Op klasuitstap naar Villa Verbeelding 

Gids Nathalie gaat tijdens de klasuitstap naar Villa Verbeelding met juf Elke bij de kinderen op de bank zitten. Aan de muur hangen prenten uit de expo van het moment: ‘In de nacht’, maar dat laatste verklapt ze nog niet. Eerst vertelt ze hoe de namiddag er zal uitzien: “We gaan alles over deze tekeningen ontdekken en daarna gaan we 4 verdiepingen hoog om op zolder zelf te tekenen en te knutselen. Wie heeft daar zin?!” Alle vingers gaan de lucht in.

Dan vuurt Nathalie al een eerste weet-vraag af: “Hoe noemen we tekeningen in prentenboeken?” Stilte. “Het begint met ill …”, tipt juf Elke. “Illustraties!”, roepen enkele kinderen. Dat is alvast een goed begin.

© Katrijn Van Giel

Een prenten(boeken)huis 

De leerlingen worden tijdens de klasuitstap naar Villa Verbeelding meteen aan het werk gezet. “2 keer per jaar wisselen we de illustraties volgens het thema van de expo. Welke denk je dat we nu tentoonstellen?”, vraagt Nathalie. “Nacht”, “Wolf”, “Vleermuizen”, “Uilen”, “De maan”, komt uit de kindermonden. “Het is eng”, vult Mehmet aan. “Konden jullie de titel misschien al lezen op de poster?”, vraagt ze. Enkele van de beginnende lezertjes knikken enthousiast.

Nathalie neemt een stapel boeken en toont ze één voor één. De leerlingen vertellen wat ze op de cover zien. Ze leren meer over de illustrator en gokken welke prenten aan de muur bij het boek horen. Nathalie daagt hen ook uit om er zelf een verhaal bij te verzinnen, waarop Mehmets fantasie meteen begint te werken.

“En hóe zijn de tekeningen gemaakt, denk je?”, vraagt Nathalie vervolgens. De leerlingen komen niet veel verder dan potlood en verf. Nathalie legt uit dat er nog manieren zijn, zoals papiertjes schilderen en die op de computer bij elkaar plakken. Of alles met de hand schilderen zodat elke tekening op papier origineel is. Daarom mogen ze de prenten niet aanraken, want Villa Verbeelding wil de tekeningen teruggeven aan de eigenaars.

Ten slotte haalt Nathalie een doos boven. “Waarvoor dient dit materiaal?”, terwijl ze een mengpaneel, schaar, penseel en rollertje bovenhaalt. “Om kleuren te mengen”, zegt Sofia. “Een penseel om te schminken?”, vraagt Evelien. “Een verfborstel voor de muur”, zegt Thomas. “Een schaar om te knippen!”, roept Lowise. “Hoe noemen we uitgeknipte prentjes die we bij elkaar plakken?” “Een collage!”, weet Sofia. “Amai, we leren hier veel nieuwe woorden”, reageert juf Elke enthousiast.

© Katrijn Van Giel

Moeilijke woorden met ‘a’ 

De leerlingen vertrekken naar een volgende kamer met metalen kasten. Nathalie stelt tijdens de klasuitstap naar Villa Verbeelding opnieuw hun kennis op de proef. “Waar maken illustratoren hun tekeningen? In een a…” Het woord lijkt nog iets te moeilijk voor het eerste leerjaar. Ze trekken alle kastjes open en vinden een miniatuurversie van het atelier – dát was het woord – van enkele illustratoren.

In de schuiven vinden ze materialen om te illustreren. “Hoe heet een boek met probeersels?”, vraagt Nathalie. Sofia weet het: “Een schetsboek!”. Vince port zijn vriend Dominique: “Durf jij in deze doos kijken?” Hij doet het en treft een set potloden aan.

En dan nu voor de echte durvers: “We gaan naar de kelder”, waarschuwt Nathalie. “Het is er heel donker, maar je krijgt een zaklampje mee. Is er iemand bang?” Toch enkele bezorgde gezichtjes … We ontdekken opgezette (nacht)dieren in vitrinekasten. “Kijk, een konijntje”, zegt Thomas verwonderd. “En een vleermuis!”. Lowise roept plots: “een axolotl!” terwijl ze wijst naar een prent. Van moeilijke woorden gesproken …

© Katrijn Van Giel

Hans en Grietje in het zwart 

We klimmen de steile, houten trap op waarlangs alle letters van het alfabet afgebeeld staan. “George, niet voorbijsteken!”, vermaant juf Elke. Het enthousiasme om op de grote matras in de Illustratiekamer te gaan liggen, is duidelijk groot. Opnieuw prenten aan elke muur: Lorenzo Mattotti illustreerde het verhaal van Hans en Grietje met inkt en penseel. Een video toont hoe de kunstenaar dat deed “Dat is keimooi getekend”, vindt Lizzy. Evelien, Lowise en George vertellen het verhaal aan de klasgenoten die het niet kennen.

“Waarom zou de illustrator dit in het zwart getekend hebben?”, vraagt Nathalie. “Zodat je het beter zou kunnen zien”, raadt Thomas. “Omdat het donker is in een bos”, denkt Lizzy. Nathalie toont vervolgens een boek met hetzelfde verhaal in kleur. Wat de leerlingen mooier vinden? De meningen zijn verdeeld.

In een ander boek dat Nathalie toont, staan mooie prenten, maar geen tekst. “Hoe kan je dit verhaal dan lezen?” vraagt ze. Lowise antwoordt meteen: “Door te kijken en te verzinnen”. De leerlingen halen hun wildste fantasieën boven en vertellen hún verhaal van de kermis in de nacht. Hoe het verhaal echt afloopt? Dat ontdekken ze in de kamer ernaast op een van de prenten.

© Katrijn Van Giel

Letterlijk en figuurlijk 

Gids Nathalie loopt verder voorop door de villa. “Ik neem jullie mee naar gids Louise en Lut in het atelier van de ABC-kamer.” De leerlingen nemen plaats op de krukjes aan de tekentafels. Gids Louise: “Op deze muur zie je tekeningen van kunstenaars die elk een letter mochten ontwerpen. Welke letters zie je?” De leerlingen zoeken alle letters van het alfabet en raden de dieren en figuren die erbij getekend zijn. En wat mogen we niet vergeten, kinderen?”, vraagt juf Elke. “Het puntje op de i!”

“Wat zien we allemaal bij de ‘s’?”, vraagt gids Louise. “Een stekelvarken”, “Een slak”, “Een ijsbeer op een snowboard”, “Een stinkdier”. Allemaal woorden die beginnen met een ‘s’. “En welke letter zien we op deze tafel?” Lizzy doet “Mmmm”. “Juist! Of een ‘w’ voor de kindjes aan de andere kant van de tafel”, vult Louise slim aan. De kinderen sommen woorden met een ‘m’ op en ook die zijn nieuw voor sommigen: “Een mopshond! Mijn tante heeft er zo eentje”, vertelt Evelien.

De leerlingen staan te popelen om nu ook zelf aan de slag te gaan met hún letter. “Wat was de eerste stap ook weer?”, herhaalt juf Elke. “Eerst goed luisteren en wachten op het startsein.” Ze schetsen de letter met potlood en verzinnen enkele dieren en figuren die erbij passen. Gidsen Louise en Lut helpen niet alleen met tekenen, maar ook met nieuwe woorden schrijven.

Na het schetsen, verhuizen we naar de zolderkamer om de tekeningen in te kleuren met stiften, potloden en stempels. En het resultaat? Sofia koos voor de ‘s’ en tekende een slak en slang bij haar letter. Thomas tekende de ‘t’ met een toren en T-rex. Het lieveheersbeestje, de lamp, een lat en zijzelf, passen helemaal bij de ‘l’ van Liliya. Vince illustreerde dan weer een vliegtuig, vis en verkeersbord bij de letter ‘v’.

Dan is het plots veel te vroeg tijd om op de bus naar huis te stappen na de klasuitstap naar Villa Verbeelding. Enkele leerlingen zijn wat teleurgesteld, want hun illustratie is nog niet klaar. “Goed nieuws!”, sust juf Elke. “We gaan onze tekening afwerken in de klas en ik heb ook leuke stempels!” “Joepie!”, juichen de kinderen. Ze keren huiswaarts met een hoofd vol verbeelding, nieuwe woorden én hun eigen kunstwerk. 

© Katrijn Van Giel

Over Villa Verbeelding 

Villa Verbeelding is een huis in Hasselt waar illustratie voor prentenboeken (in de brede zin) en jeugdliteratuur op vele verdiepingen te ontdekken zijn. Ze maken het werk van illustratoren en jeugdauteurs zichtbaar tijdens expo’s. Door een educatief programma op maat versterken ze de literaire leesvaardigheid en de visuele geletterdheid van de leerlingen.

• Villa Verbeelding – Bampslaan 35 – 3500 Hasselt 
• 3 euro korting met je Lerarenkaart. Je betaalt 5 euro in plaats van 8 euro. 
• De leerlingen van juf Elke volgden de rondleiding in De Illustratiekamer en de ABC kamer, gecombineerd met de workshop ‘Maak je eigen letter’ voor het lager onderwijs. Volg ook een begeleid bezoek voor het secundair onderwijs, OKAN-klassen en NT2-cursisten. 
• Er zijn 2 tijdelijke expo’s per jaar waardoor de inhoud van De Illustratiekamer wisselt. De expo ‘In de nacht’ is ondertussen afgelopen. 
• Het museum ligt op 5 minuten wandelen van het trein- en busstation van Hasselt.