Zo doen zij het
Zelfregulatie: het leerproces mee(r) in handen van leerlingen
Leerstrategieën kiezen, planningen opstellen en bewaken: tieners struikelen nog over een pak zelfregulerende vaardigheden. Het team van ‘t Saam Diksmuide wil het leerproces mee(r) bij de leerlingen leggen, maar overhaast niets.
Elien Roose, leraar sociologie, psychologie, sociale en gedragswetenschappen: “Een paar jaar geleden liepen we vast op klassenraden. Een rijtje cijfers werd geprojecteerd en dan was het aan ons. Hoe verklaarden we die resultaten ondanks onze sessies over ‘leren leren’: foute studiemethode, zwakke motivatie of slechte zelfinschatting? En leerlingen doorsturen naar de leerbegeleiders, is dat altijd de redding? Hun deur werd al platgelopen.”
“Hoe nemen onze leerlingen hun leerproces mee(r) in handen, dat was de kernvraag. De directeur en leerbegeleider Joke vonden oplossingen bij zelfregulerend leren (ZRL). Zij trokken naar vormingen en vertaalden het model van Zimmerman naar onze school. Hun ideeën toetsten ze telkens af bij de pedagogische raad.”
“Voor de meeste collega’s startte het verhaal op een algemene vergadering. Een blik op het model volstond. Motivatie, planning, zelfmonitoring? Hier ligt een lijst met werkpunten voor onze leerlingen. Maar de olifant in de kamer: hoe krijgen we dat allemaal voor elkaar?”
© Tine Schoemaker
Meerjarenplan
Joke Bekaert, adjunct-directeur, leerbegeleider en leraar: “We probeerden het team gerust te stellen: voor ZRL nemen we tijd. Dit is geen modegril, wel een meerjarenplan met studiedagen, nieuwsbrieven en voorbeeldlessen in de eerste graad. ZRL rolt in 3 golven door de school. Het eerste jaar kregen alle leraren van ons kleine korps achtergrond mee, daarna volgden de leerlingen en dit jaar informeren we ouders over hun rol.”
“Elke graad focust op een andere fase van het model. In de eerste graad staat de uitvoeringsfase centraal. Leraren en leerlingen verdiepen zich vooral in leerstrategieën. In de tweede graad ligt de focus op de voorbereidingsfase en leren we leerlingen plannen. In de derde graad werken we hard aan reflectie. Hoe controleer je of je alles beheerst, hoe schat je in of je aanpak effectief is en wat leer je daaruit?”
Deelstappen en deadlines
Elien: “Tussentijdse doelen en deadlines opstellen, daar oefenen mijn leerlingen uit de tweede graad op. Ze krijgen geen gedetailleerd tijdspad van start naar streep, wel hulp. Ze leren zelf deelstappen en deadlines opstellen om te vermijden dat de onderzoeksopdracht in het 100 loopt. Natuurlijk krijgen ze daarop feedback.”
“Leerstrategieën hou ik warm door ze tijdens de les zelf in te zetten. Een Cornell-schema met de onderdelen van Bandura’s sociale leertheorie, voorkennis verzamelen over hechting of mindmappen na een les over motivatietheorieën om te controleren wat er blijft hangen. En hoewel ik graag meteen in de leerstof vlieg, maak ik bewust tijd om de leerstrategie toe te lichten. Alleen dan kunnen leerlingen die thuis in hun leerproces zelf inzetten.”
© Tine Schoemaker
Persoonlijk werkpunt
Elien: “Veel van wat we in de klas proberen te doen, valt onder de noemer effectief lesgeven. Daarnaast vullen leerlingen uit het eerste, derde en vijfde jaar een enquête over zelfregulatie in. De klastitularis verwerkt de input. Richtvragen helpen ons om die zelfinschatting op leerlingencontacten te bespreken en een werkpunt af te kloppen.”
“Ik zoek een goede balans tussen studeren, vrije tijd en slaap door me voldoende af te vragen of ik bij schoolwerk juiste keuzes maak: dat werkpunt kreeg een vijfdejaars mee. Ze maakt lijvige samenvattingen, maar komt niet tot echt leren. Haar punten doen geen recht aan het harde werk dat ze verzet. Samen checken we of het advies beterschap brengt.”
“Een andere leerling kijkt nooit verder dan morgen. Hij moet voortaan alle taken in 2 kolommen plaatsen: ‘heel dringend’ en ‘wil ik tegen het einde van de week bereiken’. Een werkvorm die hem leert om het overzicht te bewaken, te prioriteren en een groter stukje van zijn leerproces zelf te pakken.”
“Onze initiële zorgen – wat met cognitief sterke leerlingen en mogen we naast zelfregulatie ook praten over welbevinden – werden weggenomen. De focus op ZRL is voor elke leerling belangrijk. Ook tieners die ogenschijnlijk geen problemen ervaren tijdens hun leerproces, moeten leerstrategieën doorgronden en weten dat ze hulp mogen vragen als ze op grenzen botsen.”
We hopen dat leerlingen hun rol zien en mislukkingen niet afschuiven
Elien Roose
leraar
Eigen rol in leerproces van leerlingen
Elien: “Moeilijk om de volledige impact van ZRL te meten. Wat we wel merken: de leerlingencontacten zijn rijker dan vroeger. En op klassenraden detecteren we sneller waar het fout loopt. Leerlingen die wegzakken voor een vak, moeten in een studielogboek bijhouden hoelang ze thuis werkten en welke notities ze maakten. Die info hebben we nodig om bij te sturen: een leraar die vakspecifieke problemen remedieert, een leerbegeleider die uitstelgedrag aanpakt of een medeleerling die helpt als buddy?”
“We doen waardevol werk van lange adem, beseffen we. Daarom blijven we successen en werkpunten delen in vakgroepen en personeelsvergaderingen. Aan welk aspect wil ik zelf extra aandacht geven? Dat leerlingen kijken naar hun eigen rol in het leerproces en mislukkingen niet zomaar afschuiven op een ‘warrige’ uitleg of ‘onredelijke’ deadlines. Vertrouwen in eigen kunnen, daar ligt voor mij hét orgelpunt van ZRL.”
Log in om te bewaren
Laat een reactie achter