Gepubliceerd op
Duiding

Wat is pesten?

Wat betekent pesten precies? Wat is het verschil met plagen? Waarom pesten jongeren en kinderen? En welke vormen bestaan er?

Definitie van pesten

Pesten is gewelddadig en meestal herhaald gedrag van 1 of meer personen, met de bedoeling om de andere(n) te kwetsen. De schade kan psychologisch, seksueel, lichamelijk of sociaal zijn.

Wie wordt gepest, kan zich meestal niet verdedigen. Er is sprake van een ongelijke (of als ongelijk ervaren) machtsverhouding tussen diegene die pest en de gepeste.

Plagen gebeurt spontaan en duurt niet lang. Het gaat vaak om humor en aandacht vragen. Bij plagen zijn beide partijen gelijk aan elkaar. Het is niet altijd leuk, maar zeker nooit bedreigend.

Redenen voor pestgedrag

Kinderen en jongeren die pesten, zijn op zoek naar macht. Die proberen ze te verkrijgen door anderen te viseren. Ze laten zich leiden door hun perceptie wanneer ze een slachtoffer zoeken.

Ze verantwoorden hun gedrag vaak tegenover zichzelf en vinden allerlei redenen om te pesten:

  • De manier van spreken of houding.
  • Slechte of net té goede schoolresultaten.
  • Etnische afkomst: huidskleur, geloof, taal …
  • Socio-economische factoren: beroep ouders, armoede …
  • De vriendenkring.
  • Een uitzonderlijke mentale of lichamelijke eigenschap: heel intelligent, flaporen …
  • Het voorkomen of de kledij.

Pesters rekenen erop dat de leerlingen in de buurt (omstaanders) niet tussenbeide komen of net meedoen. Dat kan door hun voorbeeld te volgen, of door het pestgedrag nog te versterken met gelach, gejuich …

Pesten: Meisje krijgt verwijtend bericht op smartphone

Vormen van pesten

Pesten gebeurt in levenden lijve of via elektronische, geschreven of andere kanalen. Het neemt verschillende vormen aan:

  • Verbaal pesten, bijvoorbeeld: kwetsende opmerkingen maken, schelden, dreigende taal gebruiken, haat zaaien …
  • Fysiek pesten, bijvoorbeeld: slaan, schoppen, duwen.
  • Materieel pesten, bijvoorbeeld: materiaal van anderen beschadigen of stelen.
  • Sociaal en relationeel pesten, bijvoorbeeld: uitsluiten, roddels of geruchten verspreiden.

Elektronische vormen van pesten noemen we cyberpesten. Dat gebeurt onder meer via computers, gsm’s en smartphones, tablets en spelconsoles. Voorbeelden zijn:

  • Een webpagina of blog waarop diegene die pest zich voordoet als iemand anders.
  • Het gebruik van iemands identiteit om in zijn of haar naam online inhoud en berichten te verspreiden, bijvoorbeeld via Facebook.
  • Beledigende, kwetsende of bedreigende foto’s, video’s of persoonlijke gegevens van iemand. Die worden gepost op een socialenetwerksite, naar andere personen doorgestuurd via een app of gepubliceerd op een website.
  • Geen ‘standaard’ pestgedrag

    Bij pesten gaat het doorgaans om herhaald gedrag. Toch kan ook een eenmalige gebeurtenis een grote impact hebben op het slachtoffer. De gepeste kan namelijk gebukt gaan onder de impliciete dreiging dat het pesten opnieuw zal gebeuren. Hij of zij wordt dan bang of leert juist om bang te zijn.

    Ook de duur van de pesterijen verschilt. Soms vinden ze plaats over een korte periode, soms houden ze een langere periode aan. Hoe dan ook: in veel gevallen zijn ze gepland en systematisch.

    Wie wordt gepest, krijgt meestal te maken met een optelsom van verschillende pestvormen. Zo versterkt cyberpesten in veel gevallen het offline pesten. Dat maakt de radeloosheid bij de slachtoffers nog groter, want ze voelen zich nergens meer veilig.

    Bron: ‘Werken aan een verbindend schoolklimaat‘ van het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming.

Nog geen abonnement op Klasse Magazine?

  • Krijg 4 dikke magazines voor maar € 10.
  • In december ontdek je hoe je conflicten kan aanpakken binnen je team.
  • Je Lerarenkaart 2019 valt gewoon in je brievenbus.
Ik word nu abonnee

*Betaal vóór 25 oktober.
Rechthebbende abonnees krijgen dan zeker hun Lerarenkaart thuisbezorgd.