Vlaanderen
Klasse.be

Duiding

Lawaai op school geeft leraren gehoorproblemen

  • 24 oktober 2016
  • 4 minuten lezen

Een grote groep leerlingen in een kleine ruimte kan veel lawaai maken. Dat weet je als je vaak toezicht houdt op de speelplaats of in de refter. In de sporthal loopt dat op tot 127 dB(A), het geluid van een startende straaljager. En dat doet pijn aan de oren.

Leraar bedekt oren in klas

“In de kleuterklassen schommelt het gemiddelde geluidsniveau tussen de 71 en 79 dB(A), net onder de schadelijke drempel van 85 dB(A)”, aldus professor Lode Godderis (KU Leuven). Hij voerde een geluidsstudie uit bij 8 scholen in Vlaams-Brabant.

“Vooral wanneer kleuters heel enthousiast spelen, ruzie maken of huilen, gaat het geluid de hoogte in. Op de speelplaats meten we bijna voortdurend 90 tot 95 db(A). Dat is ongeveer even luid als een elektrische drilboor.”


Stemproblemen en gehoorstoornissen

“Voor leraren lichamelijke opvoeding is de geluidsoverlast nog groter omdat zij lesgeven in grote, kale ruimtes met veel achtergrondlawaai. Daardoor galmt het geluid veel meer na en moet de leraar steeds luider gaan schreeuwen om zich verstaanbaar te maken. 40 tot 60 procent van de leraren krijgt dan ook last met zijn stem. Ze zijn ook 2 keer zoveel afwezig vanwege stemproblemen in vergelijking met andere beroepssprekers.”

Godderis onderzocht ook de impact van al dat lawaai op het gehoor van 37 kleuteronderwijzers en sportleraren. “Meer dan 40 procent gaf aan soms tot vaak het gevoel te hebben niet goed te horen. Of ze hebben moeite gesprekken te volgen in rumoer. Desondanks lag hun gehoor binnen de normale grenzen.”

“Dat was te verwachten gezien meer dan de helft van de deelnemers jonger was dan 35 jaar en het beroep minder dan 10 jaar uitoefent. Gehoorschade door lawaai treedt pas op na een langere periode. In tegenstelling tot arbeiders kunnen leraren echter niet met gehoorbeschermers op komen werken, hoewel ze vaak aan dezelfde geluidsniveaus worden blootgesteld.”


Geluidsabsorberende materialen

“Door enkele gerichte akoestische ingrepen kan je het lawaai op school al fel inperken. Kinderen het zwijgen opleggen hoeft niet”, aldus professor Godderis. “Denk maar aan voldoende geluidsisolatie in plafonds en wanden en geluidsabsorberende materialen.”

“Je kan het probleem ook aan de bron aanpakken door slechts een aantal kinderen gelijktijdig op de speelplaats of in de sportzaal toe te laten. Als je in een sporthal met 3 delen alleen de 2 buitenste delen gebruikt en het middelste als buffer vrijlaat, verlaagt de geluidsbelasting eveneens. Ten slotte kan een rotatiesysteem helpen om de duur van de blootstelling te beperken. Laat niet altijd dezelfde oren alle lasten dragen.”


Strikte geluidsnormen

De VLAREM-milieuwetgeving beschouwt scholen als ‘stiltebehoevende instellingen’. Dat betekent dat bedrijven in de omgeving van scholen striktere geluidsnormen moeten volgen. Maar ook de school zelf moet zich aan regels houden. Zo mag de school tussen 7 en 19 uur niet meer dan 45 dB(A) geluid produceren, na 19 uur 40 dB(A) en na 22 uur slechts 35 dB(A).”

“De inplanting van airco’s, ventilatoren, koelinstallaties en luidruchtige werkplaatsen is dan ook cruciaal. Bij schoolfeesten, fuiven en dergelijke moet de school geluidshinder door versterkte muziek zo veel mogelijk beperken. Het geluid van spelende leerlingen telt gelukkig niet mee.”


Akoestisch verkeerslicht

“Hoewel onze school vlakbij een drukke spoorweg ligt, hebben we meer last van het lawaai van het doorgaand verkeer in de straat ernaast”, zegt Viviane Gistelinck van Visitatie Gent. “Daarom houden we de ramen soms gesloten.”

Jo Degrande, beleidsondersteuner op de stedelijke basisschool Roeselare, installeerde zelfs een akoestisch verkeerslicht in de eetzaal om de leerlingen bij de les te houden. “Dat kan je instellen op een bepaald geluidsniveau. Gaan de leerlingen over de 85db(A), dan schiet het licht op rood. Dan moeten ze verplicht 10 minuten hun mond houden.”


Spaar je stem

“Een leuk idee, maar het effect op lange termijn is niet bewezen”, aldus professor Godderis. “Je kan beter als leraar zelf het goede voorbeeld geven. Praat niet te lang. Verhef zo weinig mogelijk je stem en schreeuw enkel als waarschuwing of bij gevaarlijke situaties. Geef geen instructies op afstand, maar probeer zo dicht mogelijk bij de leerlingen te gaan staan of gebruik waar nodig een fluitje.”

De ramen sluiten om het geluid buiten te houden, is geen goed idee. “Dat is kiezen tussen de pest en de cholera. Een gezond binnenklimaat en thermisch comfort zijn minstens even belangrijk als een geluidsarme omgeving. Het heeft geen zin om de zuurstof samen met het geluid uit de klas te houden.”

Voeg dit artikel toe aan je bewaarde artikels

Log in om te bewaren


D

Dirk

26 oktober 2016

Leerkrachten LO staan continue blootgesteld aan lawaai. Doorschuiven van de ene zaal naar de andere is geen oplossing.
Misschien al aan gedacht dat je in een sporthal alle 3 de terreinen nodig hebt en je dus het middelste niet vrij kan laten?
Kleinere klassen ... goed idee, maar waar gaan die middelen van komen?

Reageren
A

An Verschraegen

26 oktober 2016

Eindelijk wordt daar eens aandacht aan besteed.
Vooral in de lagere school is dit een belangrijk probleem. Niet enkel voor de leerkracht, maar ook voor de lln., hoewel de lkr. er de ganse dag mee geconfronteerd wordt. Welke lkr. bewegingsopv. in de lagere school heeft een sporthal met 3 terreinen ter beschikking? De realiteit is meestal een (veel te) kleine zaal en grote klasgroepen, zelfs vaak 2 klassen samen. Dus het idee om de middelste unit vrij te laten : de meesten kunnen daar enkel maar dromen. Laat die geluidsoverlast nu de meest vermoeiende factor zijn voor onze job, na een dag in die drukte voel ik me soms uitgeput. En problemen met het gehoor : dit weten we pas als er niets meer aan te doen is. Dus : werk maken van die sporthallen!!!

Reageren
H

Hilde

27 oktober 2016

Jaren geleden liet ik op oordoppen op maat maken die een aantal dB tegenhouden en het felle lawaai filteren.
Ik kan echt niet meer zonder!
En na bijna 20 jaar dienst zijn er al enkele happen uit mijn gehoorbereik .....en heb ik wel eens het gevoel niet meer goed te horen of bepaalde geluiden niet meer op te merken.
Werk aan de winkel dus op gebied van akoestiek in de turnzaal!

Reageren
I

Ilse

9 december 2018

Hilde,

Ik liet nu ook oordoppen op maat maken. De ziekenkas betaalt 30,-€ terug. Over de rest van het bedrag moet er blijkbaar onderhandeld worden met de werkgever. Ik ken een collega die op een katholieke middelbare school werkt, die heeft het volledig bedrag terug betaald gekregen. Zelf werk ik op een lagere gemeenteschool. De zaal moet eerst getest worden, maar dat moet blijkbaar eerst voor het college van burgemeester en schepenen komen. Daarna kijken zij of op maat gemaakte oordoppen wel nodig is, maw of je met wegwerpdopjes ook niet kunt werken. Kortom, een heel gedoe. Hoe ging dat bij jou?

Reageren
M

Mia Demuylder

21 januari 2017

Ik sta al ettelijke jaren in de kleuterklas en het lawaai is daar overdovend.
Enkele jaren geleden merkte ik dat mijn gehoor flink achteruit ging, naar oorspecialist en inderdaad gehoor was beschadigd door voortdurend in het lawaai te zitten. Ik kon echter geen verhaal doen dat de oorzaak bij mijn job lag omdat je vooraleer je begint te werken een geboortest moet af leggen zodat je kan aantonen dat de schade werd opgelopen op het werk.
Dus nu steek ik bij bewakingen en in de klas regelmatig oordoppen in of zet koptelefoon op.
Op heel veel werken bestaan er wetten in toelaatbare geluidshinder maar deze worden in de kleuterklas bij mijn weten niet getest, waarom dan wetten maken?
Het geluidsoverlast maakt de job ook een heel pak vermoeiender .
Waarop geen subsidies voor scholen die er werk van maken om aan geluidsoverlast te werken.
Ik spreek niet alleen voor mijzelf maar ook voor mijn kleuters, niet alle kleuters vinden het constante lawaai leuk en vinden er zelf ook hinder van.

Reageren
M

Marleen Carlé

19 oktober 2017

Ik heb een aantal jaar geleden als preventieadviseur een onderzoek gedaan op geluidshinder in turnzalen.

De enige school die goed scoorde, en waar de leerkrachten 'geen hinder' (uitgeput zijn op het einde van de dag, hoofdpijn, ..) ondervonden van de sportactiviteiten .. was de school waar de leerkrachten LO niet full-time 'turnles' gaven, maar waar ze verplicht werden om naast sport ook andere algemene vakken te geven.
Deze leerkrachten geven dus nooit 8u sport op een dag.

Reageren
Q

Quinten

3 november 2021

Beste Mevrouw Carlé

Ik ben een bachelorproef aan het schrijven over geluidsblootstelling en gehoorschade tijdens de lessen lichamelijke opvoeding. Zou ik eventueel een kopie van de gegevens uit uw onderzoek mogen ontvangen en ernaar verwijzen in mijn bachelorproef?
Alvast bedankt voor uw antwoord,
Met vriendelijke groet,

Reageren
M

Mieke Santermans

4 november 2021

Dag Quinten,
Je kan Marleen Carlé best rechtstreeks contacteren op het e-mailadres dat je vindt op de website van de KULeuven: marleen.carle@kuleuven.be
Succes!
Mieke van Klasse

Reageren

Laat een reactie achter