Gepubliceerd op
Schooltips

Maak van je school een veilige haven voor vluchtelingen: tips

Na een periode van vluchten, angst en onzekerheid maakt de school het leven van kinderen op de vlucht weer voorspelbaar en gestructureerd. Ze pikken de draad van hun leven weer op. Zo kunnen ze beter verwerken wat gebeurd is.

  1. Het onthaal

  2. Vaak is specifieke informatie nodig om een gerichte school- en studiekeuze te maken.

    1. Maak van de inschrijving een warm moment en geen ondervraagsessie. Wat wil je weten? Waarom is het kind op de vlucht, waar verblijft het, wat is zijn gezinssituatie? Wat is zijn schoolloopbaan: behaalde diploma’s, vaardigheden … ? Zit de leerling in een asielprocedure, is hij een erkend vluchteling, een kind zonder papieren, alleen of met zijn ouders?
    2. In overleg maken het zorgteam, de interne leerlingenbegeleiding, het CLB, de schoolarts een ontwikkelingsplan op basis van socio-emotionele problemen, een taaltest, het studieniveau … Stel realistische verwachtingen. Bekijk in welk leerjaar de leerling mag beginnen.
    3. Laat de informatie doorstromen. Maar doe dat gelaagd in het leerlingvolgsysteem. Niet alle leraren hebben alle informatie nodig. Bereid ook de andere leerlingen voor.
    4. Breng het netwerk in kaart. Op wie kan de school steunen? CLB, voogd, verantwoordelijke onderwijs van een asielcentrum, tolken … Welke partners kunnen het gezin ondersteunen: CLB, OCMW, CAW, vzw’s, vrijwilligers, armoedeorganisaties …

    Welk verblijfsstatuut een kind ook heeft, het beïnvloedt zijn recht op onderwijs niet

  3. Aanpassingsproblemen

  4. De anderstalige nieuwkomers kunnen zich soms moeilijk aanpassen. Ze hebben een voorgeschiedenis: oorlog, politiek geweld, mishandeling, verlies van familie … Nu leven ze in een totaal onbekende wereld, een andere samenleving, andere cultuur, andere taal, andere gewoonten, weg van hun vertrouwde omgeving.

    De leerlingen groeien vaak op met getraumatiseerde ouders die hun verantwoordelijkheid niet altijd kunnen of mogen opnemen (geen perspectieven, schuldgevoelens, werkloosheid …). Uit schuldgevoel stellen ze vaak minder duidelijke grenzen. Hun familie leeft in onzekerheid : ‘Mag ik blijven?’

    Bovendien wonen ze vaak in gemeenschappelijke opvangvoorzieningen. Daar is vaak weinig privacy, geen plaats voor huiswerk, spanningen tussen bewoners … Vaak moeten de gezinnen van opvangplaats naar opvangplaats verhuizen.

    Zo ondersteun je vluchtelingenkinderen met een trauma.

  5. Onthaalonderwijs

  6. Onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers (OKAN) wil leerlingen zo snel mogelijk Nederlands leren om zo hun sociale integratie te bevorderen. Een leerling heeft altijd recht op een volledig schooljaar onthaalonderwijs en extra ondersteuning in de reguliere klas het jaar daarop.

    1. In het basisonderwijs: de minderjarige anderstalige nieuwkomer wordt zo veel mogelijk geïntegreerd in de gewone klaspraktijk.
    2. In het secundair onderwijs zijn er aparte onthaalklassen waar de leerlingen een taalbad Nederlands krijgen om daarna door te stromen naar het gewoon onderwijs. Tijdens en na de overstap kan de leerling rekenen op een vervolgschoolcoach.

    Links naar hulp vind je in dit overzicht.

Hoe ben je een sterke school?

  • Zorg voor een open en veilige sfeer. Dwing kinderen nooit om te praten.
  • Een duidelijke structuur helpt. Voorspelbaarheid brengt veiligheid. Die wordt nog groter als de leerling weet dat hij terecht kan bij de leraar.
  • Behandel het kind zo gewoon mogelijk, speel in op zijn talenten en vaardigheden. Hou rekening met zijn moeilijke thuissituatie.
  • Geef de leerling verantwoordelijkheid. Geef hem kleine taken, opdrachten die haalbaar zijn. Zo krijgt de leerling een zelfwaardegevoel. Niet zelden krijgen of nemen ze taken die voor volwassenen bestemd zijn: tolken, voor jongere kinderen zorgen …
  • Betrek de ouders zoveel mogelijk. Dat is niet eenvoudig. Vaak is onderwijs niet hun eerste zorg. Schakel tolken in.
  • Werk samen met het netwerk rond de school: OCMW, voogd bij niet-begeleide minderjarige vreemdeling, vzw’s, vrijwilligers, armoedeorganisaties, CAW, het centrum waar de leerling verblijft.

    Het beste van Klasse in je mailbox?

    • Al 56.000 leraren zijn abonnee
    • 1 keer per week en helemaal gratis
    • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...