Gepubliceerd op
Zo doen zij het

Opwaardering van 1B: “Wij noemen het 1 OK!”

Hoe laat je leerlingen van 1B zin krijgen in school? “Niet door hen uren te laten stilzitten”, zegt directeur Sandy Maegerman. “Maar door hen zelfstandig te laten leren. Zelf hun talenten te laten ontdekken. En onderwijs op maat te geven in de oriëntatieklas.”

Directeur Sandy Maegerman

GO! Atheneum Herzele heeft sinds september 2016 geen 1B-klas meer. Leerlingen zitten daar nu in de oriëntatieklas (1 OK!). “Zo’n klasgroep is erg heterogeen”, zegt Sandy Maegerman. “Dus geven we les op maat van elke leerling. De leraren begeleiden hen individueel. Zo zorgen ze ervoor dat de leerlingen minder vlug schoolmoe worden.” Maar hoe laat je 12-, 13-jarigen hun eigen leerproces in handen nemen? En met volle goesting aan het werk gaan in de klas?

Laat je inspireren door andere scholen

Sandy Maegerman: “We zagen de reportage van Koppen over het vernieuwde eerste leerjaar B in Middenschool Prins van Oranje in Diest. We gingen kijken hoe ze het daar deden. En we kwamen in een klas waar de leerlingen erg bedrijvig aan het werk waren. Waar ze zelf hun didactische middelen kozen om een probleem op te lossen. Via ICT, met hulp van een medeleerling, in groep. Ze kozen zelf of ze al dan niet instructie nodig hadden om een probleem op te lossen. En we dachten: dat kan bij ons ook werken.”

Geef je klas een andere naam

Sandy Maegerman: “1B, dat klinkt zo negatief. Alsof de klas minderwaardig is aan 1A. Dus noemen wij 1B nu onze oriëntatieklas: 1OK! Die klas kan ook een schakeljaar zijn om door te stromen naar 1A. Dus leggen we de lat hoog genoeg. Want elke leerling heeft recht op sterk onderwijs, zeker in de oriëntatieklas. Natuurlijk halen niet alle leerlingen de doelstellingen om naar 1A door te stromen. Maar wie wil lopen, kan nu ook lopen.”

Gooi de algemene vakken samen

Sandy Maegerman: “We hebben wiskunde, Nederlands, natuurwetenschappen, geschiedenis, Frans en aardrijkskunde geclusterd. Die algemene vakken geven de leraren dus niet meer los van elkaar. Dat pakket van 15 uren werken de leerlingen in de voormiddag af. Behalve op woensdag, dat is een projectdag.”

Twee leraren begeleiden leerlingen in oriëntatieklas

Bouw je klaslokaal om

Sandy Maegerman: “We hebben onze oriëntatieklas ingedeeld in twee ruimtes: een grotere klasruimte en een kleinere instructieruimte. Gescheiden door een glazen wand. Die instructieruimte is cruciaal, want daar maken de leerlingen een toets of een taak, krijgen ze individueel 10 tot 15 minuten instructie, of worden ze bijgewerkt. We hebben bewust gekozen voor ergonomisch, hoog meubilair. Zo kunnen de leerlingen gewoon aan hun bank staan en zitten ze niet te prutsen op hun stoel.”

Stel een enthousiast kernteam van leraren samen

Sandy Maegerman: “Op een personeelsvergadering heb ik de leraren eerst het filmpje van Koppen laten zien. Uitgelegd waarom het belangrijk was om ook in onze school het eerste leerjaar B te vernieuwen. Verteld dat geïnteresseerden zich mochten melden. En ik ben dan met hen gaan samenzitten. Het is superbelangrijk dat zo’n kernteam van drie leraren goed kan samenwerken: dat ze veel willen overleggen, dat ze complementair zijn, dat ze elkaar zien zitten. Anders werkt het niet.”

Zet co-teaching centraal

Sandy Maegerman: “Drie leraren coachen de leerlingen voor de algemene vakken. Zij bepalen in onderling overleg hoe de week van de leerlingen eruitziet. Twee daarvan zijn in wisselende bezetting in de klas aanwezig en sturen bij waar nodig. Ze behouden nauwlettend de controle over het leerproces van de leerlingen, door permanent te evalueren. Omdat ze zo veel voor de klas staan, ontstaat er ook een hechte band tussen leraren en leerlingen. En tussen de leraren en de ouders.”

Geef anders les

Sandy Maegerman: “De leraar met zijn krijtje voor het bord is helemaal verdwenen. De leerlingen krijgen korte instructiemomenten. Daarna gaan ze oefeningen maken. In hun eigen tempo. Willen ze de volgende reeks oefeningen beginnen, vragen ze opnieuw instructie indien nodig. De manier van lesgeven is dus fundamenteel anders. Maar ook de manier van voorbereiden: je moet er als leraar voor zorgen dat al je leerlingen op elk moment zelfstandig kunnen werken.”

Planning van elke leerling hangt aan het bord

Laat je leerlingen zelf plannen

Sandy Maegerman: “Op maandag krijgen de leerlingen een planning met de leerstof die ze die week moeten verwerken. Daar zitten taken bij die ze moeten doen, maar ook die ze mogen doen. Leerlingen plannen zelf wanneer ze welke taken en vakken doen. Ze bepalen hun eigen tempo, en ook wanneer ze toetsen maken. Het is dus niet zo dat leerlingen hier gewoon doen waar ze zin in hebben. Want op het einde van de week moet elke leerling zijn doelstellingen hebben bereikt. Wie zeer snel de basisdoelstellingen heeft behaald, krijgt uitbreiding. En wie trager werkt heeft nooit het gevoel dat hij achterloopt. Zo verminder je de kans dat die leerling uitvalt.”

Laat je leerlingen hun talenten ontdekken

Sandy Maegerman: “In het begin van de week bekijken de leerlingen hun lesmateriaal. En dan schalen ze zichzelf in: beheersen ze de leerstof nog helemaal niet, een beetje of in hoge mate? Op basis daarvan vragen ze ook al dan niet instructie. En bepalen ze zelf hoeveel tijd ze moeten besteden aan de verschillende delen van de leerstof. Zo ontdekken ze hun talenten. Oriënteren ze zichzelf. En maken ze een bewustere, betere studiekeuze in de jaren die volgen.”

leraar begeleidt leerling

Begeleid je leerlingen ín de klas

Sandy Maegerman: “Als er een conflict is of een persoonlijk probleem bij een leerling, pak je dat onmiddellijk aan in de klas. Bij co-teaching sta je er immers nooit alleen voor. Terwijl je collega de groep verder begeleidt, kan je het probleem tijdens de les al proberen op te lossen. Want wachten tot de speeltijd, dat werkt niet. Als een kind met een probleem zit, dan pikt het geen leerstof meer op.”

Stuur bij waar het fout loopt

Sandy Maegerman: “De leerlingen werkten zodanig intensief dat ze vergaten te pauzeren. Dus hebben we hen nu verplicht om pauze te nemen. Dat vullen ze in op een formulier. Zo werken ze grondiger aan de leerstof. Ook merk ik dat de job voor drie leraren erg intensief is. Ik ondersteun hen als directeur, maar wellicht is er een vierde leraar nodig in het kernteam.”

Maak tijd voor de ouders

Sandy Maegerman: “In de week van het oudercontact komen ouders naar school wanneer ze willen: overdag, ’s middags, ’s avonds. Dankzij het kernteam is ons oudercontact veel minder rigide geworden. De drie leraren overleggen onderling wanneer ze de ouders kunnen ontvangen. Die ouders bevestigen ook dat de leerlingen erg enthousiast zijn over de oriëntatieklas. Ze komen écht graag naar school.”

Laat de leraren elkaar inspireren

Sandy Maegerman: “Ik wil de aanpak van de oriëntatieklas uitbreiden naar PAV in de tweede en derde graad. Daarom komen de leraren PAV op bezoek in de oriëntatieklas. En zijn stomverbaasd dat 24 leerlingen zo geconcentreerd en zo stil zelfstandig zitten te werken. Natuurlijk kan je de aanpak niet zomaar kopiëren. Je leraren in het kernteam moeten zich veilig voelen bij elkaar, moeten goed op elkaar ingespeeld zijn. Ze moeten hard werken, maar ze krijgen een pak eigenaarschap in de plaats. Het is hun klas, hun verhaal, ze sturen zichzelf.”

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 51.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...