Ouders betrekken in secundair: “We brengen de school naar hen”

Omdat veel ouders de weg naar GO! Talentenschool in Turnhout niet vonden, zocht de school hen zelf op. Letterlijk. “Dankzij die outreachende aanpak weerspiegelt onze ouderraad vandaag de diversiteit van de school”, zegt GOK-coördinator Nancy Van Hoof.

Portret Nancy Van Hoof — **Nancy Van Hoof:** “We beseften dat we zonder die minder zichtbare ouders een belangrijke schakel misten in het leertraject van onze leerlingen.”

Nancy Van Hoof, GOK-coördinator: “Een aantal jaren geleden trok ons team aan de alarmbel. Veel ouders vonden hun weg naar de school niet. Ze kwamen niet naar ouderavonden, reageerden niet op Smartschoolberichten en punten bleven vaak ongelezen. Vooral voor kwetsbare gezinnen lag de drempel hoog. Taalbarrières, digitale hindernissen, onregelmatige werkuren of schaamte zorgden voor stilte aan de overkant.”

“Tegelijk beseften we dat we zonder die minder zichtbare ouders een belangrijke schakel misten in het leertraject van onze leerlingen. Ook onze ouderraad weerspiegelde de diversiteit van de school onvoldoende, terwijl net dat zo belangrijk is. Er was dus werk aan de winkel.”

Brede schouders

“In Turnhout groeit 1 op de 4 kinderen op in armoede. Toen de stad een oproep lanceerde voor projecten rond kinderarmoede, dienden wij Een ouderraad met brede schouders in. Met succes: ons project kreeg steun.”

“Al snel schaarde zich een brede groep partners achter het initiatief. We kregen ondersteuning van de ouderkoepel, maar ook van lokale organisaties zoals T’ANTWOORD vzw, vzw VOEM, buurthuis De Ark en de dienst Gelijke Kansen van de stad. Daarnaast sloot een vertegenwoordiger van de stad Turnhout aan bij de werkgroep om het budget op te volgen en de link met het beleid te bewaken.”

“Samenwerken met zoveel partners vraagt overleg en duidelijke afspraken. Wat kon elke partner bijdragen? En welke rol nam de school op? Gelukkig stonden de neuzen snel in dezelfde richting. Iedereen werkte immers naar hetzelfde doel: ouders sterker betrekken bij de school, zodat leerlingen meer kansen krijgen om hun schoolloopbaan succesvol af te leggen.”

De wijk in

“Met die gedeelde ambitie op zak trokken we de stad in. Niet de ouders naar school, maar de school naar de ouders. Veel ouders ervaren een schoolgebouw als een plek waar ze zich onzeker voelen. Daarom wilden we niet wachten tot zij naar ons kwamen. We trokken naar 3 Turnhoutse wijken en organiseerden ontmoetingen op plaatsen waar ouders zich thuis voelen: weg van de formele sfeer, dicht bij hun dagelijkse leefwereld.”

“Verbinding stond centraal. Ouders konden bijvoorbeeld hun land van herkomst aanduiden op een wereldkaart, wat meteen gesprekken op gang bracht. Het recept was eenvoudig: samen eten, praten en de gezichten achter de school leren kennen. Leerlingen van de hotelschool verzorgden de catering, directie en coördinatoren waren aanwezig zonder formele afstand, en leerlingen uit de richting Verzorging namen de kinderopvang op zich. Collega’s gaven uitleg over Smartschool. En misschien nog belangrijker: ouders leerden elkaar kennen.”

“Voor ons team waren die ontmoetingen vooral een kans om te luisteren. Wat verwachten ouders van de school? Naar welke activiteiten zouden ze graag komen? Wat hebben ze nodig om zich meer betrokken te voelen?”

Ouders duiden hun land van herkomst aan op een wereldkaart — **Nancy Van Hoof:** “Tijdens onze wijkbezoeken konden ouders hun land van herkomst aanduiden op een wereldkaart. Meteen een gespreksopener.”

De school in

“De wijkbezoeken vormden geen eindpunt, maar een opstap. In een tweede fase nodigden we ouders uit op school. We organiseerden activiteiten waar ouders zelf om vroegen: samen koken, rondleidingen en open klasmomenten. Vooral onze ouder- en grootouderdag in oktober bleek een schot in de roos. Dan gooien we letterlijk de klasdeuren open en volgen ouders de lessen mee.”

“Aanvankelijk voelden sommige collega-leraren wat weerstand. Lesgeven terwijl ouders meekijken, voelt kwetsbaar. Maar na de eerste editie zagen ze vooral de meerwaarde. Ouders krijgen inzicht in hoe hun kinderen tot leren komen: ze zien leraren hardop meedenken, vragen stellen, herhalen en nemen die technieken mee naar huis.”

“In het lager onderwijs zijn openklasmomenten vrij gangbaar. In het secundair gebeurt dat nog te weinig, terwijl ouders van tieners evenzeer benieuwd zijn naar hoe hun kind op school leert.”

Nancy Van Hoof in gesprek met ouder en leerling — **Nancy Van Hoof:** “Openklasmomenten werken ook in het secundair: ouders van tieners zijn evenzeer benieuwd naar hoe hun kind op school leert.”

Oudercafés en babbelboxen

“Ook tijdens oudercontacten zetten we sterker in op een warm onthaal. Voor nieuwe ouders voelt onze school soms als een doolhof. Daarom staat er aan de ingang altijd een leraar of ouder klaar om hen naar het juiste lokaal te begeleiden.”

“Het gesprek stopt bovendien niet na 10 minuten. Achteraf kunnen ouders terecht in het oudercafé voor een informele babbel. Bij een drankje leren ouders en leraren elkaar beter kennen. Zo groeit vertrouwen. En de leraar Nederlands wordt plots meer dan een naam op een rapport.”

“Daarnaast ontwikkelden we samen met de ouderraad de babbelboxavonden. Geen klassieke infoavonden, maar gesprekstafels rond thema’s die ouders zelf aanbrengen: gamen, opvoeding, facturen, religie, relaties …”

“Ouders praten in kleine groepen met elkaar, terwijl een leraar het gesprek modereert. Er zijn geen juiste of foute antwoorden. Het draait om uitwisseling en herkenning. In het begin kwam slechts een handvol ouders opdagen. Maar het enthousiasme werkte aanstekelijk en groeide van editie tot editie. Bij de laatste bijeenkomst waren ongeveer 50 ouders aanwezig.”

De ouderraad als spiegel

“Doorheen het hele schooljaar bouwen we zo stap voor stap aan respect en vertrouwen. Het resultaat daarvan? Een diversere groep ouders die hun schouders onder de ouderraad wil zetten. Niet alleen middenklasseouders, maar ouders met verschillende culturen, overtuigingen en achtergronden. Net die verscheidenheid maakt de groep sterk. Al die perspectieven zorgen samen voor rijkere gesprekken.”

“Uiteraard hoeft niet iedereen zich op dezelfde manier te engageren. We vertrekken vanuit talenten: hoe kunnen en willen de ouders graag bijdragen? De ene helpt liever bij het onthaal, de andere voorziet graag hapjes, ondersteunt het oudercafé, tolkt of denkt inhoudelijk mee tijdens brainstorms.”

“Door die flexibiliteit voelt iedereen zich welkom. Onze ouderraad is geen formeel orgaan dat 4 keer per jaar samenkomt. Het is een levende groep die ook tussendoor, onder meer via WhatsApp, blijft meedenken over de school.”

“Tijdens onze vergaderingen gaat het niet over abstracte principes, maar over concrete thema’s. Zo kregen we via ouders signalen over een invulboek waarvan nauwelijks 10 pagina’s gebruikt werden. Dat nemen we ernstig. Samen met de vakleraar bekijken we dan of het materiaal echt noodzakelijk is. Op die manier heeft de stem van ouders een directe impact op de schoolkosten van leerlingen.”

Inkijk in een oudercontact — **Nancy Van Hoof:** “Ook in de ouderraad vertrekken we vanuit talenten: hoe kunnen en willen de ouders graag bijdragen?”

Meer dan Smartschool

“Eerlijk is eerlijk: communicatie blijft een van onze grootste uitdagingen. Daarom zetten we niet alles op 1 kanaal. We kiezen bewust voor verschillende wegen. Smartschool blijft belangrijk, maar we laten ouders niet aan hun lot over. In september organiseren we infosessies, tijdens oudercontacten bieden we individuele begeleiding en ouders kunnen ook altijd terecht bij een vast aanspreekpunt op school. Wie lange tijd niet inlogt, bellen we op.”

“Communicatie stopt dus niet aan het scherm. Soms opent een eenvoudige flyer, een WhatsApp-bericht of een telefoontje een deur die anders gesloten blijft. Dat vraagt extra inspanningen, maar die investering betaalt zich dubbel en dik terug. Ouders voelen zich gezien, de drempel verlaagt en bij een volgende boodschap reageren ze vaak spontaan.”

Vaste gezichten

“Daarnaast werken we binnen ons team bewust met vaste gezichten. Nieuwe ouders leren mij al kennen tijdens de inschrijving. Onze vertrouwenspersoon Vijaya begeleidt gezinnen bij afbetalingsplannen, helpt met studiemateriaal en zorgt waar nodig voor een laptop van de school.”

“Leraar Kris brengt – als medeverantwoordelijke van de leerlingenraad – signalen uit de arbeidsmarktfinaliteit binnen in de ouderraad. En via onze preventiewerkgroep Think Twice bespreekt leraar Rens samen met de raad wat er bij ouders leeft rond middelengebruik en jongerenwelzijn. Zo krijgt ouderbetrokkenheid niet alleen vorm in overleg, maar ook in concrete acties.”

Pop-upbus

“Wat we leerden uit ons traject dat in 2022 opstartte, is dat een outreachende aanpak in Turnhout echt werkt. Door zelf naar de buurt toe te gaan, verkleinen we de sociale afstand tussen school en ouders. Tegelijk beseffen we dat dit werk nooit ‘af’ is: leerlingen studeren af en met hen nemen we vaak ook afscheid van geëngageerde ouders. Daarom blijft onze ambitie om binnenkort opnieuw de wijken in te trekken, bijvoorbeeld met een pop-upbus — zo kunnen we op 1 dag op meerdere locaties landen.”

“Misschien nog belangrijker is het gedragen besef binnen ons team dat een duurzame samenwerking met ouders een gedeeld engagement is dat elke dag opnieuw aandacht vraagt. Enkel zo groeit een cultuur van gedeelde verantwoordelijkheid waarin ouders geen bezoekers zijn, maar volwaardige partners die mee vorm geven aan het onderwijs en de toekomst van hun kinderen. En daar willen we met z’n allen aan blijven werken.”

Hoe je samenwerken met ouders effectief vormgeeft, lees je in de leidraad ‘Samenwerken met ouders’ die Jan De Mets, Iris Vandevelde, Marie Seghers, Wendelien Vantieghem (UGent), Annelies Jehoul en Mariet Schiepers (KU Leuven) ontwikkelden voor Leerpunt. Gebruik ook de bijbehorende zelfscan.

Simon Verbist