Duidelijke klasregels? Deze 4 vragen zetten je op weg

Hoe stel je duidelijke klasregels op? Expert klasmanagement Stefaan Vanparys legt uit op welke 4 fundamenten van klasmanagement je met klasregels een antwoord biedt En hoe je daar vanaf de eerste schooldag mee start.

Stefaan Vanparys, nascholer en auteur: “1 september is het moment om je mandaat te nemen als leraar van je klasgroep. Leerlingen verwachten dat jij voor een helder en veilig kader zorgt. Met niet onderhandelbare, duidelijke klasregels stel je een norm waar een groot deel van je leerlingen zich automatisch naar richt.”

“Je leerlingen meteen bedelven onder een berg do’s en don’ts zonder enige vorm van inspraak? Werkt niet. Spring dus spaarzaam om met die regels. En vul ze, naarmate je je klas leert kennen, aan met afspraken die je afstemt met je leerlingen. Een overdaad aan regels voelt rigide. Maar een klas die louter op afspraken draait, ondermijnt je duidelijkheid. En dus ook de veiligheid in je klas.”

“Blijf zoeken naar dat evenwicht. Zodat die klasregels en afspraken uiteindelijk uitgroeien tot een cultuur waarin jij en je leerlingen elkaar helpen om lessen te doen slagen. Als leraar ben je zelf het best geplaatst om te bepalen welke regels je precies kiest en hoe je die formuleert. Maar idealiter bieden ze wel een antwoord op deze 4 vragen.”

Stefaan Vanparys, expert klasmanagement over duidelijke klasregels — **Stefaan Vanparys, expert klasmanagement:** “Leerlingen verwachten dat jij voor een helder en veilig kader zorgt.”

Vraag 1

Hoe maken we het stil?

Stefaan Vanparys: “Aftellen, je hand in de lucht of een ander gebaar? Leg expliciet uit wat jouw stiltesignaal is. Maak duidelijk dat leerlingen pas mogen praten wanneer jij dat vraagt of expliciet toelaat. Vertel ook waarom je die regel zo belangrijk vindt: zonder stilte ontneem je elkaar de focus die nodig is om te leren.”

“Zonder afspraken krijgt de ene leerling bovendien veel meer spreektijd dan de andere. Terwijl elke leerling in jouw klas daar evenveel recht op heeft. Spreek dus meteen ook af hoe leerlingen het woord vragen. En leef die afspraken zelf consequent na. Een leerling die het antwoord door de klas roept, verdient geen goedkeuring. Ook niet wanneer dat antwoord correct is.”

Vraag 2

Hoe gaan we om met materiaal?

Stefaan Vanparys: “Wat verwacht je dat leerlingen elke les bijhebben? Wat ligt er op de bank, wat niet? Nemen leerlingen meteen hun materiaal bij de start van de les, of gaan ze eerst zitten?”

“Als je in het deurgat staat wanneer je leerlingen binnenkomen, kunnen ze dan al aangeven of er een probleem is met hun materiaal. En kan je meteen reageren of een oplossing vinden. Zodat je daarna je les niet hoeft stil te leggen.”

Vraag 3

Hoe organiseren we wisselmomenten?

Stefaan Vanparys: “De start van je les, een nieuwe werkvorm of de overgang van individueel werk naar een opdracht per twee: wisselmomenten leiden vaak tot onrust. Oefen die momenten in met je klas. Hoe wil je dat leerlingen de klas binnenkomen, hoeveel tijd geef je om de banken van opstelling te veranderen of achteraan in de klas materiaal te halen?”

“Geef feedback op hoe die wisselmomenten lopen: zet een timer, bekijk samen met je leerlingen hoe het efficiënter kan. En geef zelf het goede voorbeeld. Neem je eerst de afwezigheden op terwijl je leerlingen afwachten, of zet je ze al aan het werk met een startopdracht? Kom je gejaagd en met een berg papieren onder je arm binnen, of heb je zelf je materiaal netjes op orde en straal je rust uit?”

Vraag 4

Hoe tonen we respect voor elkaar?

Stefaan Vanparys: “‘We gaan respectvol om met elkaar’ is een prima regel, maar we gaan er vaak te snel van uit dat leerlingen precies begrijpen wat we daarmee bedoelen. Maak respect dus concreet. Bij deze regel zou ik dat ook op een negatieve manier durven benoemen. “We schelden niet’ of ‘Je liegt niet tegen mij’: voor leerlingen is dat helder. En gaat iemand in de fout, dan kan je ook eenvoudiger de link leggen naar je klasregels.”

Tot slot

Stefaan Vanparys: “Duidelijke klasregels zorgen voor veiligheid. Die veiligheid kan je als leraar enkel garanderen door aan regels ook consequenties te verbinden voor wie ze niet naleeft. Want een regel die zonder gevolg kan worden overtreden, is in de ogen van de groep helemaal geen regel.”

“Over die consequenties onderhandel je niet. Dat klinkt in theorie soms eenvoudiger dan in de praktijk. Geef jezelf tijd om je leerlingen beter te leren kennen en sterker te worden in klasmanagement. Je kan als leraar niet vermijden dat je in onverwachte situaties belandt. Maar je reactie op die situatie kan je wel voorbereiden, zodat je zelf rust blijft uitstralen.”

▶︎ Zo stuur je storend gedrag tijdig bij: 4 interventies

“Denk dus vóór 1 september na over je ‘kleinste consequentie’ zodat die altijd in je achterzak zit: een leerling 2 minuten langer laten wachten, individueel aanspreken of even terugsturen. Zolang je maar kiest voor een eenvoudige, negatieve consequentie die je meteen kan geven zonder zelf veel energie te verspillen.”

Seppe Goossens