Klastips Dit artikel behoort tot de reeks Meertaligheid Gepubliceerd op

“Gebruik de thuistaal van je kleuters”

Reageer

Log in om te bewaren.

Delen

“Bij talensensibilisering laat je kleuters met een open geest andere talen en culturen ontdekken. Een must in onze diverse maatschappij. En dat anderstalige kinderen zich gewaardeerd voelen als je daarvoor hun thuistaal gebruikt, is een mooie bonus.” Dat ontdekte Jolien De Cuyper in haar scriptie.

Close-up winnaar Klasseprijs Jolien De Cuyper

Talensensibilisering is niet hetzelfde als taalles?

Jolien De Cuyper: “Bij taalinitiatie – taalles – leer je 1 taal aan. Je leert kleuters woordjes, je herhaalt, je verbetert hen. Bij talensensibilisering leer je kleuters geen andere taal spreken, je laat hen met een open geest andere talen en culturen ontdekken. Gesproken talen, maar bijvoorbeeld ook gebarentaal en nonsenstaal (‘diebediebedoedadoe’). De kloof tussen beide is klein: je kan taalinitiatie ook sensibiliserend aanpakken. Kleuters leren een paar Franse woordjes, maar ook dat sommige mensen Frans spreken, ze herkennen de taal en weten dat ze bijvoorbeeld in Frankrijk Frans spreken. Na een tijdje kijken kinderen er niet meer van op als ze een andere taal horen.”
 

Hoe pak je dat in de praktijk aan?

Jolien De Cuyper: “Dat hangt heel erg af van de taalachtergrond van je kleuters. De moedertaal van al mijn peuters is Nederlands. Dus moet ik andere talen zelf in de klas brengen. Dat kan heel eenvoudig door met een verjaardag een liedje in een andere taal te zingen. Of door eerst een boek in het Nederlands voor te lezen en daarna datzelfde boek in het Engels. Kleuters gaan spontaan op zoek naar gelijkenissen in woorden en herkennen bijvoorbeeld Engelse cijfers die ze al van elders kennen. Met gebarentaal kan je ook spelen. Kleuters beseffen dat ze zich met gebaren verstaanbaar kunnen maken, ze leren gebaren uit andere landen aan en leggen de link met doof zijn.”
 

Concentreer je je bij anderstalige kinderen niet beter op het Nederlands?

Jolien De Cuyper: “Dat is een heel gevoelige discussie. Maar het een sluit het ander niet uit. Bij volledig anderstalige kinderen geef je in de klas eigenlijk gewoon taalinitiatie Nederlands. Maar wetenschappelijk onderzoek toont aan dat anderstalige kinderen zich gewaardeerd voelen als je hun taal in de klas haalt. En als ze zich goed en betrokken voelen, leren ze sneller, ook Nederlands. Je kan dus gerust aan talensensibilisering doen met de thuistalen van je kleuters. Kinderen voelen zich aanvaard en raken minder snel gefrustreerd als hun taal welkom is in de klas.”


Kinderen voelen zich gewaardeerd als je hun thuistaal in de klas haalt

Jolien De Cuyper − kleuteronderwijzer

Maar meestal spreken leraren talen zoals Arabisch, Turks of Russisch toch niet?

Jolien De Cuyper: “Dat moet ook niet. Je vraagt gewoon de inbreng van de kinderen: ‘Wat is dat woordje in jouw taal?’ Of alle kinderen mogen ’s ochtends in de kring goedemorgen zeggen in hun eigen taal. Ouders kunnen ook wel eens een verhaal in hun moedertaal komen voorlezen. Kinderen zijn trots dat ze een andere taal kennen en dat mogen laten zien, ouders voelen zich meer betrokken. En samen met de taal haal je ook een andere cultuur de klas binnen, door eens samen te koken, een feest te vieren … Kinderen staan daar open voor en voelen zich zo meer verbonden met elkaar.”
 

Broodnodig in deze maatschappij?

Jolien De Cuyper: “Scholen kunnen aan de verschillen in de maatschappij niet meer voorbij, ook niet als er enkel Nederlandstalige kleuters in een klas zitten. Voor hen is een andere taal iets vreemds. Net zij zullen later vooroordelen hebben als hun wereld wat groter wordt en ze met andere talen en culturen in contact komen. Als ze van jongsaf aan weten dat er verschillen zijn, vinden ze dat niet vreemd meer. Dat geldt ook voor anderstalige kinderen, maar dat ze zich bovendien welkom voelen, is een bonus.”


Kinderen hebben later minder vooroordelen als ze van jongs af aan weten dat er verschillen zijn

Jolien De Cuyper − kleuteronderwijzer

Maar leraren moeten al zo veel. Kan talensensibilisering er
nog bij?

Jolien De Cuyper: “Ik merk als startende kleuterjuf dat je inderdaad met heel veel dingen moet bezig zijn. Maar omgaan met diversiteit is een competentie die kinderen moeten aanleren. Starten met talensensibilisering is even een inspanning, daarna is het geen extra werk meer. Het is gewoon ander werk. Het is heel praktisch en zit in kleine dingen. Leraren kunnen starten met mijn materiaal. Zodra ze dat kunnen toepassen in hun eigen klascontext, zijn ze mee.”
 

Kleuteronderwijzer Jolien De Cuyper is de winnaar van de Klasseprijs 2014. De redactie van Klasse koos haar scriptie over talensensibilisering in het kleuteronderwijs uit een totaal van 73 inzendingen. Je kan haar scriptie mét praktijkmap downloaden: ‘Taal(v)aardigheden. Een praktische gids rond talensensibilisering in de kleuterschool’ (Thomas More Hogeschool).