voordelen van nuttige administratie in de digitale wereld te zien (onze jongeren zijn daar al veel langer mee weg dan wij!!) en gebruik die!
Stop met klagen over administratie. Bekijk wat wel of niet zijn nut heeft: gooi eruit wat waardeloos is, maar voor die andere zaken... . Typen gaat vlugger dan schrijven (als je de moeite doet om te leren typen!), 10x eenzelfde iets printen ipv met de hand, Copy-paste, ... Allemaal zaken die het ons makkelijker maken maar daar zwijgen we mooi over!

Ik ben ervan overtuigd dat, als je als leerkracht je administratie systematisch bijhoudt (bvb. LVS van je leerlingen), dat dit geen stressfactor dient te zijn. Wij verwachten ook van onze leerlingen dat ze hun lessen systematisch bijhouden. Een leerling die voor het examen snel nog alles moet doen, wordt overladen en ervaart veel stress. Net als een leerkracht die voor een MDO nog snel de LVsen van al zijn/haar leerlingen rap rap dient aan te vullen, dan wordt dat een last, dan klagen we over de 'ozo vele administratie'. Ik pleit voor eenzelfde werkhouding bij ons leerkrachten zoals we dat van onze leerlingen vragen. Geef het goede voorbeeld!: systematisch alles bijhouden, dan wordt het geen overload... beetje bij beetje... kan perfect en levert heel wat op!

Reageren
C

Christa Vanpoucke

26 april 2016

Als directeur voel ik me natuurlijk aangesproken door zo'n uitspraken. Ik ben het immers al gewoon om als directeur de oorzaak van de vele problemen in het onderwijs genoemd te worden. Die veelgenoemde planlast is een zeer vaag begrip en wordt vaak gebruikt om andere ongemakken waar mensen mee zitten niet te moeten benoemen.
Wanneer gaan we eens stoppen met te zoeken naar wat de ander moet doen of fout doet? Ik denk dat het heel gevaarlijk is om dergelijke veralgemenende uitspraken te formuleren. Niet alle leraren ervaren zware planlast, niet alle directies vragen zinloze zaken op papier, niet alle leraren gaan gebukt onder stress, ... Het wordt hoog tijd dat we benoemen wat wel goed gaat in het onderwijs en dat we bijsturen waar er knelpunten zijn. En dat we vooral werken aan open en positieve schoolcultuur waarin leerlingen, leraren én directeurs zich goed voelen.

Reageren
N

Nadine Van de Sompel

26 april 2016

Als directeur zie ik meteen het positieve in deze boodschap.
Als we een lijstje krijgen van wat niet meer op papier moet kunnen we meteen de planlast aanpakken.
Ik denk dat we onze teamleden allemaal heel gelukkig gaan maken !
Op die manier schuiven we niet alle verantwoordelijkheid in de schoenen van de directeur, maar gaan we voor gedeelde verantwoordelijkheid.
Inspectie reikt een lijstje aan, directie kan concrete info doorgeven en teamleden moeten minder op papier zetten.
Ik ben er zeker van dat kinderen er beter gaan van worden !

Reageren
D

Didier Meers

18 januari 2017

Beste

De lijst met verwachtingen van de inspectie bestaat al héél erg lang en is gewoon raadpleegbaar op het internet op de website van de inspectie. Er staat ook vaak letterlijk bij vermeld wat ze dus niet verwachten. Dit zou toch elke directeur moeten weten ... ?

Reageren
F

Frank Dooms

27 april 2016

Als directeur (maar ook ex-leerkracht) in het basisonderwijs ben ik grote voorstander van een flexibele loopbaan en gevarieerde functies binnen onderwijs. Het kan de motivatie en het enthousiasme (dat bij de meeste leerkrachten al heel groot is) bestendigen of verhogen en de kwaliteit van het onderwijs zeker ten goede komen. En de mogelijkheden (noden !) zijn inderdaad heel divers : aanvangsbegeleiding, coaching, leerlingenbegeleiding, coördinerende taken, .... Ik ben het er ook roerend mee eens dat dit (in principe) niet bovenop de opdracht van de leerkrachten zou moeten komen. Onderwijs is en blijft een zware job. Heel wat collega's vragen niks liever dan eens (al was het maar tijdelijk) iets anders te kunnen doen binnen de eigen school. Ik zou ze dit dan ook o zo graag gunnen...
Alleen...waar moeten we de uren vandaan halen ? De omkadering is te beperkt en de marge in het aanwenden van de lesuren voor 'andere' opdrachten is heel miniem en is altijd 'ten koste van'... Dus doen we alle extra's en noodzakelijke opdrachten dan maar weer op basis van vrijwilligheid, met als tegemoetkoming in het beste geval een schouderklopje. Er was een tijd dat de overheid hierin wel een stukje tegemoet kwam (o.a. via mentoruren) maar ook dat is al lang weer afgeschaft. Het wordt hoog tijd dat de overheid weer meer investeert in ons basisonderwijs, het is van een hoge kwaliteit en dat moet zo blijven. De inzet en loyauteit van leerkrachten is immers niet eindeloos rekbaar. En laat het niet alleen bij mooie woorden en studies blijven (loopbaandebat - dat blijkbaar blijft duren - , herwaardering van de job, autonomie van de school,...) maar laat het ons eindelijk eens voelen op de werkvloer !

Reageren
F

Fred

28 april 2016

Slimme mens!

Reageren
K

Karel Demeulemeester

28 april 2016

Als directeur heb ik mijn leerkrachten altijd voorgehouden dat zij vooral aandacht moeten hebben voor hun leerlingen. Dit betekent in de eerste plaats dat ze de kinderen graag moeten zien - weten wat hun talenten zijn en dat ze bezield les moeten geven.
Papierwerk is hier vér aan ondergeschikt. Wie voor leerkracht leert, is geen boekhouder en het papierwerk voor leerkrachten moet tot een minimum worden herleid!
Dit jaar kreeg ik een doorlichting en ook de inspectie deelde in grote mate deze mening en ging akkoord. Het is m.i. een fabeltje dat er veel papierwerk moet voor de inspectie. Een goede leerkracht voelt aan waar de mogelijkheden van zijn/haar leerlingen zitten- dat moet niet op een papiertje staan!

Reageren
F

Fred

29 april 2016

Ze zijn schaars, zo'n wijze directies!!

Reageren
R

Rita

30 april 2016

Wat me hier vooral opvalt is dat de reacties voornamelijk van directeurs komt. Ze voelen zich aangesproken?? Wel ik weet dat we niet moeten kiezen voor de uitersten( geen of te veel administratie) .Ik ben ervan overtuigd dat directeurs mee verantwoordelijk zijn voor overdreven papierwerk, gewoon omdat ze zelf bang zijn voor de doorlichting en zelf fan zijn van fanatiek noteren en klasseren. En ik spreek uit ervaring na bijna 40 jaar heb i kal verschillende directeurs weten komen en gaan en het verschil is gigantisch!!

Reageren
m

mss t

1 mei 2016

wij hebben een systeem gevonden voor onze agenda mede dank zij onze directeur nl. we maken een weekagenda per thema met alle doelstellingen per domein afzonderlijk , en ook de activiteiten waar je aan die doelstellingen werkt per domein afzonderlijk, een weekschema waar je je activiteiten op noteert, en een evaluatie blad om kort te noteren welke activiteit goed ging en welke moet aangepast w , of om dingen mee te nemen naar een volgend thema. elk jaar gebruik je je thema terug en vul je aan als je nog leuke activiteiten doet ( en uiteraard moet je dan wel zien dat ze overeenkomen met de doelstellingen die je geselecteerd hebt of vul je deze ook aan ) Het weekschema moet je wel elk jaar opnieuw maken maar dat is niet het grote werk .( Je kiest uit al je activiteiten )Natuurlijk doordat de pedagogische dienst steeds de eindtermen of doelstellingen wijzigen heb je elk jaar wel een domein aan te passen, maar dat is even opzoeken en knip en plakwerk; zo heb je na een paar jaar wel mooie( bijna) volledige thema's die je zelfs aan collega's kan doorgeven of laten gebruiken . Het was de bedoeling om deze thema's af te printen en in de mediatheek te zetten zodat elke kleuterleidster van iedereen er gebruik van kon maken en bij aanvullen maar dat is niet uitgevoerd wat ikzelf wel spijtig vind, collega's kunnen je inspireren en nieuwe inzichten geven, ikzelf sta 21 jaar in de kleuterklas ( eerst 16 jaar in de 1ste en nu 5 jaar in de 2 de kk met afwisseling soms graadsklas 1en 2kk) en denk toch ook te kunnen bijleren van de pas afgestudeerden ( en zowat van elke collega)
We mogen alles op pc zetten en hoeven niets meer op papier te zetten .( wat betreft onze agenda).De observaties van de kndn moeten wel digitaal zodat iedereen ( collega's , directie, ses ,) kunnen mee volgen met de vooruitgang of de problemen vd kndn.

Reageren
J

Jan Van Hee

14 mei 2016

Ik ben van oordeel dat een hoge werkdruk niet negatief hoeft te zijn, zolang die gekoppeld is met uitdaging, werkplezier en "nuttigheidsbeleving".
Zelfs als we alle processen zouden automatiseren, zal dit onbehagen blijven. Medewerkers moeten het gevoel hebben dat interne processen in functie staan van onze "core-business": onderwijs (en bij hoger onderwijs ook onderzoek en dienstverlening). Als die perceptie omgekeerd is, haken medewerkers af en vegen ze hun voeten aan de (niet altijd) noodzakelijke administratieve taken en regels.

Tip: laat de verantwoordelijke IKZ (gesteund door een werkgroep) eens met de "rode bic" door de interne processen te gaan. Je zult versteld staan wat je aan weinig nuttige administratieve regeltjes kunt schrappen.

Lang leve lean agility! :-)

Reageren
B

Bart Vanopré

26 mei 2016

Als leerkracht met toch wat ervaring merk ik toch wel enkele knelpunten in het onderwijs.
- Langs de ene kant zie ik jonge leerkrachten die toch nog een enorme werkdruk ervaren: voorbereiding lessen (ze hebben nog geen ervaring in de leerinhoud), omgang met leerlingen tijdens het lesgebeuren (het gedrag van leerlingen kan je niet voorspellen), omgang met ouders (oudercontacten), afspraken vakgroepen, naschoolse activiteiten, nascholingen en collegialiteit. Hoe vind ik hier een evenwicht in? Durf ik wel melden dat ik het moeilijk heb met al deze taken met het risico op ontslag?
- Langs de andere kant zie ik oudere leerkrachten wegkwijnen als gevolg van het verhoogde administratieve werk thuis met de computer omdat ze er zo niet mee vertrouwd zijn. Zij hebben het dan weer gemakkelijker met het voorbereiden van lessen en de omgang van leerlingen.
Men zou elkaar perfect kunnen aanvullen. Niet alleen leerlingen leren van elkaar, maar ook leerkrachten.

Reageren

Laat een reactie achter