Gepubliceerd op
Zo doen zij het

Zorgleraar Sonja begeleidt kleuters met psychische problemen

“Kleuters vertellen niet dat ze zich slecht voelen”, zegt Sonja, zorgleraar in een grote basisschool. “Dat maakt het moeilijk om problemen te detecteren en aan te pakken.” Sonja zoekt gepaste begeleiding voor kleuters met psychische problemen. Vaak met succes, maar niet altijd.
 

Probleem detecteren kost veel tijd

“Tristan (3) versnipperde de klasvis met een schaar. Opeens, uit het niets. Dat was even schrikken”, zegt Sonja. “Zijn ouders wilden niet geloven dat hun zoon tot zoiets in staat was. ‘Yannis heeft hem opgestookt, dat kan niet anders!’ Na enkele gesprekken lukte het om tot hem door te dringen. Samen met het CLB linkten we situaties thuis aan het gedrag op school. De psycholoog legde de puzzelstukjes samen: depressie. Slikken, voor ons én de ouders. Dat we dat niet eerder hadden gemerkt!”

“Kleuters die speelgoed stukmaken, klasgenootjes pijn doen, de regels doorbreken, roepen … Ze vertellen niet dat ze zich slecht voelen. Een probleem detecteren vraagt bij jonge kinderen veel tijd. Negatief gedrag kan je immers op eindeloos veel manieren interpreteren.

Heeft het kind het moeilijk met de leraar? Ligt het aan de structuur in de klas of op school? Is er thuis iets gaande? Of wijst dit op een dieper, onderliggend probleem? Een depressie? We zijn vooral aangewezen op onze eigen observaties en informatie van de ouders.”

 

Time-out

“Veel ouders klampen zich vast aan het ideaalbeeld van hun kind zonder problemen. Testresultaten en adviesgesprekken slaan ze soms in de wind. Dat vertraagt de weg naar de juiste hulp. Om die ‘wachttijd’ te overbruggen, focussen we in de eerste plaats op de situatie in de klas. Zo’n kind heeft een grote invloed op de klaswerking, de sfeer én de leraar.

We zoeken dan samen manieren om de situatie leefbaar te houden. Kleine dingen zoals een vaste plek in de kring naast de juf of een dagelijks gesprek over een werkpuntje.

Voor Samuel (7) gingen we veel verder. Tijdens zijn driftbuien bekogelde hij anderen met speelgoedauto’s. Er kwam een time-outruimte in een leeg lokaal, mét een boksbal. Dat gaf hem tenminste de kans om zijn agressie kwijt te spelen. Maar het is vaak zoeken wat werkt en wat niet. En dat vraagt veel energie en geduld van de leraar.”


Leraren kunnen voor elkaar zorgen: even binnenspringen als je hoort dat de situatie overkookt, een leerling een time-out geven bij je buurman

Sonja - zorgleraar
 

Collega crasht

“In onze school hebben we 5 klassen van elke leeftijd. Die mengen we elk jaar door elkaar. Zo kunnen we een leerling met een bepaalde problematiek plaatsen bij de leraar die daar de meeste ervaring mee heeft. Maar het biedt zeker geen garantie: de draagkracht van een leraar is eindig.

Bij Arne (5), bijvoorbeeld. Na misbruik kwam hij als kleuter terecht in een pleeggezin. We kenden zijn verhaal en konden zijn gedrag snel kaderen: grenzen overschrijden was zijn manier om de juf te testen. Zo vroeg hij: ‘Zie je mij nog steeds graag, ook als ik speelgoed door het toilet spoel?’ Maar hij vroeg zo veel tijd en aandacht van de juf, dat ze zich ook voelde falen tegenover de andere kinderen.

In april was ze helemaal leeg. Dat schooljaar kwam ze niet meer terug. Even heb ik mezelf verweten dat ik te veel van haar had gevraagd. Maar dit had ik natuurlijk niet voorzien, ik hoopte echt dat zij het verschil zou maken.”

 

Leraren zorgen voor elkaar

“Een andere collega vroeg me na zijn crash: ‘Hoe weet ik dat je me niet opnieuw in zo’n situatie zal brengen?’ Dat kwam hard aan. Maar ik begreep hem ook: hij moest weer vertrouwen krijgen in zichzelf én in het zorgteam.

Zo leert elk ‘moeilijk’ kind ons veel over onze eigen werking. We bedachten dat leraren die fysiek dicht bij elkaar zijn, ook voor elkaar kunnen zorgen. Even binnenspringen als je hoort dat de situatie overkookt, een leerling een time-out geven bij je buurman. Daarom brengen we leraren bewust samen om zulke afspraken te maken.

Verder is het ook belangrijk om een kind los te blijven zien van zijn storende gedrag. Ik neem af en toe de klas over opdat de leraar een tijdje apart kan werken met dat kind. De focus even weghalen van het negatieve, zo belangrijk.

In uitzonderlijke gevallen zorgen we voor telefoonpermanentie. Dan kan de klasleraar een van de zorgleraren bereiken als het te veel wordt. Dat gebeurt zelden, maar het geeft leraren vooral het gevoel dat ze er niet alleen voor staan.”


Onze aanpak en de tips van het CLB hadden weinig effect. De klasjuf dreigde eronderdoor te gaan.

Sonja - zorgleraar

Opgegeven

“Eén keer hebben we het opgegeven. Irena (6) was 2 jaar bij ons en had al die tijd zware driftbuien. Slaan en schoppen, naar de klasgenootjes én de leraren. Onze aanpak en de tips van het CLB hadden weinig effect. Tegen Pasen merkten we dat het niet goed ging met de klasjuf.

Na die vakantie veranderden we Irena van klas. Maar ook de andere leraar maakte duidelijk dat we op school niet genoeg konden doen. Na enkele moeilijke gesprekken kozen de ouders voor een buitengewone school. Daar ligt dus de grens van wat we aankunnen: als we onze eigen mensen dreigen te verliezen.”

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 51.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...