Gepubliceerd op
Duiding

Basisprincipes voor de nieuwe eindtermen

Op 17 januari 2018 keurde het Vlaams parlement het kaderdecreet goed waarin de contouren van de nieuwe eindtermen opgenomen zijn. Ze vertrekken vanuit 16 sleutelcompetenties. Die moeten de leerlingen zich meester maken tijdens hun schoolcarrière, van het kleuteronderwijs tot op het einde van het secundair onderwijs.

De huidige eindtermen zijn meer dan 20 jaar oud. Ze sluiten niet zo goed meer aan bij de leefwereld van de jongeren van vandaag. Daarom worden de eindtermen volledig herzien. Voor de eerste graad secundair is dat intussen gebeurd.
 

Principes voor de ontwikkeling van eindtermen

De eindtermen vertrekken van 16 sleutelcompetenties:

  • competenties op het vlak van lichamelijk, geestelijk en emotioneel bewustzijn en op vlak van lichamelijke, geestelijke en emotionele gezondheid;
  • competenties in het Nederlands;
  • competenties in andere talen;
  • digitale competentie en mediawijsheid;
  • sociaal-relationele competenties;
  • competenties inzake wiskunde, exacte wetenschappen en technologie;
  • burgerschapscompetenties met inbegrip van competenties inzake samenleven;
  • competenties met betrekking tot historisch bewustzijn;
  • competenties met betrekking tot ruimtelijk bewustzijn;
  • competenties inzake duurzaamheid;
  • economische en financiële competenties;
  • juridische competenties;
  • leercompetenties met inbegrip van onderzoekscompetenties, innovatiedenken, creativiteit, probleemoplossend en kritisch denken, systeemdenken, informatieverwerking en samenwerken;
  • zelfbewustzijn en zelfexpressie, zelfsturing en wendbaarheid;
  • ontwikkeling van initiatief, ambitie, ondernemingszin en loopbaancompetenties;
  • cultureel bewustzijn en culturele expressie.

Het onderscheid tussen vak-/leergebiedgebonden en vak-/leergebied- overschrijdende eindtermen valt weg. De leerlingen moeten de meeste eindtermen op populatieniveau bereiken, al blijven er wel attitudinale eindtermen die enkel na te streven zullen zijn. De onderwijsverstrekkers zijn vrij om te beslissen binnen welke vakken/leergebieden ze welke eindtermen realiseren.

In de eerste graad zijn er 2 pakketten van eindtermen: één voor de A-stroom en één voor de B-stroom. In de tweede en derde graad secundair onderwijs zullen er eindtermen zijn per finaliteit. Bijvoorbeeld: de eindtermen voor de studierichtingen met doorstroomfinaliteit zullen een zelfde pakket eindtermen delen.

De nieuwe eindtermen worden beperkt in aantal en sober geformuleerd. En ze moeten een coherent geheel vormen van het kleuter- tot het einde van het secundair onderwijs. De eindtermen zullen ook periodiek geëvalueerd worden en geactualiseerd worden indien nodig.
 

Basisgeletterdheid

Er komt een niveau basisgeletterdheid in de eindtermen van de eerste graad van het secundair onderwijs. Dat zijn eindtermen die elke leerling individueel moet behalen. Die moeten ervoor zorgen dat elke jongere volwaardig kan meedraaien in de samenleving.
 

Eindtermen eerste graad bekend

Commissies, waarin naast de onderwijsverstrekkers en wetenschappelijke experts ook vakleraren vertegenwoordigd waren, ontwikkelden tijdens het voorjaar van 2018 nieuwe eindtermen voor de eerste graad. Na extra controle van deze eindtermen door een commissie experten op o.a. de leesbaarheid, de evalueerbaarheid en de samenhang ervan, werden ze op 9 november 2018 definitief goedgekeurd door de Vlaamse Regering.

Voor de A-stroom zijn er 180 eindtermen, voor de B-stroom 152. Eindtermen voor ‘transversale’ sleutelcompetenties, zoals de leercompetentie, digitale competentie, sociaal-relationele competenties … zijn identiek voor de A- en B-stroom en moeten in combinatie met de eindtermen van inhoudelijke sleutelcompetenties gerealiseerd worden. Leren bijvoorbeeld gaat altijd ergens over waardoor de eindtermen voor deze sleutelcompetentie beter niet geïsoleerd aangeboden worden.

De commissies ontwikkelden ook 23 eindtermen basisgeletterdheid waarin de focus ligt op het functionele. Ze werden geformuleerd in functie van 4 (delen van) sleutelcompetenties, namelijk competenties in het Nederlands, wiskundige competenties, digitale competenties en mediawijsheid en financiële competenties.

Alle eindtermen zijn op eenzelfde manier geschreven. Naast de formulering van het doel omvat elke eindterm ook een verduidelijking van de kennis die nodig is om dat doel te kunnen bereiken en een aanduiding van het verwachte beheersingsniveau.

De nieuwe eindtermen leggen de lat hoog omdat ze, op 14 attitudinale eindtermen na, allemaal te bereiken zijn. Daarnaast krijgen inhouden die vroeger niet of sporadisch aan bod kwamen nu een duidelijke plaats. Daarbij gaat het onder andere over eindtermen voor computationeel denken, STEM-integratie, het financieel-economische, ondernemingszin, burgerschap en het sociaal-relationele. Verder worden inhouden uit de bestaande eindtermen opgekrikt. Voorbeelden daarvan zijn de uitbreiding van grammatica in Nederlands en andere talen, een sterkere focus op historisch bewustzijn en historische beeldvorming, aandacht voor de verschillende aspecten van het probleemoplossend proces …
 

En hoe gaat het nu verder?

Het Vlaams Parlement moet de nieuwe eindtermen nog goedkeuren. Vervolgens zullen de onderwijsverstrekkers gezamenlijk een curriculumdossier opstellen voor de A- en B-stroom. Dat verzamelt alle onderwijsdoelen die leerlingen in respectievelijk de A- en B-stroom moeten behalen. Naast de eindtermen zullen bijvoorbeeld ook de doelen voor de basisopties daarin opgenomen worden. Het curriculumdossier wordt netoverschrijdend opgesteld. Dat biedt leerlingen die van school veranderen meer houvast en vergemakkelijkt een externe kwaliteitscontrole.

De onderwijsverstrekkers moeten tot slot ook nog leerplannen opmaken waarin de eindtermen letterlijk opgenomen zijn en die in omvang beperkt moeten zijn. Zo behouden scholen, leraren(teams) en leerlingen voldoende ruimte en autonomie om op basis van hun eigen expertise en passies aan de slag te gaan met de leerstof. De nieuwe eindtermen voor de eerste graad van het secundair onderwijs gaan van start op 1 september 2019.
 


Op de hoogte blijven?

  • Wil je up-to-date informatie ontvangen wanneer de eindtermen voor de eerste graad definitief goedgekeurd zijn? Wil je op de hoogte blijven welke eindtermen in het schooljaar 2018-2019 op de planning staan van ontwikkelcommissies? Schrijf je dan in op de nieuwsbrief van ‘Kwalificaties en Curriculum’.
  • Op de Onderwijsdoelenwebsite kan je de nieuwe eindtermen raadplegen.
  • Het beste van Klasse in je mailbox?

    • Al 51.000 leraren zijn abonnee
    • 1 keer per week en helemaal gratis
    • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...