Gepubliceerd op
Actueel

Moet bijles de leerachterstand tackelen?

Na het eerste trimester stijgt de vraag naar remediëring altijd. Door corona en de grotere leerachterstand nu zeker. Kan een school die extra uren instructie zelf aan, of mag ze doorverwijzen naar buitenschoolse bijles? Pedro De Bruyckere: “Leraren zitten op hun tandvlees. Bijles kan soms een oplossing zijn. Maar kijk verder dan het betalende circuit.”

Portret Pedro De Bruyckere

Pedro De Bruyckere: “In andere landen krijgen kinderen met een hogere sociaal-economische status (SES) meer bijles dan kansarme kinderen, maar in België is het omgekeerd.”

Hoeveel leerlingen trekken op bijles? Zijn daar cijfers over?

Pedro De Bruyckere: “Cijfers voor Vlaanderen zijn er voorlopig niet. Om te weten of bijles binnen het betalende circuit sterk toeneemt, kan je de omzet van privé-organisaties bestuderen. Monnikenwerk. Lukt dat, dan heb je nog altijd slechts een deel van de buitenschoolse bijlessen in kaart. Want naast gratis tutoring is er ook een ‘zwart’ circuit, leraren die een centje bijverdienen door bijvoorbeeld kinderen van vrienden bij te spijkeren.”

“Een extra probleem om de bijlessen in kaart te brengen is: hoe definieer je bijles? Logopedie is dat niet. Maar als je als leraar ook inhoudelijke verwachtingen hebt van de logopedist, wordt de grens dun. Geen goed idee, respecteer elkaars rol.”

“In Angelsaksische landen is bijles al langer booming business, maar volgens het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) geven Nederlandse gezinnen op 20 jaar tijd 8 keer zoveel geld uit aan bijles en studiebegeleiding. In een Britse studie uit 2017, gebaseerd op PISA-data van 2015, blijkt België het OESO-land met het minste bijles. Hoe dat komt? Dat we weinig uitsluitingsmechanismen kennen, verklaart dat een stukje: Vlaamse leerlingen moeten geen goede cijfers voorleggen om naar het hoger onderwijs of zelfs naar een gerenommeerde school in het secundair te stappen. De druk om bijles te volgen is daarom minder hoog.”

“En nog een opvallende vaststelling: in andere landen krijgen kinderen met een hogere sociaal-economische status (SES) meer bijles dan kansarme kinderen, maar in België is het omgekeerd.”
 

Verkleint bijles in België dan de ongelijkheid?

Pedro De Bruyckere: “Bijlessen krijgen soms de bijklank ‘onderwijs voor de elite’. Dan reduceren we het tot de soms peperdure privébijlessen. Maar daarnaast bestaan gratis initiatieven zoals de buddywerking die verschillende lerarenopleidingen organiseren. Leraren in spe begeleiden een aantal uur 1-op-1 kinderen met leerachterstand. Tijdens corona vangen buddy’s nog meer dan anders kwetsbare leerlingen op. In scholen ontstaan extra huiswerkklassen. En vrijwilligersorganisaties zoals Uilenspel geven al jaren gratis huiswerkbegeleiding. Dat het helpt, toont een onderzoek van Jens Dietrichson en collega’s aan. ‘Tutoring’, 12 tot 20 weken extra instructie, apart of in groepjes van maximaal 5 kinderen, kan heel efficiënt zijn bij kinderen met een lage SES.”
 

Organiseren scholen de extra instructie beter zelf?

Pedro De Bruyckere : “Met die ethische kwestie zit ik zelf gewrongen. We gaan ervan uit dat betaalde bijles de ongelijkheid vergroot tussen kansrijke en kansarme kinderen. Maar ooit vertelde een directeur me dat hij wel kan leven met de privézwemlessen. ‘Ouders van rijke kinderen betalen buitenschoolse les, zo kan onze turnleraar zich concentreren op de andere kinderen’.”


Bijles kan een oplossing zijn, als de leerling eerst alle remediëringstrajecten op school doorliep

“In 2016 stelde het Katholiek Onderwijs dat bijles de taak van de school is. In principe sta ik daarachter. Maar vandaag kampen heel wat leerlingen met leerachterstand door corona en het afstandsonderwijs. Bepaalde doelgroepen volgden zomerschool, anderen glipten tussen de mazen van het net. In de app Teacher Tapp geeft 48% van de 247 leraren die enkel in het aso lesgeven en 58% van hun collega’s die alleen in tso staan (127 respondenten) aan dat hun leerlingen slechter scoorden op toetsen en examens in december dan andere jaren.”

“Leraren en scholen zitten al op hun tandvlees en slagen er niet altijd in om iedereen bij te spijkeren. Bijles kan een oplossing zijn, als een leerling eerst alle remediëringstrajecten van zijn school doorliep en met achterstand blijft kampen.”
 

Grijpen ouders meer naar bijles als onderwijs minder sterk staat?

Pedro De Bruyckere :”Naast corona zetten berichten over het dalende onderwijsniveau en het lerarentekort ouders aan om hun kind buitenschoolse les te laten volgen. Maar evengoed willen ze voor hun kinderen zo veel mogelijk kansen ‘hamsteren’ via ‘opportunity hoarding’. Ze sturen hun kind naar een bijlesbureau zodat het uitblinkt in een vak. En omdat hun kind meer kans heeft om door het toelatingsexamen arts of tandarts te raken.”

“Mag er marktwerking zijn door privé-organisaties? Ja, maar je hebt een probleem als een leraar meer verdient als privéleraar dan in een publieke school, zoals in sommige Aziatische landen. Dan jagen we misschien nog meer leraren uit het reguliere onderwijs. Terwijl we die keihard nodig hebben om alle kinderen de nodige kansen te bieden op school.”

Inspireert Klasse Magazine jou in 2021-2022?

  • 4 kwaliteitsnummers met inspiratie van leraren en experts.
  • Fraai ondersteunend materiaal: kalender, posters, kaartjes ...
  • Je Lerarenkaart met meer dan 1000 voordelen in je brievenbus.