Gepubliceerd op
Schooltips

Afspraken over gezonde voeding zonder heisa

Staan er in je schoolreglement afspraken rond dranken, tussendoortjes, de brooddoos en traktaties? Soms schieten die bij ouders in het verkeerde keelgat, soms gaan scholen redelijk ver in die afspraken. Hoe ontmoeten school en ouders elkaar halfweg? Loes Neven van het Vlaams Instituut Gezond Leven geeft advies.

Veel scholen bieden nog fruitsap en gesuikerde melkdranken aan. Gezond alternatief voor frisdrank?

Loes Neven: “Zo goed als geen enkele basisschool biedt nog frisdrank aan, dat is fantastisch. Als volgende stap zouden we graag ook fruitsap en gesuikerde melkdranken zien verdwijnen. Die drink je het best niet dagelijks en horen volgens het Vlaams Instituut Gezond Leven dan ook niet thuis in het schoolaanbod. In tweede instantie kan je als school dan vragen om die drankjes ook niet meer mee te brengen van thuis.”

En wat met water ‘met een smaakje’?

Loes Neven: “Gearomatiseerd water (zonder suiker of zoetstof) is een vrij nieuw product waar we een dubbel gevoel bij hebben. Voor het secundair onderwijs kan het als alternatief voor water, het basisonderwijs zet, omwille van de smaakontwikkeling, beter in op gewoon water leren drinken. Het zelf aanbieden op school doe je dus beter niet, maar als ouders het meegeven aan hun kind, is dat ook geen drama. Toch vinden we het argument dat ouders vaak aanhalen, namelijk dat hun kind anders helemaal niets drinkt omdat het geen water lust, wat te makkelijk. Ouders en school slaan in dat geval het best de handen in elkaar om het kind (opnieuw) gewoon water te leren drinken. Daarvoor bestaan er motiverende acties zoals Wild van Water en de Waterpas of Drinkkraantjeswater.”

Meisje drink aan rietje

Loes Neven: “Het basisonderwijs zet, omwille van de smaakontwikkeling, beter in op gewoon water leren drinken.”

Dagelijks een koek mee in de boekentas: slechte gewoonte?

Loes Neven: “Koeken zijn niet nodig in een gezonde voeding, maar zijn zodanig ingeburgerd als tussendoortje, dat je ze niet van de ene op de andere dag kan verbieden. Bij wijze van tussenstap gaat de voorkeur naar een droge koek of granenkoek boven een koek met een dikke laag chocolade. Veel scholen hebben al een mooi compromis gevonden en spreken af: een stuk fruit in de voormiddag, een ‘gezonde’ koek (of iets anders) voor de namiddag.”

Hebben kinderen die tussendoortjes eigenlijk wel nodig?

Loes Neven: “De behoefte aan een tussendoortje is erg individueel. Jonge kinderen hebben veel energie nodig, maar omdat ze een kleinere maag hebben, spreiden ze hun voedingsinname het best over 3 hoofdmaaltijden en 2, maximaal 3 tussendoortjes. Daarnaast is het vooral belangrijk wát er als tussendoortje wordt gegeten: een zoveelste koek is uiteraard niet de bedoeling en daarover kan een school dan ook afspraken maken. Om een stuk fruit, wat noten of extra groenten te eten is een tussendoortje een goede gelegenheid. Kinderen verbieden om te eten tijdens de pauzes, gaat volgens het VIGeZ in elk geval te ver.”

Moet de school ook waken over een gezonde brooddoos?

Loes Neven: “Wij zijn geen voorstander van een ‘brooddoospolitie’. Gezonde voeding op school is belangrijk, maar ga geen boekentassen of brooddozen controleren. Stel je (meermaals) een overtreding van de gemaakte afspraken vast, spreek daar dan niet het kind zelf op aan, maar bespreek dat rechtstreeks met de ouders. Het kan nooit de bedoeling zijn om een kind openlijk te straffen of aan de schandpaal te nagelen.”

Zien ouders al die regels niet vaak als ‘bemoeizucht’ van de school?

Loes Neven: “Wat een kind tijdens een schooldag eet en drinkt, is altijd een gedeelde verantwoordelijkheid. Ons uitgangspunt is dat de school het goede voorbeeld geeft in wat ze zelf aanbiedt. Daarnaast kan ze afspraken maken met de ouders over wat kinderen wel en niet mogen meebrengen van thuis. Daarvoor gaat ze het best op zoek naar draagvlak bij de ouders. Toets ideeën op voorhand af en zet ouders niet meteen voor voldongen feiten. De ouderraad is uiteraard een essentiële partner in dit verhaal. Een tip: koppel verbodsafspraken altijd aan iets positiefs. Schaf je gesuikerde dranken af? Maak het water dan gratis. Benadruk het gemeenschappelijk doel: kinderen de beste start te geven voor hun verdere leven.”

Twee meisjes eten appel en wortel

Loes Neven: “Koeken zijn niet nodig in een gezonde voeding, maar zijn zodanig ingeburgerd als tussendoortje, dat je ze niet van de ene op de andere dag kan verbieden.”

Waarom worden er geen regels ‘van bovenaf’ opgelegd?

Loes Neven: “Elke school is anders, en wat voor de ene vanzelfsprekend is, kan voor de andere op wat weerstand botsen. Werken aan gezonde voeding op school moet op eigen tempo gebeuren. Daarom is het VIGeZ ook geen voorstander van een algemeen geldend verbod (bijvoorbeeld op gesuikerde dranken), opgelegd door de minister. Kieskeurig werkt met een stappenplan, zodat elke school van haar eigen beginsituatie kan vertrekken. Het uiteindelijke doel is wel dat de minder gezonde producten uit het aanbod verdwijnen.”

Gelden de regels ook voor het personeel?

Loes Neven: “Een school zoekt het best ook draagvlak bij haar personeel. Zelf het goede voorbeeld geven en de ideeën van gezonde voeding mee uitdragen is vanzelfsprekend een van de voorwaarden voor een geslaagd schoolbeleid rond gezonde voeding.”

Helpen lessen rond gezonde voeding niet genoeg?

Loes Neven: “Het is voor kinderen niet makkelijk om gezonde keuzes te maken, de verleiding van ongezond voedsel zit overal. Bovendien verander je hun gedrag niet door alleen maar te vertellen wat gezond of ongezond is. Het is dan ook beter hun wereld zo in te richten dat de gezonde keuze de meest voor de hand liggende wordt. De school is een goede plek om daarmee te starten: een afgebakende omgeving met een pedagogische opdracht, die in het verlengde ligt van de thuisomgeving.”
 

Meer weten?

Voor advies over het samenstellen van het aanbod op school of afspraken over wat kinderen kunnen meebrengen van thuis kunnen scholen een beroep doen op de richtlijnen van Kieskeurig, methodiek voor voedingsbeleid op school.

Of contacteer een medewerker van het Vlaams Instituut Gezond Leven.

Pik je Lerarenkaart op vóór 8 juli!*

  • Voor je klas en jezelf
  • Meer dan 1000 voordelen
  • Een zomer vol inspiratie
Waar ligt mijn Lerarenkaart?

*Opgelet: dit is je laatste kans om je Lerarenkaart 2019 af te halen