Gepubliceerd op
Duiding

Basisprincipes voor de nieuwe eindtermen

Op 17 januari 2018 keurde het Vlaams parlement het kaderdecreet goed waarin de contouren van de nieuwe eindtermen opgenomen zijn. Ze vertrekken vanuit 16 sleutelcompetenties. Die moeten de leerlingen zich meester maken tijdens hun schoolcarrière, van het kleuteronderwijs tot op het einde van het secundair onderwijs.

De huidige eindtermen zijn meer dan 20 jaar oud. Ze sluiten niet zo goed meer aan bij de leefwereld van de jongeren van vandaag. Daarom worden de eindtermen volledig herzien. Voor de eerste graad secundair is dat intussen gebeurd. De eindtermen voor de tweede en de derde graad secundair zijn volop in ontwikkeling.
 

Principes voor de ontwikkeling van eindtermen

De eindtermen vertrekken van 16 sleutelcompetenties:

  • competenties op het vlak van lichamelijk, geestelijk en emotioneel bewustzijn en op vlak van lichamelijke, geestelijke en emotionele gezondheid;
  • competenties in het Nederlands;
  • competenties in andere talen;
  • digitale competentie en mediawijsheid;
  • sociaal-relationele competenties;
  • competenties inzake wiskunde, exacte wetenschappen en technologie;
  • burgerschapscompetenties met inbegrip van competenties inzake samenleven;
  • competenties met betrekking tot historisch bewustzijn;
  • competenties met betrekking tot ruimtelijk bewustzijn;
  • competenties inzake duurzaamheid;
  • economische en financiële competenties;
  • juridische competenties;
  • leercompetenties met inbegrip van onderzoekscompetenties, innovatiedenken, creativiteit, probleemoplossend en kritisch denken, systeemdenken, informatieverwerking en samenwerken;
  • zelfbewustzijn en zelfexpressie, zelfsturing en wendbaarheid;
  • ontwikkeling van initiatief, ambitie, ondernemingszin en loopbaancompetenties;
  • cultureel bewustzijn en culturele expressie.

Het onderscheid tussen vak-/leergebiedgebonden en vak-/leergebied- overschrijdende eindtermen valt weg. De leerlingen moeten de meeste eindtermen op populatieniveau bereiken, al blijven er wel attitudinale eindtermen die enkel na te streven zullen zijn. De onderwijsverstrekkers zijn vrij om te beslissen binnen welke vakken/leergebieden ze welke eindtermen realiseren.

In de eerste graad zijn er 2 pakketten van eindtermen: één voor de A-stroom en één voor de B-stroom. In de tweede en derde graad secundair onderwijs zullen er eindtermen zijn per finaliteit. Bijvoorbeeld: de eindtermen voor de studierichtingen met doorstroomfinaliteit zullen een zelfde pakket eindtermen delen. Voor de derde graad doorstroomfinaliteit en dubbele finaliteit zullen ook specifieke eindtermen geformuleerd worden, gericht op doorstroom naar het hoger onderwijs.

De nieuwe eindtermen worden beperkt in aantal en sober geformuleerd. En ze moeten een coherent geheel vormen van het kleuter- tot het einde van het secundair onderwijs. De eindtermen zullen ook periodiek geëvalueerd worden en geactualiseerd worden indien nodig.
 

Basisgeletterdheid

Er komt een niveau basisgeletterdheid in de eindtermen van de eerste graad van het secundair onderwijs. Dat zijn eindtermen die elke leerling individueel moet behalen. Die moeten ervoor zorgen dat elke jongere volwaardig kan meedraaien in de samenleving.
 

Uitbreidingsdoelen Nederlands

Voor de sleutelcompetentie ‘competenties in het Nederlands’ zijn uitbreidingsdoelen geformuleerd. Deze uitbreidingsdoelen zijn er voor jongeren die extra uitgedaagd willen worden en zich meer kunnen verdiepen in Nederlands. Het Vlaams Parlement keurt de uitbreidingsdoelen Nederlands goed, voor de andere sleutelcompetenties formuleren de onderwijsverstrekkers zelf doelen gericht op verdieping en remediëring.

Eindtermen eerste graad vanaf 1 september 2019

Commissies, waarin naast de onderwijsverstrekkers en wetenschappelijke experts ook vakleraren vertegenwoordigd waren, ontwikkelden tijdens het voorjaar van 2018 nieuwe eindtermen voor de eerste graad. Na extra controle van deze eindtermen door een commissie experten op o.a. de leesbaarheid, de evalueerbaarheid en de samenhang ervan, werden ze op 5 december 2018 goedgekeurd door het Vlaams Parlement. De eindtermen voor de eerste graad gaan gradueel in vanaf 1 september 2019.

Voor de A-stroom zijn er 180 eindtermen, voor de B-stroom 152. Eindtermen voor ‘transversale’ sleutelcompetenties, zoals de leercompetentie, digitale competentie, sociaal-relationele competenties … zijn identiek voor de A- en B-stroom en moeten in combinatie met de eindtermen van inhoudelijke sleutelcompetenties gerealiseerd worden. Leren bijvoorbeeld gaat altijd ergens over waardoor de eindtermen voor deze sleutelcompetentie beter niet geïsoleerd aangeboden worden.

De commissies ontwikkelden ook 23 eindtermen basisgeletterdheid waarin de focus ligt op het functionele. Ze werden geformuleerd in functie van 4 (delen van) sleutelcompetenties, namelijk competenties in het Nederlands, wiskundige competenties, digitale competenties en mediawijsheid en financiële competenties.

Alle eindtermen zijn op eenzelfde manier geschreven. Naast de formulering van het doel omvat elke eindterm ook een verduidelijking van de kennis die nodig is om dat doel te kunnen bereiken en een aanduiding van het verwachte beheersingsniveau.

De nieuwe eindtermen leggen de lat hoog omdat ze, op 14 attitudinale eindtermen na, allemaal te bereiken zijn. Daarnaast krijgen inhouden die vroeger niet of sporadisch aan bod kwamen nu een duidelijke plaats. Daarbij gaat het onder andere over eindtermen voor computationeel denken, STEM-integratie, het financieel-economische, ondernemingszin, burgerschap en het sociaal-relationele. Verder worden inhouden uit de bestaande eindtermen opgekrikt. Voorbeelden daarvan zijn de uitbreiding van grammatica in Nederlands en andere talen, een sterkere focus op historisch bewustzijn en historische beeldvorming, aandacht voor de verschillende aspecten van het probleemoplossend proces …
 

Curriculumdossiers en leerplannen

Na de goedkeuring van de eindtermen door het Vlaams parlement is het aan de onderwijsverstrekkers om een curriculumdossier voor de A- en B-stroom op te stellen en om leerplannen te maken voor de eerste graad secundair.

In het curriculumdossier voor de eerste graad secundair worden in principe alle onderwijsdoelen opgenomen die leerlingen in respectievelijk de A- en B-stroom moeten behalen. Naast de eindtermen worden bijvoorbeeld ook de doelen voor de basisopties daarin opgenomen. Het curriculumdossier wordt netoverschrijdend opgesteld. Dat biedt leerlingen die van school veranderen meer houvast en vergemakkelijkt een externe kwaliteitscontrole.

De onderwijsverstrekkers maken ook leerplannen op waarin de eindtermen letterlijk opgenomen zijn en die in omvang beperkt moeten zijn. Zo behouden scholen, leraren(teams) en leerlingen voldoende ruimte en autonomie om op basis van hun eigen expertise en passies aan de slag te gaan met de leerstof.

De Vlaamse regering heeft op 28 juni 2019 beslist de curriculumdossiers voor de eerste graad secundair voorlopig niet goed te keuren. De onderwijsverstrekkers moeten de curriculumdossiers herwerken en ter goedkeuring voorleggen op het moment dat de curriculumdossiers voor de studierichtingen in de tweede en derde graad definitief zijn goedgekeurd. In afwachting wordt in de eerste graad gewerkt met voorlopige goedgekeurde leerplannen.

 


Op de hoogte blijven?

  • Wil je up-to-date informatie over de eindtermen in het secundair onderwijs? Wil je op de hoogte blijven van eindtermontwikkelingen in andere onderwijsniveaus? Schrijf je dan in op de nieuwsbrief van ‘Kwalificaties en Curriculum’.
  • Op de Onderwijsdoelenwebsite kan je de nieuwe eindtermen raadplegen.
  • Klasse Magazine = cadeau aan jezelf *

    • 4 kwaliteitsnummers met inspiratie van leraren en experts.
    • Fraai ondersteunend materiaal (kalender, poster, ...)
    • Je Lerarenkaart 2020 valt gewoon in je brievenbus.
    *Betaal vóór 30 oktober en krijg je Lerarenkaart 2020 thuisbezorgd.