Vlaanderen
Klasse.be
Directeur Willem Van Schuerbeeck vertelt over de onderbouwde keuzes die zij namen als school

Zo doen zij het

Hoe onderbouwde keuzes een school doen floreren

  • 17 november 2026
  • 8 minuten lezen

Van hypermoderne labo’s tot ecologische landbouwprincipes: de naam ‘tuinbouwschool’ dekt in Merchtem al lang niet meer de lading. Lees hoe onderbouwde keuzes in lesaanpak en leerlingbegeleiding de hele school doen floreren.

Onderwijs laat zich graag beschrijven met tuinbouwmetaforen. Leraren planten zaadjes, het talent van leerlingen – ook de laatbloeiers – krijgt de kans om te kiemen en gras groeit niet door eraan te trekken. Maar had je al van tomaten dieven gehoord?

In Tuinbouwschool in Merchtem spendeert elke leraar en leerling 3 halve dagen van de zomervakantie op school. Door de kleine zijscheuten van de plant weg te plukken, krijgen tomaten meer kans om te groeien. Onderbouwde keuzes maken, dingen schrappen en in andere extra energie stoppen: het verbetert oogst én onderwijs. Belangrijke bijvangst: door leerlingen aan het werk te zien of samen te wroeten, groeit een band. Want ook van de mix tussen welzijn en uitdaging maakt de school een speerpunt.

Koerswijziging

In het bureau van directeur Willem verraadt een haastig aangebeten broodje dat de lunchtijd in de soep draaide. Maar vooral de potloodtekening aan de muur trekt de aandacht. Een collega schetste Willem die in zijn sportoutfit naar de finish snelt. Achter hem haken Albert Einstein en Pedro De Bruyckere hun karretje aan.

“De wereld op zijn kop”, lacht Willem. “Want in onze onderwijskeuzes lopen zij voorop. De namen van die wetenschappers laat ik hier voortdurend vallen. Naast het onderzoek van een hele batterij andere experten. Waarom? Onderwijs is het beroep dat alle andere jobs mogelijk maakt. We moeten onze opdracht bloedserieus nemen. Als we willen dat leerlingen alles uit hun talenten halen, moeten wij de juiste voedingsstoffen bieden.”

“Buikgevoel inwisselen voor onderbouwde keuzes en effectieve didactiek: die richting sloeg mijn voorganger al in nadat de school een woelige periode kende. Ze lanceerde tegelijkertijd een sterke poot biomedische technieken. Die koerswijziging bracht schwung in onze school. Toen ze 6 jaar geleden opnieuw voor de klas koos, vond ik wat toen in de steigers stond veel te mooi om te laten verkommeren.”

Leraar Ben Pauwels over onderbouwde keuzes op de tuinbouwschool
Ben, leraar: “Onze leerlingen weten wat spelt is en denken niet dat melk uit pakjes komt.” 

Melk uit pakjes

Leraar Ben kent de Tuinbouwschool als zijn broekzak. Na een aantal jaren in de privésector, kreeg hij als oud-leerling het aanbod om als leraar veehouderij te starten. “Van die overstap naar het onderwijs heb ik geen seconde spijt. De helft van de tijd sta ik voor de klas, de andere helft vul ik met praktijklessen en bedrijfsbezoeken. Als je over productiedieren lesgeeft, moet je naar de boerderij om koeien te vaccineren of te helpen bij geboortes.”

“In de stallen vinden sommige leerlingen helemaal hun draai. Andere kiezen na het secundair niet voor de boerenstiel. Jammer, vond ik eerst. Maar die ontgoocheling liet ik varen. Ten eerste krijgen tieners die met de laarzen in de weide staan sowieso voeling met de sector. Ze weten wat spelt is, snappen hoe voedsel op hun bord terechtkomt en denken niet dat melk uit pakjes komt. Doordat mijn leerlingen kennis stapelen en misconcepties doorprikken, groeit hun respect voor het mooie werk van landbouwers.”

“Ten tweede leren onze leerlingen meer dan het technische aspect van de stiel. Dat begint al in de eerste graad. Als je parkieten vergeet te voederen, liggen die na een paar dagen met hun pootjes omhoog. Leerlingen bouwen verantwoordelijkheidszin op, leren samenwerken en ondervinden hoe belangrijk orde is. Wie later voor verpleging of een andere sector kiest, zal die vaardigheden ook nodig hebben.”

“We bieden hypersterke wetenschappen aan en zetten ook in arbeidsmarktgeoriënteerde richtingen de puntjes op de i. Tegelijkertijd werk ik aan de band met mijn leerlingen. Ik zoek wat er leeft, wat elke leerling nodig heeft om verder te geraken. Dat ik maar 3 klassen heb, helpt. En dat leerlingen in de derde graad al gekneed zijn door mijn collega’s. Ze weten wat we van hen verwachten.”

Collega’s lijken een onzichtbare kaart van het hoofd en hart van elke leerling bij zich te dragen

Willem
directeur

Onzichtbare kaart

Directeur Willem observeert geregeld zijn leraren, zowel in de klas als in de tuin. “Topmomenten. Collega’s lijken soms een onzichtbare kaart van elk hoofd en hart bij zich te dragen. Ze slagen erin om hun leerlingen te motiveren voor vakken die ze lastig vinden. Hun recept: veel structuur, kleine stappen en de juiste dosis steun. Ze duwen niemand in de paniekzone, maar weten welke leerlingen ze moeten uitdagen en wie nog bouwstenen mist.”

“Mijn bijdrage als directeur? Het team uitrusten met effectieve strategieën, met data en cijfers. Niets opleggen, maar via het veranderingsmodel van Knoster uitzoeken wat iedereen nodig heeft. Soms gaat het om extra tijd, soms om kennis of herhaling. Waarom werkt formatief evalueren, wanneer zet je het in? Met die kaarten in de hand is het aan hen. Leraren lezen hun klas en kunnen beter dan ik de juiste didactische keuzes maken.”

“Principes als modellen en evalueren probeer ik voor te leven. Onderzoek stelt dat leraren minder uitvallen als ze hun opdrachten tijdig krijgen. Daarom stuur ik in mei een proefversie rond waarop feedback welkom is. Kan ik daar niet op ingaan, dan licht ik onze keuzes toe. ‘We splitsen je lesuren op zodat leerlingen tijd krijgen om leerstof te vergeten en weer op te diepen.’ Maar we zijn niet rigide. De principes achter de vergeetcurve van Ebbinghaus mogen niemand opzadelen met een draak van een uurrooster.”

“Nog een voorbeeld: ons toets- en examensjabloon. Dat helpt elke leraar inschatten of alle leerdoelen gecoverd worden en de balans tussen kennis, inzicht en toepassing goed zit. Wie twijfelt, kan altijd bij mij terecht. Samen aan mijn bureau interpreteren we de toets en zoeken we uit waar het volgende keer een paar procenten beter kan. Als een leraar tevreden buiten stapt en in de toekomst nog een extra toepassingsvraag toevoegt, dan profiteren heel veel leerlingen daarvan.”

Leerlingbegeleider Eva Mertens over onderbouwde keuzes op de tuinbouwschool
Eva, leerlingenbegeleider: “Tieners vinden hun vertrouwen terug, omdat collega’s focussen op wat ze wél kunnen.”  

Veel eieren?

500 leerlingen telt de school. 3 fulltime leerlingenbegeleiders zijn elke dag voor hen in de weer. Eva neemt die functie exact 10 jaar op: “Het is een bewuste beleidskeuze om ruimte te creëren voor gesprekken met leerlingen en naar de diepte te gaan. En werken we bij 14-jarige pubers vooral met duidelijke afspraken, dan gaan we bij onze oudste leerlingen meer op maat als ze iets uitsteken. Zonder dat straffeloosheid regeert. Want natuurlijk zijn er gedragsregels die we niet stretchen.”

“Als ik praat met collega’s in andere scholen, hoor ik vaak dezelfde frustraties. Hoe ze hemel en aarde verzetten, maar mensen moeilijk meekrijgen. Hier is dat anders. Ouders schrikken daar soms van: mijn kind heeft ASS, welk lijstje aan maatregelen zet de school daartegenover? Zo doen we het niet.”

“We bekijken elk kind apart. Vaak heeft dat minder nodig dan verwacht omdat onze brede basiszorg en effectieve didactiek veel opvangen. Toch iets extra nodig? Dan wacht geen lange procedure, maar zoeken we samen met collega’s naar een compromis waarin we ons allemaal kunnen vinden. Horen we dan echt nooit dat we er te veel eieren onder leggen? Af en toe wel, maar het moet een beetje spannend blijven.”

“Omgekeerd trekken ouders soms grote ogen. Dan vragen ze om hun teruggetrokken tiener te vrijwaren van klassikale presentaties. Maar na 3 maanden lukt dat gewoon. Omdat die leerlingen na moeilijke schooljaren hier weer vertrouwen vinden. Dankzij collega’s die focussen op wat ze wél kunnen.”

Fruitje van de dag

Andy werkt als leerlingenbegeleider elke dag intens samen met Eva. Hij startte in onderwijs als taalleraar. Het krijtje mist hij soms, maar de stapel aan verbeterwerk niet. “Kijk ik naar mezelf, dan maak ik als leerlingenbegeleider een groter verschil in het leven van leerlingen. Mijn takenpakket is divers: effectieve leermethodes verspreiden zoals Cornell – niet heiligmakend maar voor sommige vakken of leerstofonderdelen heel interessant – en inzetten op zorg.”

“Onze omgeving is daarbij een mooie troef. Geen verkeer of hoogbouw, maar veel groen. Als een kind vastzit of crasht, trekken we naar de fruitbomen om een appel of peer te plukken. Of we maken een omweg langs de dieren. Soms vragen we een teeltleider of die een kind met een lastige voormiddag aan het werk kan zetten. Tomaten plukken in de serre, bijvoorbeeld. En kinderen die tijdens de middagpauze zoeken naar rust, bieden zichzelf aan om dieren te voederen.”

“Het brengt rust in onze school. Ook de directeur speelt zijn rol. Hij moet op de knoppen drukken, maar denkt niet hiërarchisch. Zo creëert hij op school een superveilige omgeving en vangt hij spanningen preventief op. Hij kent alle leerlingen bij naam, weet van welke vakken ze houden. Sterker nog: met een halfuurtje chemie of biologie op school werkt hij geregeld leerlingen met wat achterstand bij.”

Leerlingbegeleider Andy Decae over onderbouwde keuzes op de tuinbouwschool
Andy, leerlingenbegeleider: “Als een kind vastzit, trekken we naar de fruitbomen om een appel te plukken”  

Hersenstructuur

Klassen aflopen om iedereen succes te wensen tijdens de examens, meedraaien in het remediëringsrooster: Willem ziet het als kleine acties met grote impact. “Ik ben streng voor op tijd komen – dat is elementaire werkfierheid – maar als een collega door overmacht zijn eerste les mist, neem ik die met plezier over. Dan scheur ik een papier in twintig stukken of haal ik wisbordjes boven en onderzoek ik zelf nog eens de kracht van formatief toetsen.”

“Lesgeven blijft gewoon leuk om te doen. Bovendien zien leerlingen dan dat we echt al-le-maal aan hetzelfde zeel trekken. 6 jaar geleden legden we het OK-kader van de onderwijsinspectie naast elementaire breinkennis. Onze maatschappij verandert razendsnel, maar de hersenarchitectuur van leerlingen blijft identiek. Als je aanpak het meeste kans op slagen wil maken, kom je automatisch bij kennis en directe instructie terecht. Bij structuur die nog altijd ruimte laat voor bevlogenheid en initiatief. Dat is stilaan gemeengoed, maar staat hier al jaren op het voorplan.”

Welgemeende goeiemorgen

Als ex-marathonman schuimde Willem vroeger ook data af. Onderzoeken vertelden hem wanneer hij in de hoogtetent moest liggen om te pieken op een wedstrijd. “Elke kleine winst helpt je vooruit. Zolang je niet te ver gaat en perfectionisme je in een kramp duwt. In onderwijs zijn antwoorden natuurlijk vele malen complexer. Daarom meten we of onze remediëring of extra uren taal impact hebben. Checken we de slaagcijfers van onze leerlingen die afstuderen. En nemen we werkpunten vast: zoals motivatie.”

“Soms zit het met die motivatie ontzettend goed. Daarvan getuigen eindwerken over DNA en tevreden stagementoren. Soms sleept ze een beetje: het blijven tieners die met andere prioriteiten rondlopen of thuis lastige avonden kennen. Dan kan je zwaaien met de meest waterdichte theorieën, maar ze pakken pas als je leerlingen in schoolmodus krijgt.”

“Daarnaast willen we uitzoeken hoe een venijnige opmerking niet blijft hangen. Zodat we elke leerling de volgende dag met een welgemeende goeiemorgen aanspreken, en die op zijn beurt écht leert uit zijn fouten. Lukt dat? Dan snoeien we weer iets weg wat de groeikansen van onze leerlingen belemmert.”

Bart De Wilde

Voeg dit artikel toe aan je bewaarde artikels

Log in om te bewaren


Laat een reactie achter