Duiding Gepubliceerd op

Lawaai op school geeft leraren gehoorproblemen

5 reacties

Log in om te bewaren.

Delen

Een grote groep leerlingen in een kleine ruimte kan veel lawaai maken. Dat weet je als je vaak toezicht houdt op de speelplaats of in de refter. In de sporthal loopt dat op tot 127 dB(A), het geluid van een startende straaljager. En dat doet pijn aan de oren.

Leraar bedekt oren in klas

“In de kleuterklassen schommelt het gemiddelde geluidsniveau tussen de 71 en 79 dB(A), net onder de schadelijke drempel van 85 dB(A)”, aldus professor Lode Godderis (KU Leuven). Hij voerde een geluidsstudie uit bij 8 scholen in Vlaams-Brabant.

“Vooral wanneer kleuters heel enthousiast spelen, ruzie maken of huilen, gaat het geluid de hoogte in. Op de speelplaats meten we bijna voortdurend 90 tot 95 db(A). Dat is ongeveer even luid als een elektrische drilboor.”
 

Stemproblemen en gehoorstoornissen

“Voor leraren lichamelijke opvoeding is de geluidsoverlast nog groter omdat zij lesgeven in grote, kale ruimtes met veel achtergrondlawaai. Daardoor galmt het geluid veel meer na en moet de leraar steeds luider gaan schreeuwen om zich verstaanbaar te maken. 40 tot 60 procent van de leraren krijgt dan ook last met zijn stem. Ze zijn ook 2 keer zoveel afwezig vanwege stemproblemen in vergelijking met andere beroepssprekers.”

Godderis onderzocht ook de impact van al dat lawaai op het gehoor van 37 kleuteronderwijzers en sportleraren. “Meer dan 40 procent gaf aan soms tot vaak het gevoel te hebben niet goed te horen. Of ze hebben moeite gesprekken te volgen in rumoer. Desondanks lag hun gehoor binnen de normale grenzen.”

“Dat was te verwachten gezien meer dan de helft van de deelnemers jonger was dan 35 jaar en het beroep minder dan 10 jaar uitoefent. Gehoorschade door lawaai treedt pas op na een langere periode. In tegenstelling tot arbeiders kunnen leraren echter niet met gehoorbeschermers op komen werken, hoewel ze vaak aan dezelfde geluidsniveaus worden blootgesteld.”
 

Geluidsabsorberende materialen

“Door enkele gerichte akoestische ingrepen kan je het lawaai op school al fel inperken. Kinderen het zwijgen opleggen hoeft niet”, aldus professor Godderis. “Denk maar aan voldoende geluidsisolatie in plafonds en wanden en geluidsabsorberende materialen.”

“Je kan het probleem ook aan de bron aanpakken door slechts een aantal kinderen gelijktijdig op de speelplaats of in de sportzaal toe te laten. Als je in een sporthal met 3 delen alleen de 2 buitenste delen gebruikt en het middelste als buffer vrijlaat, verlaagt de geluidsbelasting eveneens. Ten slotte kan een rotatiesysteem helpen om de duur van de blootstelling te beperken. Laat niet altijd dezelfde oren alle lasten dragen.”
 

Strikte geluidsnormen

De VLAREM-milieuwetgeving beschouwt scholen als ‘stiltebehoevende instellingen’. Dat betekent dat bedrijven in de omgeving van scholen striktere geluidsnormen moeten volgen. Maar ook de school zelf moet zich aan regels houden. Zo mag de school tussen 7 en 19 uur niet meer dan 45 dB(A) geluid produceren, na 19 uur 40 dB(A) en na 22 uur slechts 35 dB(A).”

“De inplanting van airco’s, ventilatoren, koelinstallaties en luidruchtige werkplaatsen is dan ook cruciaal. Bij schoolfeesten, fuiven en dergelijke moet de school geluidshinder door versterkte muziek zo veel mogelijk beperken. Het geluid van spelende leerlingen telt gelukkig niet mee.”
 

Akoestisch verkeerslicht

“Hoewel onze school vlakbij een drukke spoorweg ligt, hebben we meer last van het lawaai van het doorgaand verkeer in de straat ernaast”, zegt Viviane Gistelinck van Visitatie Gent. “Daarom houden we de ramen soms gesloten.”

Jo Degrande, beleidsondersteuner op de stedelijke basisschool Roeselare, installeerde zelfs een akoestisch verkeerslicht in de eetzaal om de leerlingen bij de les te houden. “Dat kan je instellen op een bepaald geluidsniveau. Gaan de leerlingen over de 85db(A), dan schiet het licht op rood. Dan moeten ze verplicht 10 minuten hun mond houden.”
 

Spaar je stem

“Een leuk idee, maar het effect op lange termijn is niet bewezen”, aldus professor Godderis. “Je kan beter als leraar zelf het goede voorbeeld geven. Praat niet te lang. Verhef zo weinig mogelijk je stem en schreeuw enkel als waarschuwing of bij gevaarlijke situaties. Geef geen instructies op afstand, maar probeer zo dicht mogelijk bij de leerlingen te gaan staan of gebruik waar nodig een fluitje.”

De ramen sluiten om het geluid buiten te houden, is geen goed idee. “Dat is kiezen tussen de pest en de cholera. Een gezond binnenklimaat en thermisch comfort zijn minstens even belangrijk als een geluidsarme omgeving. Het heeft geen zin om de zuurstof samen met het geluid uit de klas te houden.”