Gepubliceerd op
Tips

Wat pakken leraren mee van de zomerschool naar hun klas?

School in de zomer, da’s anders dan tijdens het jaar. Leraren probeerden tijdens de zomerschool nieuwe werkvormen en insteken uit. Of ze werkten op een andere manier samen met collega’s. Klasse vroeg 3 leraar-vrijwilligers welke ideeën ze meenemen naar hun dagelijkse klaspraktijk.
 

Heifa Mabrouk, leraar Nederlands en plastische opvoeding
Heifa Mabrouk, leraar Nederlands en plastische opvoeding, coördineerde de zomerschool ‘Expeditie 9000’ in de Gentse Rabotwijk. Daar kwamen leerlingen van Freinetschool Mandala met een leer- of taalachterstand naartoe.
 

“Vak- en klasdoorbrekend werken spreekt aan”

“Een jongen die absoluut geen wiskundefan is, berekende enthousiast de afmetingen van een spelbord, want dan kon hij dat zelf knutselen. Door rekenen te combineren met een creatieve opdracht ging het veel makkelijker. En zo worden, via laagdrempelig vakoverschrijdend werken, vakken terug haalbaar voor álle kinderen. Klassen mixen, dat levert ook op, merkte ik: leerlingen uit het derde, vierde en vijfde zochten spontaan samen antwoorden op taalvragen vanuit hun uiteenlopende kennis én talenten.”

“Taal oefenen lukt beter in herkenbare context”

“Voor ze hun bubbelspel en een puzzel over de wijk ontwikkelden, filosofeerden de leerlingen eerst samen met onze partner Odissee. Om hun mening goed te verwoorden, moesten ze de de juiste woorden gebruiken. Zo oefenden ze de taal in een concrete context. Dat deden ze ook toen we gingen rappen met Kapow, want om te rappen moet je rijmen en goede zinsconstructies gebruiken. Dat idee neem ik mee: tijdens een poëzieles kan ik met leerlingen stilstaan bij Nederlandstalige rap en slampoëzie. Zo sluit ik meteen ook beter aan bij hun leefwereld.”

“Elkaar complimenten geven motiveert”

“Kinderen creëerden samen én evalueerden elkaar. Onze partner decreatievestem.be gebruikte daarvoor het Makers Passport, een evaluatieboekje, maar de kinderen beoordeelden elkaar ook tijdens het werk. Ze vroegen elkaar om hulp of gaven een compliment. Dat hadden we geoefend met ons zelfgemaakt complimentenrad. Als een kind vaker hetzelfde compliment kreeg, noemden we dat een ‘talent’. Wanneer je leerlingen elkaars sterktes leert bevestigen, creëer je een positieve klassfeer. En voelt elke kleine stap als een succes.”

“Projectwerking kan je spreiden”

“Tijdens het schooljaar 2 weken lang fulltime aan een project werken, zoals in de zomerschool, is best intensief voor leraren én leerlingen. Op school neem ik projectmatig werken over de vakken heen dus liever op een iets kleinere schaal en gespreid over. Ik kan de leerlingen bijvoorbeeld instructies laten geven in het Nederlands terwijl ze een doek weven met natuurlijke elementen (natuurwetenschappen, techniek, P.O.) volgens technieken uit de hele wereld (aardrijkskunde).”

“Je hoeft zelf niet alles te bedenken”

“Ben je zelf niet zo’n crea Bea of handige Harry? Je kan met je klas een workshop volgen bij heel wat externe partners. Alleen al in het Gentse heb je keuze zat. iDROPS focust op STEM-gerichte technieken, bij Kopergietery kan je terecht voor taal- en expressie. In het Industriemuseum kunnen je leerlingen aan de slag in de drukkerij, het textielatelier of in de Tinker Studio. Laat je gidsen in het STAM, leer tuinieren in de Odisee-moestuin, knutsel erop los bij Manoeuvre kunstenplek, maak een filmpje bij Vroem Vroem animatie, of print wat in 3D met Masala.”


artine Beidts, zomerschool Eeklo
Martine Beidts, leraar wiskunde eerste graad in GO! atheneum en leefschool De Tandem Eeklo, geeft al 5 jaar lang een paar dagen uitleg bij vakantietaken in de zomer. Dit jaar breidde ze haar zomerlessen uit.
 

“Laat leerlingen zelf nadenken over waar ze staan”

“Tijdens de zomerschool wisselde ik klassikale uitleg af met individuele taken. Ik startte met een onderwijsleergesprek en een bordschema, dan volgde er een spel en een taak – alleen of in duo – in de klas. Verbeteren deden de leerlingen zelf met de correctiesleutels aan de verbetertafel. Natuurlijk was ik er om hun vragen te beantwoorden. Onderaan de taak was ruimte voor reflectie. De leerlingen noteerden er wat ze al beheersten en waar ze nog aan moesten werken.”

“Tijdens het schooljaar zet ik nog meer in op gediffentieerd zelfstandig werk, bijvoorbeeld met problemsolving-kaartjes: die hebben een geïllustreerde denkvraag op de voorzijde en een tip op de achterzijde. Dat daagt de leerlingen uit om al hun kennis en vaardigheden in te zetten om een wiskundig probleem op te lossen. Met de oefenboeken van Matrix volgen ze hun eigen leerpad. Wie goed bezig is, gaat over naar een hoger niveau.”

“Laat je leerlingen foto’s nemen van het bord”

“De zomerschool was meer dan een beetje extra uitleg hier en daar. Ik ontwierp een transparant parcours met een eindtest, zodat de leerlingen ergens naartoe werkten. Vooraf bundelde ik de 6 onderwerpen van de zomerlessen in een boekje. Daar vonden de leerlingen mijn klassikale uitleg terug. Ze mochten tussendoor ook foto’s nemen met hun gsm van de bordschema’s als samenvatting om te studeren voor de eindtest. En die test bracht op. De eerste weken van het schooljaar merkte ik dat de leerlingen van de zomerschool beter konden meevolgen dan vorig jaar.”

“Een spelvorm triggert”

“Tijdens de zomerschool kon ik rustig experimenteren met een aantal spelvormen. Enkele nam ik mee naar mijn reguliere klaspraktijk. Starten met een ‘onderzoekje’ prikkelt de nieuwsgierigheid. Voor statistiek wegen we bijvoorbeeld alle boekentassen en maken we een frequentietabel. Breuken oefenen we met een dobbelsteen en een bingokaart, de vierkantswortel met domino. Een inleidend of afsluitend quizje met Socrative of Kahoot is ook leuk voor de leerlingen, en jij meet ermee of ze de stof beheersen.”

“Schakel oudere of sterke leerlingen in”

“Ik kreeg deze zomer een paar keer hulp van een leerling van het vijfde middelbaar. Hij gaf zelf een stukje uitleg aan de leerlingen van het eerste en het tweede middelbaar. Hij vond het fijn om zelf even ‘leraar’ te zijn. Vorig schooljaar stelde hij zelf voor om me te helpen als hij een uurtje studie had. Hij gaf toen al een stukje les in mijn klas. Maar ook de sterkere leerlingen van het eerste jaar laat ik ‘assistent’ van de leraar spelen. Dat vinden ze heel tof.”

“Individuele pauzes lonen”

“Een voordeel van de zomerschool is de relaxte sfeer. Een kind dat zich dan moeilijk kon concentreren, mag van mij al eens een luchtje scheppen. Die leerling komt na een paar minuten vanzelf terug. Sta je dat niet toe, dan zoeken leerlingen een excuus om de klas te verlaten: ‘Ik moet dringend naar het toilet.’ Ik verkies eerlijke communicatie en vertrouwen, dat zeg ik ook aan mijn leerlingen. Na hun pauze gaan ze vlotter aan de slag. Tijdens het schooljaar heb ik grotere groepen en is er meer orde en structuur nodig. Toch bied ik bv. leerlingen met ADHD de mogelijkheid om tijdens de les kort naar buiten te gaan.”


Lore Dumoulin, PXL Summer School
Lore Dumoulin, student lerarenopleiding lichamelijke opvoeding aan Hogeschool PXL, begeleidde enkele sportnamiddagen bij PXL Summer School. Daar kunnen studenten of werkenden die een nieuwe studie aanvangen hun kennis van bepaalde vakken bijspijkeren.
 

“Inspraak verhoogt de motivatie”

“We vroegen de deelnemers vooraf welke sporten ze elke namiddag wilden doen. Ze waren heel benieuwd naar spikeball, waarbij je de bal op een trampoline laat stuiteren. Honkbal speelden ze liever dan voetbal. We luisterden naar hen en zochten het materiaal via Sport.Vlaanderen. Later wil ik ook mijn leerlingen inspraak geven en laten kiezen hoe we een lesdoel invullen, om ze extra te motiveren.”

“Binnen je eindtermen kan je veel variëren”

“Als leraar volg je het leerplan, maar de leerplandoelstellingen zijn vrij algemeen. Balvaardigheid kan je met volleybal of basketbal oefenen maar ook met nieuwe sporten als spikeball en pinball. Vernieuwend werken is ook leuker voor jezelf.

“Een doorschuifsysteem breekt de sleur”

“Samen met de 2 andere monitoren, verdeelde ik de groep in 3. Elk team beoefende een andere sport en schoof na een tijd door. Dat is iets tijdrovender op het moment zelf, vergt wat meer voorbereiding en meer opruimwerk achteraf, maar het rendeert: het bracht afwisseling en schwung in de les, die 2 uur duurde.”

“Samen lessen voorbereiden verruimt je blik”

“Lessen ontwerpen met 2 andere monitoren vond ik heel verrijkend: na een brainstorm werk je je idee uit vanuit verschillende perspectieven. Door dat strakke lesontwerp verdeelden we het werk vrij vlot de dag zelf. We maakten samen fouten en leerden daaruit. Samenwerken met andere (L.O.-)leraren biedt veel voordelen. Bij co-teaching krijg je bijvoorbeeld feedback van elkaar, niet alleen van je leerlingen. Je kan sport ook makkelijk combineren met leerstof van andere vakken, waardoor je meteen ook het bewegingstekort bij jongeren aanpakt. Tijdens onze lessen ‘didactisch atelier’ sporen de docenten ons dan ook aan om vakoverschrijdende elementen toe te voegen aan onze les. Dat neem ik zeker mee!”
 
 

Expertisecentrum ExCEL stelt tegen de herfst een wetenschappelijk rapport op over de variatie aan zomerscholen en hun kwaliteit. Het rapport verwijst ook naar goedepraktijken uit het buitenland. Projectleider dr. Pieter Verachtert deed eerder onderzoek naar ‘zomerverlies’ in Vlaamse context. Zijn promotor, prof. dr. Daniel Muijs, brengt zijn ervaring met effectiviteitsonderzoek in o.a. Britse zomerscholen binnen. Daarnaast werken Elien Snijers , Kim Bellens en Tim Surma mee. Een praktijkgerichte publicatie volgt tegen het voorjaar van 2021.

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 58.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...