“Stap voor stap implementeren we de nieuwe minimumdoelen”

“Vorig schooljaar stapten we dankzij Leerpunt-middelen in het project Wijze Scholen. Een jaar lang dompelde Expertisecentrum Onderwijs en Leren ons onder in didactiek, gedrag en kennisrijke curricula in het basisonderwijs. We volgden studiedagen en keken binnen in modelscholen in Vlaanderen, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Die theorie en ervaringen geven ons vandaag een kleine voorsprong. We hebben als school een breed beeld van wat je allemaal kan doen op vlak van kennisonderwijs.”

© Tine Schoemaker

Start in de kleuterklas

“Onderwijs is geen sprint, maar een marathon. Ook bij deze vernieuwing zien we dat zo. We implementeren niet alle minimumdoelen tegelijk, met haastig gekochte leermiddelen. We nemen de tijd om na te denken over hoe we goed gaan lesgeven, per vakdiscipline. Daarom hebben we een meerjarenplan uitgezet tot in 2031. Onze focus ligt vandaag iets meer op de kleuterklassen, maar ook in de lagere school zetten we in deze voorbereidende fase al kleine stappen.”

Duidelijke gedragsverwachtingen

“Zo zien we nu al het rendement van ons nieuwe gedragsbeleid op de speelplaats. Bij het belsignaal lopen leerlingen naar hun rij, kijken ze vooruit en komen ze tot rust. Glasheldere gedragsverwachtingen – ook onze leraren staan op tijd bij hun rij, spreken leerlingen aan als ze onderweg afspraken niet naleven – leveren leertijd op.”

“Onze bel gaat om 8.45 uur, om 8.47 uur is iedereen bezig met de les. Vroeger konden we soms maar om 9 uur starten. Ook na de speeltijd tikken de minuten niet aan. Die simpele ingreep met duidelijke regels en routines levert op een schooljaar 2 weken leertijd op.”

Experimenteren met didactiek

“In de lagere school benutten we die extra ruimte in de klas door systematische herhaling in te bouwen als ochtendroutine. De eerste 25 minuten van de dag volgen leraren een vast patroon: 10 minuten vragen om leerstof die zich ertoe leent, gespreid te oefenen extra goed vast te zetten, zoals oppervlaktes van meetkundige figuren of sommen splitsen. Daarna volgen 10 minuten lezen en 5 minuten feedback.”

“We experimenteren ook met didactiek. Onze leraar van het vijfde leerjaar, die erg geboeid is door geschiedenis, gaat aan de slag met de kracht van historische verhalen. De nieuwe minimumdoelen rond literatuur dagen ons uit om Gedichtendag anders aan te pakken. In plaats van gedichten aan het raam op te hangen, ontrafelen we 1 gedicht. Dat loopt prima, zelfs in kleuterklassen. In ons vijfde en zesde leerjaar deden we al literaire gesprekken. Binnenkort testen we of dat ook in lagere klassen kan.”

Duik in de details

“Achter de schermen van de klaspraktijk bekijken we nu vooral eerst wat de verschillende doelensets omvatten. De minimumdoelen van wiskunde, Nederlands en lichamelijke opvoeding namen we al samen door: wat verandert er, wat is nieuw? Wat kunnen we snel scherpstellen, zoals de rekenprocedures? En ook: wat komt terug?”

“De leerplannen zullen extra richting geven. Daarmee weten we concreet op welke kennis we moeten inzetten en hoe leerjaren op elkaar inhaken. Hoe gaan we die inhouden brengen? Welke leermiddelen gaan we gebruiken? Of ontwerpen we eigen materiaal?”

© Tine Schoemaker

Leerteams en experts

“De nieuwe minimumdoelen zijn best pittig. Daarom is ondersteuning van leraren zo belangrijk. Zij moeten tijd krijgen voor verdieping. Driewekelijks roosteren we elke leraar 75 minuten vrij om per graad samen te zitten met een leerteam. Die tijd gebruiken de collega’s om door te denken op wat ze leerden tijdens studiedagen: hoe kunnen ze dit vertalen naar de klas?”

“Daarnaast hebben we onder onze leraren experten voor gedrag, kleuters, didactiek en wiskunde. Zij volgen specifieke nascholingen, ondersteunen de leerteams en helpen leraren om nog beter les te geven. In september komt daar een taalexpert bij, die doorgroeit uit ons leerteam over lezen en perfect binnen het plan ‘Ieder Kind Taalheld’ past.”

Minder ballast, meer focus

“Het vraagt enige organisatie om die tijd en ondersteuning te voorzien, maar dat lukt. We vinden het heel belangrijk om dit verhaal van de nieuwe minimumdoelen samen met het team te schrijven. Daarom probeer ik bij leraren zo veel mogelijk ballast weg te nemen: maaltijden registreren, die taak neemt het secretariaat op zich. De werkgroep carnaval schrapten we en enkele nobele initiatieven zoals de zoveelste ‘Dag van …’ slaan we over.”

“Nog een ingreep: het team moet niet elk jaar het schoolfeest opnieuw uitvinden. We houden vast aan ons draaiboek en veranderen alleen het thema. Dat kan kennisrijk: we putten daarvoor uit de literatuur. Vorig jaar was dat ‘De reis om de wereld in 80 dagen’, dit jaar nemen we het verhaal van Reinaert de vos.”

Effect in praktijk en cijfers

“We werken hard, met vallen en opstaan. Maar leraren krijgen ook energie van die inspanningen. Kinderen vooruithelpen, daarvoor doen we het allemaal. Zien dat ze kúnnen wat je hen wil aanleren, is je grootste motivator. Leerlingen vinden het fijn om te ontdekken, te groeien en bij te leren bij. Uit onze bevragingen blijkt bovendien dat meer leerlingen een beter gevoel hebben over hun capaciteiten op school.”

“Van onze ervaring met de nieuwe minimumdoelen in de kleuterschool en ons nieuwe gedragsbeleid leren we dat we tijdig moeten communiceren met ouders. We willen misverstanden vermijden. Kennisrijk onderwijs kan een negatieve bijklank hebben: het gaat om drillen, het mikt alleen op de sterke kinderen. Dat klopt niet. Kennisonderwijs is net heel kansrijk, we geven kinderen heel wat mee dat ze thuis misschien niet krijgen.”

Meer informatie over de nieuwe minimumdoelen vind je op Onderwijs Vlaanderen.