“Duaal leren moet altijd een positieve keuze zijn”

Een directeur met een hart voor duaal leren, trajectbegeleiders met een agenda vol werkbezoeken en leerlingen die de handen uit de mouwen steken. Duaal leren is geen half werk in De Wijnpers Leuven, dat bewijzen trajectbegeleider Niel en leerling Kane.

Leerling zevende jaar Kane koos voor duaal leren — **Kane, leerling zevende jaar:** “3 dagen in de modder of een hele week in de klas? Geef mij maar het eerste.”

Kane, leerling zevende jaar: “Groene genen? Zoek ze niet in ons gezin. Toch wroette ik als kind uren aan een stuk in de tuin. Het inspireerde mijn ouders om een kraan te huren waarmee ik op m’n achtste al grondwerken mocht uitvoeren. Niemand keek verbaasd op toen ik voor de duale studierichting Groenaanleg en -beheer koos. Liever 3 dagen met mijn voeten in de aarde dan een hele week in de klas.”

“De deur naar duaal moet je als leerling na een uitvoerige infosessie zelf openen. Het start met een spannende sollicitatieprocedure op het einde van het vierde secundair. Mijn motivatie uittikken én leraren tijdens een gesprek overtuigen dat ik klaar ben om zelfstandig bij te leren op de werkvloer. Toen de klassenraad instemde, klopte ik aan bij een bedrijf in de buurt. Eerst voor een 3-daagse snuffelstage, daarna om een contract (OAO, overeenkomst van alternerende opleiding) te ondertekenen.”

Handen uit de mouwen

Niel Sannen, trajectbegeleider en ondersteuner: “In De Wijnpers kunnen we scherpe keuzes maken: duaal leren organiseren we alleen in de derde graad en zonder aanloopfase, het traject dat leerlingen die nog niet helemaal klaar zijn voorbereidt om in te stappen in duaal leren. Dat lukt omdat we in Land- en Tuinbouw en in STEM unieke studierichtingen aanbieden, zowel in een reguliere opleiding als in een duale variant.”

“Het ideale profiel voor duaal leren, volgens ons? Tieners die willen werken en bijleren, die feedback durven vragen en afspraken naleven. Die administratie aanpakken, initiatief nemen en dingen oppikken met hun ogen. Want 10 keer knoeien met het metselkoord? Dat kan niet op de werkvloer. Daar tikt de tijd sneller dan in de klas.”

“Wanneer leerlingen zich kandidaat stellen voor duaal leren, calculeren we groeimarge in. Natuurlijk moeten ze nog geen kant-en-klare werknemers zijn. Maar waarop we geen duimbreed toegeven: duaal moet altijd een positieve keuze zijn. Wie het harde buitenwerk schuwt, blijft beter 5 dagen op de schoolbanken.”

“Wie droomt van duaal leren maar daarvoor nog niet klaar is, krijgt van de klassenraad het advies om te starten in het reguliere traject. Daar schaven we samen aan verbeterpunten, zoals vaker vragen stellen over de lesinhoud en actief deelnemen aan de praktijklessen. Maakt de leerling progressie? Dan kan die later wél instromen.”

Niel Sannen, trajectbegeleider en ondersteuner duaal leren — **Niel Sannen, trajectbegeleider en ondersteuner:** “Leerlingen opvolgen doe ik als trajectbegeleider niet vanachter mijn bureau”

Bomvolle agenda

Niel: “Ook op andere vlakken is duaal leren geen half werk. De directeur gelooft er rotsvast in en maakt ondersteuningsuren vrij. Onze hoofdtaak als trajectbegeleider: ruim 60 duale leerlingen begeleiden van school naar een sterke werkplek waar ze onder de vleugels van een mentor terechtkomen. En waar ze zich goed voelen. Een timide tiener die in een grote firma elke week met een andere ploeg moet optrekken? Slecht idee. Die vindt z’n draai beter bij een kleine zelfstandige.”

“Werkplekleren vraagt intensieve opvolging en tussentijdse evaluaties. Of een leerling koeien kan voederen, haal ik moeiteloos uit de stageverslagen. Toch trek ik naar de stal om mijn leerling bezig te zien en om bij de boer te polsen of alles naar wens loopt. Een band onderhoud je niet vanachter je bureau. Op de werkvloer langsgaan is mijn verdomde plicht.”

“Leerlingen weten dat. Geregeld krijg ik trotse whatsappjes binnen: ‘Vandaag maken we een houten terras en vijzen we de planken blind aan, kom je kijken?’ Strakke planning of niet: na zo’n mooie vraag rijd ik graag een extra lus.”

Van strook naar strak

Kane: “Startte ik 2 jaar gelden als een hulpje dat zwaar op zijn ploegbaas en collega’s leunde, dan krijg ik nu vaker zelfstandige opdrachten. Van putdeksels, wachtbuizen of houten terrassen leggen tot lassen. Of in weer en wind lichtpunten installeren volgens het plan van een tuinarchitect. Schaalberekeningen waar ik mijn hoofd moet bijhouden.”

“Dat ik mag bijdragen aan totaalprojecten, maakt me trots. Achter elke strook aarde schuilt een strakke tuin. Die haal ik met collega’s tevoorschijn. Tussendoor gooien de bewoners met bloemetjes: ‘Hé kerel, het resultaat wordt supermooi. Merci!’”

Leerling Kane aan het werk — **Kane:** “Dat ik mag bijdragen aan totaalprojecten, maakt me trots”

Blik op de toekomst

Niel: “Onze school bezit een waardevol machinepark en veel groen. Maar we kunnen niet tippen aan de hypermoderne machines en authentieke leerkansen op de werkvloer. Een kraan met zuignappen om gigantische tegels te plaatsen? Daar scheurt elke school z’n broek aan. En als een klas de knotwilgen of leibomen op ons schoolterrein snoeit, moeten andere klassen geduldig wachten tot de volgende lente.”

“Werken én leren in een bedrijf biedt nog meer voordelen. Leerlingen krijgen tijdens die 3 dagen een realistische blik op hun toekomst: wil ik dit elke week van maandag tot vrijdag doen? Ze leren samenwerken, bedrijfsreglementen respecteren en papierwerk bijhouden. Daar helpen we bij. Bijvoorbeeld: hoe vraag je tijdelijke werkloosheid aan als bijtende koude of striemende regen tuinwerken stillegt?”

“Soms moet ik moeilijke gesprekken voeren. Paal en perk stellen aan thuisblijven bij elke halve hoest, systematisch te laat komen of het werktempo niet oppikken. Of het opleidingsplan bovenhalen en bedrijven herinneren aan onze afspraken over leerdoelen. ‘De leerling verkiest de onderhoudsploeg, maar kan die vaker mee met de aanleggers? Belangrijk dat hij leert om hoogtes uit te zetten en klinkers aan te leggen.’”

Elke euro omdraaien

Niel: “Duaal leren zit stevig verankerd in onze school en veel bedrijven engageren zich graag. Toch zijn er nog groeipijnen. Bedrijven vertellen dat de verschillen tussen duale leerlingen toenemen. Dat komt omdat er steeds meer profielen in duaal zitten. Maar ook omdat niet elke school haar leerlingen even streng screent en intensief begeleidt.”

“Andere zorgen? Als een duale leerling tijdens de sportdag van de klimmuur dondert, komen de kosten op de verzekering van het bedrijf. Streep door de sportdag voor onze duale leerlingen? Dat doen we liever niet. Want die dag halen ze de band aan met leeftijdsgenoten uit het reguliere aanbod. En soms twijfelen kleine, bekwame boeren om een leerling op te leiden. Die moeten elke euro omdraaien. Terwijl grote spelers de leervergoeding deels kunnen doorrekenen naar klanten.”

“Waarom duaal leren al onze inspanningen dubbel en dik waard is? Voor de geanimeerde klasgesprekken waar leerlingen hun werkervaringen uitwisselen. Voor de trotse sms’jes over hun realisaties. En omdat veel werkgevers beseffen dat ze goud in handen hebben. Eind juni steken onze leerlingen hun diploma in hun zak en ligt het contract al klaar. 2 papieren op korte tijd en de toekomst van onze leerling verzekerd: dan slagen we in onze missie. En Kane? Als ik z’n werkgever was, nam ik hem meteen aan.”

Lees het actieplan ‘duaal leren’ dat o.a. de aanloopfase onder de loep neemt. Er komt een traject rond de groeifase voor leerlingen die dreigen vast te lopen en een studie naar vroegtijdige studiebekrachtiging. Ook de toegangs- en overgangsvoorwaarden worden bekeken.

Bart De Wilde