Specialist Gepubliceerd op

Kleuterklas: dump de themaweken (af en toe)

10 reacties

Log in om te bewaren.

Delen

Themaweken volgen elkaar snel op in een pak kleuterklassen. Propvolle weken waarin kleuters de wereld ontdekken en naar een eindproduct of knutselwerkje toewerken. Onderwijskundige en pedagoog Els Menu pleit voor voldoende weken zonder thema’s. “Je wint rust, leert je kleuters beter kennen en prikkelt hun intrinsieke motivatie.”
 
“Dit is geen kruistocht tegen themaweken. Ik zie ook hun waarde. Thema’s brengen de wereld binnen in de klas, dompelen kleuters onder in een nieuwe wereld. Sommige klassen hebben dat meer nodig dan andere. Daarom kan ik geen cijfers plakken op het aantal themaweken dat je het best aanbiedt. Maar grijp er niet voortdurend naar.”

Els Menu

“Door altijd te kiezen voor themaweken zet je jezelf en je kleuters redelijk vast”

“In heel veel gezinnen komt de wereld thuis ook wel binnen. En daarvoor organiseren papa’s en mama’s toch ook geen themawerking. Ze spelen in op de vragen, de interesses en het spel van hun kinderen. Dat kan ook in de klas. Want geen enkel kind groeit op in een omgeving die zo arm is dat je niet vanuit zijn spelen kan vertrekken.”
 
Waarom grijpen kleuterscholen dan bijna allemaal naar themaweken?

“Dat is er via de lerarenopleiding een beetje ingeslopen. Studenten leren er dat themaweken in het kleuteronderwijs de beste manier van werken zijn. Ze geven houvast en structuur aan leraren. Je kan alles perfect voorbereiden. Maar met die thema’s zet je jezelf en je kleuters redelijk vast. Elke keer je klas inkleden, voldoende opdrachten verzinnen, een toonmoment of eindresultaat – iedereen moet ook nog eens op hetzelfde moment klaar zijn – , thema’s die alle kinderen moeten aanspreken (een illusie). Heel veel druk, dus.”
 

Meer rust in een week zonder thema

Waar zit de winst van werken zonder thema?

“Themaloze weken geven rust in je klas. Je krijgt echt tijd om mee te spelen, om te observeren, om de talenten en interesses van je kleuters te spotten en van daaruit je hoeken te verrijken en nieuw impulsen aan te bieden. Door die intrinsieke motivatie te prikkelen, zijn kinderen meer betrokken, wakker je creativiteit aan en kan je – dat vertel ik soms als boutade – gewoon elke dag tijd nemen om tegen de deur te leunen en te zien dat je klas goed draait.”

“Je gaat ook automatisch differentiëren. Je merkt op welk niveau een kind speelt en stimuleert het. Daarom pleit ik ervoor om zeker in september geen themaweken te plannen maar om tijd te nemen om je kleuters goed te leren kennen.”
 
Hoe pak je lesgeven zonder thema precies aan?

“Dat vragen leraren me ook soms. Ze lopen een beetje verloren zonder thema. Wat moet ik precies doen? En haal ik de doelstellingen? Want vanuit secundair en basisonderwijs is die druk nu ook in het kleuteronderwijs doorgedrongen. Ik raad leraren aan een rijke basisomgeving te creëren. Dat begint al in augustus. Je moet je hoeken evalueren en nadenken hoe je je hoeken zo uitwerkt dat ze je kinderen inspireren en uitdagen om te groeien.”

“In zo’n rijke basisomgeving kan je ook lesdoelen stoppen. Maak een natuurhoek met schelpen, takken en vruchten. Vroeg of laat brengt een kind dan wat kastanjes mee en kan je het over herfst te hebben. Die natuurhoek is dan geen afgewerkte hoek, maar verandert voortdurend – en niet alleen omdat jij er iets nieuws legt.”


Leren is een groeiproces dat niet altijd tot een eindresultaat moet leiden

Els Menu - Onderwijskundige

Mikken op intrinsieke motivatie

Zijn ouders niet sceptisch over werken zonder themaweken? ‘Wat doet mijn kind dan precies in de kleuterklas?”

“Opgelegde thema’s zijn niet de beste manier om in te zetten op de intrinsieke motivatie van kinderen. En dat moet toch de bedoeling zijn van onderwijs. Leren moet ook niet altijd tot een eindresultaat leiden. Het gaat om het groeiproces, waarvoor elke kleuter zijn eigen tijd mag nemen.”

“Niet ieder kind toont op hetzelfde moment interesse voor letters. Dat kan niet. En moet niet. Maar ouders willen dat hun kinderen daar in de derde kleuterklas mee bezig zijn, zodat ze zeker meteen mee zijn met de leesoefeningen in het eerste leerjaar.”
 
Meer inzetten op intrinsieke motivatie en tijd maken voor de leerlingen. Geldt je pleidooi dan ook voor basisonderwijs en secundair?

“Ja. Natuurlijk kan je niet onder bepaalde leerstof uit. Maar je mag ook soms tijd kopen om in te pikken op wat er leeft bij je leerlingen. Mijn zoon leert in de lessen geschiedenis uitgebreid over de vijfde eeuw. Is dat interessant? Zeker wel.”

“Maar misschien moet een geschiedenisleraar vandaag ook tijd maken voor Syrië, voor Trump en de redenen van zijn succes. Eigenlijk zouden alle leraren die focus en flexibiliteit moeten hebben om op de interesses van hun leerlingen in te kunnen spelen.”