Gesprekstips Gepubliceerd op

Samenwerken op school begint met luisteren

Reageer

Log in om te bewaren.

Delen

Beter samen leren en samenwerken op school? Dat begint met naar elkaar luisteren. “Empathisch luisteren creëert verbinding”, vertellen Bieke Put en Charlotte de Ruyck, beiden actief in het onderwijs en vormingsvrijwilliger bij Bond zonder Naam. Goed nieuws: luisteren kan je leren. En trainen.
 

“Een directeur die kinderen en hun ouders onthaalt aan de schoolpoort. Leraren die interesse tonen voor hun leerlingen, maar ook voor elkaar. Luisteren begint met aandacht voor de ander”, zegt Bieke Put, Coördinator Talentontwikkeling bij Stedelijk Onderwijs Antwerpen. “En als je je inleeft in de ander, luister je empathisch.”

Ieder mens heeft een binnen- en buitenkant. De buitenkant is wat je zegt via woorden en lichaamstaal. De binnenkant omvat je gedachten en gevoelens. Die zijn niet zichtbaar voor een ander, tenzij je ze uitspreekt. Omgekeerd ken je de binnenkant van een ander alleen door ernaar te vragen. En écht naar het antwoord te luisteren.
 

Luisteren, hoe doe je dat?

Empathisch luisteren kan je leren. Je kan dat in elk gesprek oefenen, ook thuis met je partner of kinderen. Volgens Charlotte de Ruyck, ondersteuner in het netwerk Noord regio West-Vlaanderen, start je een empathisch gesprek best met een open vraag. “‘Hoe gaat het met je? Waarmee kan ik je helpen?’ Zo geef je aan dat je interesse hebt in de ander. Je lichaamstaal versterkt dat. Door je naar de spreker toe te draaien, maak je duidelijk dat je tijd voor hem uittrekt.”

“Het is belangrijk dat je eerst een duidelijk beeld krijgt van de binnenkant van de ander. Door zijn verhaal samen te vatten of te omschrijven, controleer je of hem goed hebt begrepen. Toon hem dat je waardeert wat hij vertelt. Dat vergroot zijn zelfwaardegevoel. Om het gesprek daarna naar een dieper niveau te krijgen, kan je ook meer gesloten vragen stellen: ‘Zou het kunnen dat …?’ Ligt het onderwerp gevoelig, vraag dan of het goed is als je er verder op ingaat. Heb respect als dat niet zo is.”
 

Luisteren in het onderwijs

Als Coördinator Talentontwikkeling staat Bieke tussen praktijk- en beleidsmensen in. Ze merkt op dat discussies over onderwijs, zeker in de kranten en op sociale media, vaak vertrekken vanuit een conflict. “Er mag meer waardering komen. Je hebt elkaar nodig om veranderingen te bereiken.”

Op school moet je steeds meer empathisch luisteren, ervaart Charlotte. “De individuele leerling wordt belangrijker. Kinderen en hun ouders zijn zich meer bewust van hun rechten. Buitenstaanders kijken mee in de klas. Naar elkaar luisteren is een manier om met die veranderingen om te gaan.”

Luisteren creëert verbinding”, verklaart ze, “Dat is een belangrijke voorwaarde voor leerlingen om tot leren te komen. Ook een hecht lerarenteam kan uitdagingen beter aan. En ouders die zich gehoord voelen, zijn meer betrokken bij de school. Mensen, jong en oud, die verbinding ervaren, blijven zich inzetten.”

Bieke heeft er alvast alle vertrouwen in dat die verbinding er komt. “Leraren hebben een open, lerende houding. Als we hun leren hoe ze met aandacht voor zichzelf en anderen in het leven kunnen staan, dan planten we zaadjes in een heleboel scholen. Dan zal empathie zich als een olievlek over het onderwijs verspreiden.”
 

Naar je leerlingen luisteren: 6 vuistregels

  • Stel open vragen
  • Je hebt een vermoeden van wie je leerlingen zijn, maar klopt dat wel? Een meisje dat in de klas heel stil is, tettert misschien thuis haar ouders de oren van het hoofd. Alleen door open vragen te stellen, leer je je leerlingen werkelijk kennen.

  • Laat de leerling vertellen
  • Misdraagt een leerling zich, laat hem dan zijn verhaal doen. Misschien zit hij ergens mee. Dit wil niet zeggen dat je zijn gedrag goedkeurt. Erken dat hij het moeilijk heeft, maar maak ook duidelijk dat hij zich aan de regels moet houden. Een leerling die zich gehoord voelt, zal sneller meewerken.

  • Geef niet direct een oplossing
  • Een leerling die ergens mee zit, wil in de eerste plaats erkenning dat zijn emoties rond deze gebeurtenis normaal zijn. Dat creëert verbinding. Bovendien, een probleem bespreken helpt leerlingen ontdekken wat ze voelen, willen, denken – soms komen ze dan zelf met een oplossing.

  • Kies je woorden zorgvuldig
  • Weet je niet wat zeggen? Zeg het eerlijk. Liever dat, dan het verkeerde zeggen. Nerveuze mensen beginnen onsamenhangend te babbelen. Stilte is krachtig – niet voor niets houden we een minuut stilte na een ingrijpende gebeurtenis.

  • Dwing geen oogcontact af
  • Een leerling voelt zich kwetsbaar. Een leraar die hem aankijkt, versterkt dat gevoel. In niet-westerse culturen is oogcontact geen teken van respect: daar slaat een kind zijn ogen neer als een volwassene hem aanspreekt. Vlot het gesprek niet face to face, dan kan je ook een berichtje sturen via Smartschool.

  • Wees waakzaam
  • Een leraar kan niet alle leerlingen uitgebreid beluisteren. Dat is ook niet nodig: voor sommigen is een complimentje al voldoende erkenning. Denk je dat een leerling nood heeft aan een gesprek, vraag hem dan na de les hoe het gaat.

 


Meer info:
Wil jij beter leren luisteren, deze tips verdiepen en feedback op maat? Dan kan je een vorming Empathisch en Verbindend Luisteren volgen bij Bond zonder Naam.