Wat is radicalisering?

Lange baard of hakenkruis?

  • Radicaal zijn is een eigenschap van iemand die bepaalde dingen grondig wil veranderen. Radicalisme is een term die fanatisme aanduidt. Radicalen willen een andere wereld of samenleving. Ze streven naar een andere politieke, economische of religieuze orde. Mits ze openstaan voor dialoog en nuance is dit maatschappelijk aanvaard.

  • Vaak wordt ‘radicalisme’ ook gebruikt voor (gewelddadig) extremisme. Dat is fout. Elke extremist is wel een radicaal, maar niet elke radicaal is een extremist. Extremisten zijn niet compromisbereid en hebben een hogere tolerantie voor geweld. Radicalisme, extremisme en gewelddadig extremisme (terrorisme) bevinden zich op een continuüm en kunnen dus in elkaar overlopen.

  • Radicalisering is het proces waarbij een leerling in toenemende mate bereid is om alles in de strijd te gooien voor een samenleving die niet strookt met onze democratische rechtsorde. Hij identificeert zich steeds meer met extreem gedachtengoed, geraakt steeds meer overtuigd van zijn eigen gelijk, vervreemdt steeds meer van wie er anders of genuanceerder over denkt en is steeds meer geneigd om zijn denken in handelen om te zetten. De groep die uiteindelijk geweld (terrorisme) gebruikt is klein.

  • Radicalisering is niet exclusief verbonden aan één etnische, culturele, religieuze of politieke bevolkingsgroep. Zo is er bijvoorbeeld dierenrechten-, links-, rechts- en islamitische radicalisering.


“Als we radicalisme onder dezelfde noemer plaatsen als gewelddadig extremisme, welk woord hebben we dan nog voor gewone radicale uitspraken van jongeren? Wordt dan elke vorm van opstandig of afwijkend gedrag ineens gevaarlijk en crimineel?”

(Monique D'aes, nascholer)


Hoe radicaliseert een jongere?

Van radicalisering naar terrorisme: 4 fasen

Er zijn vier fasen in het proces van radicalisering. Dat proces kan razendsnel gaan of juist langzaam, stilvallen en weer terugkomen. Je kan het proces op elk moment omkeren.

(Bronnen: ministerie van Veiligheid en Justitie Nederland in een document voor instellingen uit onderwijs, jeugdzorg en welzijn en KPC)


Pubers op zoek naar identiteit

Verwar radicalisering niet met normaal pubergedrag

“Iedereen heeft zijn zoektocht gehad” (36 sec)

Chantal Van Hove, leerlingbegeleider Stedelijk Lyceum Pierenberg Antwerpen

Tijdens de puberteit gaan leerlingen op zoek naar hun identiteit: wie ben ik, waar hoor ik bij, wat moet ik doen, wat geeft mijn leven betekenis, wie zorgt voor mij? In contact (en conflict) met ouders, familie, vrienden, school, vrijetijdsactiviteiten … krijgen die vragen stilaan een antwoord. Ook radicale ideeën (via internet, flyers, op de speelplaats, de moskee, vrienden, de straat …) kunnen daarbij horen.

De meeste leerlingen worden goed omringd en krijgen veel steun in die zoektocht. Andere leerlingen blijven op zoek en vinden hun antwoorden niet bij hun ouders, school of vrienden. Door hun onvolledige hersenontwikkeling zijn jongeren bijzonder gevoelig voor de verleiding van zwart-wit denken en het geven van eenvoudige oplossingen voor complexe problemen. Sommigen worden daardoor vatbaar voor extremistisch gedachtengoed.


“De school is een bijzondere plek waar jongeren kunnen groeien, proberen, experimenteren, fouten mogen maken en daaruit leren. Leraren beschikken over heel wat competenties om met radicaliserende jongeren aan de slag te gaan.”

(Jessika Soors, deradicaliseringsambtenaar in Vilvoorde)