Vlaanderen
Klasse.be

Duiding

Modernisering secundair: nieuw model voor studierichtingen

  • 20 mei 2017
  • 6 minuten lezen

Laatste update: 22 juni 2022

Op 1¬†september 2019¬†begonnen alle secundaire scholen in Vlaanderen hun studieaanbod volgens een nieuw model te organiseren: de matrix. De invoering gebeurt jaar per jaar en zal klaar zijn in het schooljaar 2025‚ąí’26. De matrix omvat 8¬†studiedomeinen en gaat uit van een getrapte – en dus meer gerichte – studiekeuze met een duidelijk doel: doorstromen naar het hoger onderwijs, voorbereiden op de arbeidsmarkt of beide.


Eerste graad:
basisvorming én basisopties

In de eerste graad van het secundair onderwijs is de¬†basisvorming versterkt. Daarnaast is er een keuzegedeelte om een betere ori√ęntatie voor leerlingen mogelijk te maken. Waar nodig wordt in een verplichte remedi√ęring voorzien om leerlingen te versterken. Zowel het aantal uren basisvorming als het aantal uren differentiatiegedeelte in de leerjaren van de eerste graad is een¬†minimum, het staat elke school vrij die op te trekken.

  • In het eerste jaar in de A‚ÄĎstroom en de B‚ÄĎstroom krijgen de¬†leerlingen 27¬†uur basisvorming en een keuzegedeelte van 5¬†uur. Binnen die 5¬†uur bieden scholen differentiatiepakketten aan die verder bouwen op de¬†basisvorming. Deze differentiatie-uren remedi√ęren bepaalde leerlingen extra, terwijl anderen net extra uitgedaagd worden. Leerlingen kiezen vrij uit de differentiatiepakketten die de¬†school aanbiedt. Een school biedt in de praktijk minstens 2¬† differentiatiemogelijkheden aan. Maar elke leerling heeft ook recht op remedi√ęring voor vakken uit de basisvorming. Daarvoor kan de school ook differentiatie-uren gebruiken, al kan het nooit de volledige 5¬†uur differentiatie invullen met remedi√ęring. Een leerling moet altijd minstens 1¬†differentiatiepakket kunnen kiezen. Het keuzegedeelte heeft dus 2 doelstellingen: het biedt ruimte om te remedi√ęren als de leerling de basisdoelstellingen van de¬†basisvorming niet heeft bereikt, en dus zo de leerling te versterken; het dient ook om de leerling uit te dagen om de¬†kennis over een domein te verdiepen.
  • In het¬†tweede jaar¬†in de A‚ÄĎstroom organiseert elke school 25 uur basisvorming, 2 uur voor differentiatie (verdiepen en remedi√ęren) en een basisoptie van 5 uur. In de B‚ÄĎstroom is dat 20 uur basisvorming, 2 uur voor remedi√ęring/verdieping en 10 uur voor de basisoptie. In het tweede jaar kiest een leerling een¬†basisoptie¬†die niet noodzakelijk aansluit op het¬†verdiepende of verkennende differentiatiepakket van het¬†eerste jaar. Binnen de basisopties kunnen scholen ook pakketten aanbieden. Een leerling in bv. STEM-technieken (toepassingsgericht) kan kiezen voor het¬†pakket¬†Mechanica-elektriciteit, maar ook voor het pakket Bouw- en Houttechnieken, op voorwaarde dat de school die onderliggende pakketten aanbiedt. Los daarvan verdiept een¬†leerling zich binnen de 2 uur differentiatie (bv. in Moderne vreemde talen) en kan de leerling ook remedi√ęren. Scholen kunnen er ook voor kiezen om de leerlingen van het¬†eerste en tweede jaar samen te zetten voor de pakketten. Alle samenzettingen over heel het secundair onderwijs zijn vanuit de regelgeving toegelaten. Ook in het¬†tweede jaar B¬†zijn er pakketten. Omdat het hier over een groot pakket uren gaat ‚Äď 10 ‚Äď combineert de leerling daarnaast maximaal 3¬†basisopties en pakketten. Een leerling combineert bv. binnen de optie STEM-technieken het pakket Hout en Bouw en het pakket Mechanica (als de school die uiteraard aanbiedt). Een leerling kan ook op het niveau van de basisoptie combineren; Economie & organisatie en Sport bijvoorbeeld. Zo voorziet de school in een aanbod waardoor de leerling van verschillende domeinen proeft. Zo maakt hij een¬†bewustere keuze¬†voor een studiedomein en ‚Äďrichting in de tweede graad.
  • Op het einde van het eerste jaar reikt de klassenraad een¬†A‚ąíattest uit, al dan niet met verplichte remedi√ęring en/of het uitsluiten van een of meer basisopties en/of pakketten van 2A en 2B. Een B-attest is niet meer mogelijk. Een C-attest kan slechts uitzonderlijk. Op die manier krijgen leerlingen extra kansen om opnieuw aansluiting te vinden.

Wat zijn basisopties?

Basisopties zijn studieopties die een leerling maakt in het tweede jaar van de eerste graad en die een bredere observatie en ori√ęntatie mogelijk maken.

Voor de A‚ÄĎstroom zijn er nog 13 basisopties:

Basisopties A‚ÄĎstroom

  1. Klassieke talen (Grieks en Latijn)
    • Latijn
    • Grieks-Latijn
  2. Moderne talen & wetenschappen
  3. STEM-wetenschappen (meer conceptueel)
    • Industri√ęle wetenschappen
    • Techniek-wetenschappen
  4. STEM-technieken (toepassingsgericht)
    • Mechanica-elektriciteit
    • Agro- en biotechnieken
    • Bouw- en houttechnieken
    • Grafische communicatie en media
    • Maritieme technieken
    • Textiel
  5. Maatschappij & welzijn
  6. Economie & organisatie
  7. Voeding & Horeca
  8. Sport
  9. Kunst & creatie
    • Artistieke vorming
    • Ballet
    • Creatie en vormgeving
  10. Rudolf Steinerpedagogie
  11. Yeshiva
  12. 2A Topsport
  13. 2A Freinetpedagogie

Voor de B‚ÄĎstroom zijn er 7 basisopties:

Basisopties B‚ÄĎstroom

  1. STEM-technieken
    • Hout en Bouw
    • Land- en tuinbouw
    • Elektriciteit
    • Mechanica
    • Zeevisserij en Binnenvaart
    • Textiel
    • Schilderen en Decoratie
    • Printmedia
  2. Maatschappij & welzijn
    • Haar- en schoonheidszorg
    • Mode
    • Verzorging
  3. Economie & organisatie
  4. Voeding en Horeca
    • Bakkerij-slagerij
    • Restaurant en Keuken
  5. Sport
  6. Kunst en creatie
  7. Opstroomoptie

Er is ook een ‚Äėopstroomoptie‚Äô die de leerling toelaat om over te stappen naar de A‚ÄĎstroom. Vanuit alle andere basisopties van 2B kan de leerling die overstap ook doen voor zover de¬†toelatingsklassenraad akkoord gaat. Daarvoor moet de leerling altijd geslaagd zijn en geen clausulering voor de richting in kwestie hebben gekregen.


Scholen kiezen vrij welke van de basisopties ze aanbieden. Ze¬†kunnen de algemene basisoptie aanbieden, maar die basisoptie in een bepaalde context inkleuren. Een school kan bijvoorbeeld de basisoptie STEM-technieken (toepassingsgericht) aanbieden, en de daarvoor neergeschreven doelen realiseren vanuit het pakket ‚Äėmechanica-elektriciteit‚Äô of ‚Äėmaritieme technieken‚Äô. Leerlingen kiezen een basisoptie van 5¬†uur (2A) of basisoptie(s) van 10 uur (2B). Als in het tweede jaar A de algemene basisoptie in meerdere pakketten wordt aangeboden, kan de leerling maar √©√©n pakket kiezen. In het tweede jaar B kan een leerling maximaal 3 basisopties en pakketten combineren.

Leerlingen die in het eerste jaar van de eerste graad een A‚ÄĎattest haalden, zijn vrij om in het tweede jaar zelf een basisoptie te kiezen die de school aanbiedt. In het geval het aantal te remedi√ęren competenties in het tweede jaar te groot zou zijn, kan de klassenraad de remedi√ęring opleggen (via het A‚ÄĎattest met verplichte remedi√ęring), of de toegang tot een of meer basisopties of pakketten uitsluiten of inperken.


Tweede en derde graad:
8 studiedomeinen

Het studieaanbod wordt gebundeld in √©√©n schema of matrix met een indeling in 8 studiedomeinen, onderwijsvormen (aso, tso, bso, kso, buso) en finaliteiten. Dat laatste betekent dat studierichtingen voortaan duidelijk aangeven waarop een leerling wordt voorbereid: doorstromen naar het hoger onderwijs (aso, tso, kso), doorstromen naar de arbeidsmarkt (bso, buso OV3) of beide (tso, kso). Dat maakt een goede ori√ęntering en betere studiekeuze mogelijk.

  • In de tweede graad wordt het studieaanbod rationeler en transparanter. Er liggen zo veel mogelijk verschillende opties voor de leerlingen open naar de derde graad toe.
  • In de derde graad worden de studierichtingen scherper geprofileerd en inhoudelijk fijnmaziger.

Wat zijn de 8 studiedomeinen?

Leerlingen van de tweede en de derde graad kunnen een studierichting kiezen uit 8 studiedomeinen:

  1. Taal en Cultuur
  2. STEM
  3. Kunst en Creatie
  4. Land- en Tuinbouw
  5. Economie en Organisatie
  6. Maatschappij en Welzijn
  7. Sport
  8. Voeding en Horeca

Meer weten? Onderwijskiezer.be geeft een overzicht van studierichtingen per finaliteit. Ook via deze interactieve tool kan je de verschillende studierichtingen raadplegen per studiedomein en finaliteit.


Schoolconcept: vrij te kiezen

Elk schoolbestuur bepaalt, in het kader van vrijheid van onderwijs, op basis van de nieuwe matrix zelf welk schoolconcept het uitwerkt, uiteraard rekening houdend met de vastgelegde regels rond het programmeerbaar aanbod.

Dat betekent dat schoolbesturen zich zowel verticaal kunnen organiseren (met alleen doorstroomrichtingen (domeinoverschrijdend en/of domeingebonden), alleen studierichtingen met dubbele finaliteit (doorstroom/ arbeidsmarktgericht) of alleen arbeidsmarktgerichte studierichtingen) als horizontaal (studierichtingen uit elk van de finaliteiten van een domein). Ook het concept dat beide combineert (studieaanbod over de domeinen heen in elk van de finaliteiten) is mogelijk.


Timing

De modernisering startte op 1 september 2019 in het eerste jaar van de eerste graad en wordt sindsdien stapsgewijs (= leerjaar na leerjaar, schooljaar per schooljaar) ingevoerd tot en met het derde jaar van de derde graad.


Meer lezen? Surf naar onderwijs.vlaanderen.be/nl/modernisering-secundair

Nele Beerens

Voeg dit artikel toe aan je bewaarde artikels

Log in om te bewaren


D

Dirk Van de Veire

19 januari 2017

"Belangrijk is nu dat de onderwijsverstrekkers zich snel buigen over het voorstel "........het palaveren in de verschillende regeringen doorheen de jaren mocht wat langer duren. Logica?

Reageren
J

Jan T'Sas

25 januari 2017

Mooie manier om de schijn te wekken dat er bijzonder veel verandert en vernieuwd wordt. Maar het is en blijft een lege doos. Wetenschappelijke argumenten waarom de onderwijshervorming er geen is en dit beleid zich 'trumpeert' met z'n reactionaire non-keuzes vind je bijvoorbeeld in de recente brief van sociologe Mieke Van Houtte (UGent) aan minister Crevits: http://www.knack.be/nieuws/belgie/wetenschappelijke-kennis-wordt-opzij-geschoven-omdat-ze-niet-strookt-met-buikgevoel-van-sommigen/article-opinion-804855.html
De overheid betaalt jaarlijks honderdduizenden euro's aan wetenschappelijk onderzoek om haar beleid mee richting te geven. Zinvol ge√Įnvesteerd belastinggeld, vind ik. Maar dat wordt hier dus in de prullenmand gegooid. ‚ÄėIedereen zal zich moeten aanpassen aan de samenleving zoals ze is, in plaats van te blijven dromen over hoe ze was‚Äô, schreef schooldirecteur Karin Heremans in DS. De nagel op de kop. Vooral de NV-A - De Wever op kop met enkele ridiculiserende, populistische uitspraken - bewijst met misplaatst conservatisme niet alleen de samenleving een heel slechte dienst, ze stelt zich ook compleet wereldvreemd op in onderwijsland. Hoe democratisch is het nog als een meerderheidspartij op basis van achterhaalde dada's de vele stemmen die om onderwijshervorming roepen negeert en van de onderwijsminister een soort marionet maakt? Een gemiste kans dus, bijzonder jammer.

Reageren
G

Geert

2 oktober 2017

Positief blijven is de boodschap!
we leven nu éénmaal in een snel evoluerende maatschappij.

Reageren
N

Nadia

15 oktober 2017

Onderwijs hervorming... JA! Graag zelfs. Maar dan toch liefst een doordachte en uitgewerkte vernieuwing, niet iets waarvan we op minder dan een jaar van het startschot nog geen zicht hebben op het hoe en wat. Als ouders moet je op het ogenblik aan de school bij wijze een blanco cheque geven ivm met de toekomst van je kind. Het is voor de scholen momenteel koffiedik kijken van wat mogelijk zal zijn, wat ze de volgende jaren mogen/moeten aanbieden en waarop ze zich moeten baseren om een opleidingsplan op langere termijn uit te schrijven.
De matrix is nog niet volledig uitgewerkt, men is bezig of moet nog beginnen aan het voorstel van de basisopties en de opmaak van de curriculumdossiers. De regelgeving staat nog niet op punt en ook actualisering van de eindtermen staat nog nergens. En binnen afzienbare tijd moeten ouders en jongeren keuzes gaan maken voor de start van het secundair onderwijs. Moet je mij eens vertellen hoe zij een verantwoorde keuze kunnen maken. Maar wij blijven natuurlijk positief en staan elke dag gemotiveerd en vol goede bedoelingen voor onze klassen.

Reageren
G

Gert

21 februari 2018

Als jongeren wou ik vroeger natuurwetenschappen combineren met elektriciteit en elektronica. Jammer dat dit ook met de nieuwe hervormingen niet mogelijk is. Als ik het goed heb gaan deze in op 1/9/2018 en niet 2019 zoals in het artikel staat? Of is het toch pas in 2019?

Reageren
M

Mieke Santermans

21 februari 2018

Dag Gert,
Er is lang over gediscussieerd en het is uiteindelijk voor 2019.
Vriendelijke groeten, Mieke van Klasse

Reageren
B

Bob Michiels

1 september 2019

Dus als school is het volledig mogelijk om sport uit het curriculum van het eerste jaar te halen?

Ze moesten en systeem niet veranderen naar met een grotere slaagkans, ze moesten het hervormen met meer toekomstgerichte mogelijkheden. Debatteren, Zelfstandig-probleemoplossend denken. Iemand die afstudeert nu heeft geen idee hoe te overleven. ze kunnen alleen op een bank zitten en doen wat hun gezegd is. bijna alsof ze in fabrieken werken

Reageren
D

Didier

15 november 2020

Beste Klasse. Kan iemand me de weg wijzen naar een website waar de acht studiedomeinen in een heldere taal beschreven worden voor kinderen op het einde van de basisschool. Kinderen wiens ouders niet zo geletterd zijn en die zelf hun ori√ęnteringstraject in handen moeten nemen? De weinige info die te vinden is, is geschreven door secundaire scholen en dat dan in functie van de opleidingen die ze zelf organiseren.

Reageren
S

Stijn Govaerts

17 november 2020

Dag Didier, heb je al eens gekeken op onderwijskiezer.be? Je vindt daar ook een 'moeilijke woordenlijst' (https://www.onderwijskiezer.be/v2/extra/abc.php)

Reageren

Laat een reactie achter