Gepubliceerd op
Duiding

Duaal leren: schoolbank op de werkplek

Meer dan 30 scholen doen mee met het proefproject ‘Schoolbank op de werkplek’. Ze proberen duaal leren uit, een volwaardige opleiding waarin leerlingen uit het secundair hun opleiding deels in een bedrijf volgen. Het project startte in september 2016. Hoe loopt dat?

Leerling in kapsalon van school

Ouders vragen om meer stages, leraren om zinvollere stages die leerlingen beter voorbereiden op jobs. Werknemers zoeken direct inzetbare jonge werknemers. Leren en werken combineren bestaat al in het deeltijds beroepsonderwijs secundair en in Syntra-leertijd. En ook de bso- en tso-richtingen in het gewone dagonderwijs kennen al stageweken. Maar de bestaande formules en arbeidsgerichte onderwijsvormen kampen met een negatief imago en zijn vaak niet de eerste keuze van de leerlingen.
 

Wat is duaal leren?

Duaal leren wil daar iets aan doen door voor alle leerlingen uit de derde graad van beroepsgerichte opleidingen (tso, bso, dbso, Syntra-leertijd en buso OV3) een identiek traject uit te tekenen. Die opleiding op de werkvloer, waar leerlingen alle facetten van een beroep op een realistische manier leren, moet sneller leiden tot een goede job of de springplank zijn naar hogere studies.

Leerlingen zullen niet alleen de leerstof die ze op school meekregen toepassen op de werkvloer, maar ook écht leren op de werkvloer. Streefdoel is gemiddeld 20 uur per week op de werkplek. Het Vlaamse overheidsagentschap Syntra Vlaanderen – met een ander juridisch statuut heeft dan de Syntra-opleidingscentra – staat in voor de zoektocht naar voldoende arbeidsplekken en verspreidt goede praktijken tussen scholen en bedrijven.

Met het proefproject ‘Schoolbank op de werkplek’ testen meer dan dertig scholen het duaal leren uit vanaf 1 september 2016. De ervaringen van de proeftuinen inspireren vervolgens het decreet Duaal Leren. Op 1 september 2017 wil de Vlaamse Overheid met het nieuwe decreet duaal leren echt van start gaan.
 

Leerplannen bespreken met Audi

Een van de proefprojecten loopt in Halle. Directeur Maggy Vankeerberghen van het Pro Technica werkt al vier jaar intensief samen met Audi. De Duitse fabrikant heeft in zijn thuisland ervaring met duaal leren, een succesverhaal dat sterke leerlingen aantrekt.

“Toen Audi vier jaar geleden een partnerschool zocht om leerlingen vaker leerkansen te geven in het bedrijf, gingen we mee. Onze noden matchten perfect. Audi wilde meer voeling met onderwijs en zocht jonge technische werknemers voor vacatures die niet ingevuld raakten. Wij wilden onze tso-leerlingen laten werken met recente, hoogtechnologische apparatuur. Alleen zo krijgen ze een kwalitatieve, realistische opleiding.”


Het bedrijf mag een stem hebben in de klassenraad en de leerplannen

Maggy Vankeerberghen - directeur Pro Technica Halle

“Dit schooljaar drijven we de samenwerking verder op. Binnen duaal leren zullen we ook de algemene vakken betrekken. Daarvoor moeten we de leerplannen durven loslaten of aanpassen aan lokale sectoren. Als Audi lessen Duits wil aanbieden of vraagt om bepaalde wiskundige kennis vroeger op school aan te bieden, waarom niet? En de mentor van het bedrijf mag ook een stem hebben in de klassenraad. Maar uiteindelijk zullen vooral leraren cruciaal zijn binnen duaal leren. Zij moeten de algemene vorming en het leerproces op de werkvloer blijven bewaken”
 

Duaal leren of duaal werken?

Niet alle scholen kunnen met een grote, ervaren speler in zee. Anders dan Duitsland kent Vlaanderen een kmo-landschap, met veel meer kleine ondernemingen en zelfstandigen. De kapperssector bijvoorbeeld, waarmee directeur Peter Dams van Sint-Lutgardis in Mol binnen duaal leren intensief zal samenwerken.


Ik verwacht geen gigantische instroom in duaal leren

Peter Dams - directeur Sint-Lutgardis Mol

“Als dit een volwaardige onderwijsvorm wordt, dan is het onze maatschappelijke plicht om het te proberen. Leerlingen leren immers het best in een authentieke omgeving. De werkvloer dus.”

Maar directeur Dams zit wel nog met vragen. “We verwachten heel veel van onze leraren, maar welke pedagogische eisen mogen we aan de begeleidende kappers stellen? Bovendien mag het eigenaarschap van duaal leren het onderwijs nooit verlaten. De wens van de kapperssector is simpel: goede kappers genereren die meteen aan de slag kunnen. Maar jongeren vormen en opleiden is veel meer dan een job aanleren. We willen toch ook inzetten op algemene vorming, op burgerschap, op vakoverschrijdende eindtermen.”

Voor Dams is duaal leren een mooie aanvulling op zijn onderwijsaanbod, maar het vervangt zijn klassieke bso-opleiding niet. “Ik verwacht geen gigantische instroom: alleen zelfstandige leerlingen, die klaar zijn om te werken, zullen hun draai vinden in duaal leren. Daarom raad ik het niet aan op een algemene oudervergadering. Wel aan ouders en leerlingen als de klassenraad inschat dat duaal leren iets voor hun kind is.”
 

Wat met deeltijds beroepsonderwijs?

Anders dan in bso en tso worden in dbso en Syntra leren op school en op de werkvloer vandaag ook al met elkaar gecombineerd. Niet zonder succes. Coördinator Sebastian Joye van CDO De Rotonde in Gent zag in zijn centrum het aantal leerlingen op minder dan tien jaar zelfs verdriedubbelen.


Duaal leren zal blijven inzetten op individuele trajecten

Sebastian Joye - coördinator CDO De Rotonde

“Dat duaal leren alle bestaande trajecten van werken en leren uit dbso, Syntra en gewoon onderwijs op elkaar willen afstemmen is goed. Dat schept duidelijkheid. Duaal leren zal zich specifiek richten op onze sterkste, meest zelfstandige jongeren. Dat lukt voor sommige van onze leerlingen.”

“Maar in ons systeem van leren en werken kunnen leerlingen groeien omdat we flexibeler zijn, verschillende trajecten aanbieden en leerlingen individueel begeleiden. Leerlingen mogen zoeken en aan zichzelf werken. Op hun eigen tempo groeien, via modules en individuele begeleiding. Daarom zullen we naast duaal leren in dbso ook blijven inzetten op individuele trajecten die de gewone schoolloopbaan doorbreken.”

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 51.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...