Schooltips Gepubliceerd op

Sanctiebeleid op school: kies de juiste maatregel

6 reacties

Log in om te bewaren.

Delen

Overvolle strafstudies met leerlingen die voor uiteenlopende overtredingen in dezelfde ruimte terechtkomen, al of niet met zinvolle taken. En het helpt niet … dezelfde leerlingen duiken steeds weer op. Welke maatregelen helpen wel en wanneer?
 
Monique D’Aes, nascholer bij de pedagogische begeleidingsdienst GO!, ontwikkelde een methode om de ernst van een overtreding in kaart te brengen en vervolgens passend én menselijk op te treden. Ze deelt overtredingen in 4 categorieën op: 4 lades. In elke lade zitten verschillende maatregelen om gepast te reageren.

Dit 4-lademodel is niet meer dan een structuur, want als school kies je welke maatregel bij een bepaalde vorm van ongewenst gedrag hoort. Trek wel de juiste schuif maatregelen open: het is afgeraden om voor een overtreding maatregelen te halen uit een lade die tot een andere categorie van overtredingen behoort. Een instrument zoals bijvoorbeeld een leerlingenvolgkaart kan wel in meerdere lades zitten.
 

4 lades met maatregelen

Lade 1: Ernstige eenmalige overtredingen: altijd straf-als-signaal

Bij een zware overtreding zoals vandalisme is een signaal naar de buitenwereld noodzakelijk. Je wil aantonen dat de situatie ernstig wordt genomen.

Gezien de ernst van de overtreding kan dat signaal niet anders dan een straf zijn. Dat betekent niet dat die straf veel ‘pijn’ moet doen, een ernstige overtreding roept niet per se om de zwaarste sanctie. Want straffen helpen zelden om gewenst gedrag te bereiken. Het is belangrijk om naast de straf, de leerling te ondersteunen in het omgaan met de problemen die aan de oorzaak liggen van de overtreding. Zo impliceert een contract voor een leerling altijd begeleiding.
 

Mogelijke maatregelen in LADE 1:

  • materiële schade herstellen
  • herstel ten aanzien van personen die schade hebben geleden
  • contract met begeleiding
  • werkstuk maken voor de school
  • tijdelijke uitsluiting op school met opdracht verbonden aan de aard van de overtreding
  • definitieve uitsluiting met verwijzing naar gespecialiseerde hulpverlening

 


 

Lade 2: Niet-ernstige eenmalige overtredingen: waarschuwen

Kauwgom, eten in de gang, afval laten slingeren … soms regent het straffen op school. Dat schept een onaangename sfeer en bovendien weinig kansen op succes. Bij lichte overtredingen die geen grote hinder veroorzaken, volstaat een korte opmerking.

Leerlingen rustig en kordaat wijzen op het naleven van de afspraken is een vorm van contact. Leerlingen voelen dat je ze ziet. Dat je aandacht voor ze hebt. Loopt de overtreding toch uit de hand? Dan behoort die niet meer tot de tweede, maar tot de derde categorie (lade) en vraagt die dus om een andere aanpak.
 

Mogelijke maatregelen in LADE 2:

  • een gebaar als duim omhoog of duim omlaag
  • een ‘joker’ inleveren
  • een kort gesprek
  • stempel die pas gevolgen heeft bij een bepaald aantal
 


 

Lade 3: Hinderlijke gewoontes: gewenst gedrag aanleren

Als lichte overtredingen een slechte gewoonte blijken te zijn, is de strategie van het waarschuwen niet meer voldoende. Ook aan waarschuwingen went een leerling als er verder geen gevolgen zijn.

Nablijven en strafstudies zijn nog steeds de meest gebruikte maatregelen bij het overtreden van klas- en schoolregels, ook al helpen ze niet. Doeltreffender is het om overtredingen aan te pakken op maat van de leerling. Dat vraagt een grotere investering, maar het resultaat loont. Individuele gesprekken met leerlingen en bevragen van collega’s zijn hierbij noodzakelijk om de meest doeltreffende strategie te kunnen kiezen.

Het besef van een leerling dat een leraar hem belangrijk vindt en hem persoonlijk wil helpen in de schoolcarrière is de beste drijfveer voor gewenst gedrag op school.

 

Mogelijke maatregelen in LADE 3:

  • individueel stappenplan met verschillende kleine tussenstappen
  • heldere afspraken met positieve en negatieve gevolgen
  • gesprek onder 4 ogen tijdens verplicht nablijven
  • kansen om te ‘schitteren’ in de klas
  • kleine beloningen als het goed gaat
  • positieve leerlingenvolgkaart
 


 

Lade 4: Veel voorkomende ernstige overtredingen: herstel eisen

Bij het opzettelijk, frequent fysiek of psychisch kwetsen van mensen moet de school tonen dat ze dit ernstig nemen. En het slachtoffer moet betrokken worden bij het zoeken naar herstel.

Dader en slachtoffer breng je samen om over het incident te spreken. “Alleen maar een gesprek en de kous is af?” Geconfronteerd worden met de pijn van het slachtoffer en zelf iets moeten doen om het ‘goed’ te maken’ is erg ingrijpend. Het effect op beide partijen is diepgaander dan als de dader enkel gestraft wordt met definitieve uitsluiting. Herstelgerichte procedures hebben een groter effect dan straffen op het schuldbesef bij de dader.
 

Mogelijke maatregelen in LADE 4:

  • herstelgesprek of herstelconferentie
  • antipest procedure
  • leerlingenvolgkaart
  • verplichte begeleiding door een buddy (vrijwillige leerkracht)
  • definitieve uitsluiting met verwijzing naar gespecialiseerde hulpverlening

 


In het boek ‘Gewenst gedrag en sanctiebeleid op school’ geeft Monique d’Aes veel voorbeelden uit haar lange praktijk als nascholer in het secundair onderwijs. Ze licht stap voor stap toe hoe je dit 4-lademodel op school kan introduceren. Monique D’Aes ‘Gewenst gedrag en sanctiebeleid op school’ GO! publicatiefonds i.s.m. uitgeverij Politeia’