Archief

Klasse voor Leraren

88 - oktober 1998

Klasse voor Leraren

88 - oktober 1998

pagina 16 t.e.m. pagina 17

Industrieel erfgoed met Klasse

U kan samen met uw leerlingen proefondervindelijk nagaan hoe men een watermolen gebruikte om energie te leveren. Uw klas kan een vooroorlogse machine adopteren en herstellen. Leerlingen kunnen een oude melkerij opmeten en het plan uittekenen. Of ze maken een website over de industriële en economische geschiedenis van hun dorp. Industrieel erfgoed, daar is Vlaanderen rijk aan. Industriële archeologie is de wetenschap die dat erfgoed bestudeert, bewaart, openstelt. Voor u en uw klas onder meer. En nu krijgt u de kans in een hele provincie de sporen te volgen van de technologische en industriële ontwikkeling van Vlaanderen.

Op 24 en 25 oktober zijn alle Vlaamse leerkrachten met hun gezin de eregasten in 50 sites en musea in West-Vlaanderen. Maak kennis met brouwerij en borstelfabriek, oliemolen en stoommachine, boomzagerij en vlaszwingelwindmolen. Neem deel aan speciaal voor u georganiseerde archeologische wandelingen. U bepaalt uw eigen programma. Uw gratis documentatiemap bezorgt u de gegevens die u nodig hebt, ook om later terug te keren met uw leerlingen. Deze actie is gratis voor leerkrachten. Vergezellende gezinsleden betalen op alle locaties de helft van de gewone toegangsprijs, krijgen er een korting of mogen ook gratis binnen. Stuur de bon op. Uw naam komt op een VIP-lijst. Breng tijdens de actie dit exemplaar van Klasse mee. Het is uw passe-partout voor alle plaatsen die u bezoekt.

Rendez-vous op een informatiepunt en dan vrij uitwaaieren. Daar komt het op 24 en 25 oktober op neer. Tussen 9 tot 18 uur meldt u zich aan op een vertrekpunt. Er zijn er vier, u kiest er een uit. Op vertoon van dit exemplaar van Klasse ontvangt u daar een documentatiepakket. Dat bevat een programma, documentatie over de deelnemende sites en musea, een pedagogische brochure over industriële archeologie en een herkenningsbadge. Het programma geeft een overzicht van de sites en musea die u die dag kan bezoeken, met openingsuren, afstand en routebeschrijving (sommige kan u vanuit uw vertrekpunt te voet of met de fiets bereiken, maar gezien de afstanden en het tijdstip (weekend) is voor een keer de auto aanbevolen). De badge is uw vrijgeleide naar de deelnemende sites en musea. In de meeste wachten gidsen u op of krijgt u extra informatie over een bezoek met de klas. Een aantal privé-verzamelingen die anders nooit aan het grote publiek worden getoond, zal u bij deze gelegenheid wel kunnen bezichtigen.

Vertrekpunten

Er zijn vier centrale punten. ’s Morgens kan u zich er ook inschrijven voor stadswandelingen.

1. Oostende – cresoteerwerf

Einde 19de eeuw bouwde de toenmalige Belgische telefoondienst in Oostende een installatie om telefoonpalen tegen houtworm en houtrot te behandelen. Dat gebeurde met creosoot, een olieachtige vloeistof. Later behandelde men er ook dwarsliggers voor spoorlijnen en weidepalen. Het bedrijf werkte tot 1970 voor de RTT. De nu wettelijk beschermde installatie omvat een spoorwegnet met draaicirkels om hout aan te voeren en op te slaan, een 24 meter lange autoclaaf, creosoteertanks, stoomaangedreven vacuüm- en creosoteerpompen enz.

Oudenburgsesteenweg 87 – 8400 Oostende. Rij Oostende binnen en kies daar richting Blankenberge. Sla af aan het kanaal Oostende-Brugge (langs Sas Slykens). De creosoteerwerf bevindt zich op de linkeroever van het kanaal (Wat linker- en rechteroever is, bepaalt u door stroomafwaarts te kijken), vlak vóór de vroegere UCB-fabriek.

2. Zwevegem – energiemuseum

Deze elektriciteitscentrale voedde jarenlang bedrijven in de regio. Nu is ze een waardige getuige van de geschiedenis van de elektriciteitsproductie. Ze biedt een beeld van de evolutie van de turbine- en generatortechniek in Europa, niet te vergeten condensators en pompen. U kan het binnenste van een stoomketel bezoeken en er is een didactische opstelling over energie en elektriciteit, met faciliteiten waarvan u met uw klas gebruik kan maken.

Paul Ferrardstraat – 8550 Zwevegem. Zwevegem ligt ten zuiden van Kortrijk, aan de N8 Kortrijk-Oudenaarde. In het centrum van Zwevegem kiest u richting Otegem, vervolgens aan de verkeerslichten (een stukje vóór de brug) rechtsaf. Volg de bewegwijzering ‘energiemuseum’. De centrale ligt naast de vaart Bossuit-Kortrijk. Info en boekingen op andere ogenblikken: Gazelwest, Rijselsestraat 57, 8500 Kortrijk, tel 056-36 93 15 – fax 056-36 93 54

3. Alveringem – Brouw- en mouthuis De Snoek

Hoe in de vroege 19de eeuw gemout en gebrouwen werd, wordt u duidelijk gemaakt aan de hand van gerestaureerd, authentiek materiaal: koperen brouwketels, een gietijzeren roerkuip, eeuwenoude gistingskuipen en -tonnen, de intacte mouteest, een antieke gasmotor enz. U krijgt een geleide rondleiding. Het museum biedt ook uitleg in braille. In de gerestaureerde oude herberg Het Brouwershof (die vroeger bij elke brouwerij hoorde) kan u het Snoek-bier degusteren.

Museum Fortem 40 – 8690 Alveringem – tel/fax 058-28 96 74. U bereikt Alveringem via de N8, tussen Ieper en Veurne. Het museum ligt in de wijk Fortem, aan de brug over de Lo-vaart. Volg de bewegwijzering.

4. Izegem – stoommachine Carels-Vandekerckhove

In deze voormalige elektriciteitscentrale bevindt zich een reusachtige tandem-compound-stoommachine (de grootste van België). De machine draait om didactische en veiligheidsredenen op laag toerental. U krijgt ter plaatse uitleg over de werking ervan.

Albert I-laan – 8870 Izegem. Izegem ligt tussen Brugge en Kortrijk (afrit 6 Roeselare-Rumbeke op de E403/A17). De site bevindt zich in de AlbertI-laan, achter het station. Vanuit dit punt zijn alle initiatieven in Izegem te voet bereikbaar.

Sites en musea

Vanuit uw vertrekpunt loopt, fietst of rijdt u naar:

· Blankenberge: De Scute. Reconstructie van een traditionele houten vissersboot. Uitleg over de technieken en materialen die bij deze scheepsbouw werden gebruikt.

· Brugge: Brouwerijmuseum ’t Hamerke. Van gerst tot mout met oorspronkelijke machines. Een overzicht van het vroegere brouwerijgebeuren en aanverwante beroepen en activiteiten (kuipers, biervoerders).

· De Panne-Adinkerke: historisch constructie-atelier Verhaeghe. Hier vervaardigde men haverpletters, bonenbrekers, zeilwagens, kermisraderen, carbureketels Demonstratie van de werking van dit veelzijdige atelier.

· Gistel-Snaaskerke: voormalige graanopslagplaats Catrysse, nu woon- en werkruimte maar met behoud van de binnenstructuur (o.a. takelsysteem, graankuipen).

· Harelbeke: Museum voor Pijp en Tabak. 900 pijpen, een tabakswinkeltje van weleer, machines om tabak te verwerken en uiteraard veel soorten tabak.

· Heuvelland-Wijtschate: historische steen- en buizenbakkerij Dumolin. De hele technische installatie en smidse zijn bewaard gebleven. De eigenaar leidt u persoonlijk rond.

· Izegem: Drukkerijmuseum Strobbe (kent u De Druivelaar nog?). Gelegenheidstentoonstelling naar aanleiding van de 200ste verjaardag van de uitvinding van de lithografie. 100 geselecteerde lithostenen met afbeeldingen van facturen, diploma’s, briefhoofden enz. Met speciale infofolder over lithografie.

· Izegem: Nationaal Borstelmuseum. Waaruit maakt men borstels en hoe? Antwoord in dit museum. Voorts de sociale geschiedenis van de borstelmakers, een uitgebreide verzameling machines en demonstraties van oude technieken.

· Knokke-Heist: Heemkundig Museum Sincfala, erfgoed van polder en visserij. Visvangst naast landbouw. Loggen en zwingelen. Werktuigen uit Streuvels’ tijd. Of weet u wat een sparrenwip is?

· Koksijde-Oostduinkerke: Nationaal Visserijmuseum. Overzicht van de vaartuigen waarmee men door de eeuwen heen op visvangst trok. Een authentiek vissershuisje toont de levensomstandigheden van vroeger. Een gereconstrueerde stuurkabine onthult de visser als technicus. Met museumcafé waar u Noordzeevis kan proeven.

· Kortrijk: Nationaal Vlas-, Kant- en Linnenmuseum. Om het uur projectie van een didactische film en een gids die voor de inleiding zorgt. In het Vlasmuseum tonen 30 taferelen het productieproces van deze textielsoort. In het Kant- en Linnenmuseum 700 stuks waardevolle klos- en naaldkant van eigen bodem, periode 1500 tot 1920. Daarnaast borduur- en naaiwerk, huishoud-, kerk-, sier- en modisch linnen.

· Kortrijk-Heule: voormalige vlaszwingelwindmolen Preetjes Molen. De enige molen in zijn soort in Europa. Wat dat en vlaszwingelen inhoudt, verneemt u ter plaatse.

· Langemark: steenakkermolen, houten korenwindmolen. Een traditionele Vlaamse houten staakmolen op vier teerlingen. Maalvaardig gerestaureerd. Als de wind nu nog meezit

· Lichtervelde: boomzagerij, maalderij en olieslagerij Van Coillie. Dit bedrijf is actief sinds 1844. Na het recente overlijden van de eigenaars wil de gemeente er een didactisch site-museum van maken. Men is alvast op zoek naar technische en beroepsscholen om de site mee te helpen restaureren en onderhouden.

· Menen: Magic Juke Box museum, geschiedenis van de mechanische muziek. Hier vindt u een 80-tal jukeboxen, 200 radio’s uit de periode 1926-50, originele singles, folders en affiches. Muziek en gezelligheid, u aangeboden door een deskundige gids.

· Middelkerke: De Dronken Put. De oudste betonconstructie van Vlaanderen (1897). Een 213 ton zwaar waterreservoir dat door een speling van de natuur 12 graden ging overhellen en uw evenwichtsgevoel beïnvloedt. Vandaar de naam.

· Poperinge: Nationaal Hopmuseum. De geschiedenis van de hopteelt in ons land aan de hand van afbeeldingen, producten en machines. Het museum is gevestigd in een oude hopwaag waar de hop op zijn kwaliteit werd gecheckt.

· Veurne: Bakkerijmuseum. Een didactische rondrit door de geschiedenis van brood-, banket- en suikerbakkerij, ijsbereiding, chocoladebewerking en wafelenbak. Tijdens de actie stelt men u ook de kinderbakkerij voor.

· Wervik: Tabaksmuseum, met de gelegenheidstentoonstelling Egyptomania: Tabak en Egypte. Bij het tabaksmuseum hoort ook de Brikkemolen, een gerestaureerde oliemolen waarin onder meer de kollergang voor het pletten van oliezaden bewaard bleef. Ook hier staat de gids klaar.

· Wevelgem: FAS-expo. In de oude hospitaalbunker van het vliegveld van Wevelgem loopt een permanente tentoonstelling rond 85 jaar luchtvaart. Van de oude tweedekker tot de F16. Voorts oude en moderne constructiematerialen, motoren, radar en de zwarte doos.

· Wevelgem-Moorsele: Oude Trekker Club. Een groep vrijwilligers bekommert zich om het behoud van oude motoren en historische gloeikop-landbouwtractoren. Uitzonderlijk stellen zij enkele verzamelingen open voor bezoek. Met demonstraties van Lanz-Bulldogtractoren (en hoe omslachtig het was ze te starten) en uitleg over de problematiek van behoud en restauratie.

· Zwevezele: Landbouwmuseum 1000 Stoomwielen. Hier vindt u een van de grootste verzamelingen landbouwmachines van Europa. Meer dan 8000 items vertellen u twee eeuwen landbouwgeschiedenis. De stooklokomobiel staat al warm te draaien.

· Daarnaast zijn er nog een aantal verrassings-sites en -verzamelingen, waarover u meer te weten komt op de vertrekpunten.. In het totaal zetten een 50-tal sites en museau hun deuren wagenwijd voor u open.

Stadswandelingen

Op zondag 25 oktober neemt een gids u op industrieel-archeologische sleeptouw, onder meer in Kortrijk, Menen en Poperinge. De grootte van de groepen is beperkt. Daarom boekt u ’s morgens persoonlijk op een van de vier vertrekpunten.

In alle provincies

Het Vlaams industrieel erfgoed toont niet enkel hoe wij ons technologisch en wetenschappelijk hebben ontwikkeld, het getuigt ook van de enorme impact op onze cultuur en sociaal leven. Het verleden kennen om het heden te begrijpen en de toekomst te beheersen, dat is het credo van de industriële archeologie. Van oktober tot december vinden in alle provincies informatieavonden plaats voor leerkrachten en navormers. Ze beginnen telkens om 19 uur in Gent (27 oktober), Brugge (29 oktober), Antwerpen (10 november), Hasselt (12 november), Leuven (17 november), Eisden (18 november), Zwevegem (19 november), Baasrode (24 november), Turnhout (26 november), Boom (1 december), Brussel (3 december).

Meer informatie vindt u op de website van de Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie (VVIA), met wie Klasse voor deze actie samenwerkt. Daar kan kan u vanaf oktober ook het gedetailleerde programma van deze actie en de uurregeling raadplegen. De VVIA is het platform van de particuliere verenigingen en vrijwilligersinitiatieven voor studie, behoud en valorisatie van het industrieel en technisch erfgoed in Vlaanderen en Brussel. De vereniging is dit jaar 20 jaar actief, telt meer dan 500 leden en heeft een afdeling in elke provincie.

Info: Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie vzw – Postbus 30 Gent XII – 9000 Gent-12 – tel 056-25 33 73 – fax 056-25 51 73 – alinters@conservare.be – www.conservare.be/vvia/vviahome.htm

Klasse voor Leraren

88 - oktober 1998

Error, group does not exist! Check your syntax! (ID: 3)

Archief

Dit artikel komt uit het archief van
Klasse. De informatie is misschien niet
meer up-to-date.

Liever actuele info over dit onderwerp?
Surf naar www.klasse.be