Gepubliceerd op
Duiding

“Leraren moeten meer Frans spreken tijdens de Franse les”

Minder dan de helft van de leerlingen behaalt de eindtermen Frans voor lezen op het einde van de basisschool. Sigrid Van Liedekerke, docent Frans aan de lerarenopleiding HoGent, zoekt verklaringen voor die lage cijfers: “Ik zie nog steeds veel invulboekjes. Terwijl leraren moeten inzetten op actieve vaardigheden, zoals spreken, begrijpend lezen en luisteren.”

portret Sigrid Van Liedekerke, docent Frans aan de lerarenopleiding HoGent

Het Steunpunt Toetsontwikkeling en Peilingen toetste voor de tweede keer de eindtermen uit het leergebied Frans in het basisonderwijs. De peiling gaat na of leerlingen op het einde van het lager onderwijs de eindtermen Frans voor lezen, luisteren en spreken bereiken. 2098 leerlingen uit 78 scholen namen deel aan de schriftelijke toetsen, aan de praktische proef namen 6 leerlingen per vestigingsplaats deel. De toetsen zijn afgenomen op 30 mei 2017.

Sigrid Van Liedekerke probeert de resultaten te verklaren en geeft tips om het beter te doen.
 

4 opvallende resultaten

  1. Lage cijfers voor lezen

  2. 45 % van de leerlingen haalt de eindtermen Frans voor lezen, 69 % haalt de eindtermen Frans voor luisteren.

    Sigrid Van Liedekerke: “De lage cijfers voor lezen kaderen voor mij grotendeels in het algemeen niveau van leesvaardigheid dat daalt. Voor Nederlands waren de meest recente resultaten ook niet goed. Bovendien kunnen leerlingen zich niet meer focussen.”
     

  3. Actieve vaardigheden belangrijker dan schriftelijke

  4. Spreken, luidop lezen, begrijpend luisteren en lezen vinden ongeveer 9 op de 10 leraren heel belangrijk. Aan kopiërend schrijven (80 %), grammatica (79 %) en spelling (68 %) hechten ze minder belang.

    Sigrid Van Liedekerke: “Ik hoop absoluut dat leraren de omslag naar actieve vaardigheden gemaakt hebben. Zeker bij beginnend vreemdetalenonderwijs moet de focus daar op liggen.”

    “Ik zie in de praktijk toch nog heel vaak leerlingen schrijven, boekjes invullen. Als drievierde van de les bestaat uit schrijven in een invulboekje, is de missie niet geslaagd. Leraren geven zelf aan dat ze communicatie heel belangrijk vinden. Maar doen ze het wel? Om in interactie te gaan met leerlingen, moet je eigen taalniveau hoog genoeg zijn. Daar knelt vaak het schoentje.”


    Ik vraag me af of leraren basisonderwijs bekwaam genoeg zijn om Frans te geven

    Sigrid Van Liedekerke - docent Frans aan de lerarenopleiding HoGent
  5. Leraren staan positief tegenover Frans geven

  6. 83 % van de leraren geeft graag Frans. Meer dan 9 op de 10 leraren voelen zich zelfzeker om vragen van leerlingen te beantwoorden en om hun kennis en vaardigheden te evalueren.

    Sigrid Van Liedekerke: “Leraren voelen zich misschien zelfzeker omdat ze een handleiding en een invulboek hebben. Zolang ze dat kunnen volgen, voelen ze zich bekwaam. Maar een taal geven, is meer dan dat: je moet kunnen inspelen op wat leerlingen zeggen, nuanceren, een synoniem geven … zodat een leerling je toch begrijpt.”

    “Leraren staan positief tegenover Frans geven. Dat merk ik ook bij mijn studenten: ze zijn allemaal bekommerd om hun niveau en willen het goed doen. Maar ik durf er vraagtekens bij stellen of leraren bekwaam zijn. Elk jaar opnieuw krijg ik studenten binnen die 8 jaar Frans hebben gevolgd en mij niet begrijpen als ik Frans spreek. Blijkbaar ligt de focus in het secundair toch ook niet voldoende op vaardigheden. De eindtermen secundair zijn onze begincompetenties, dus de studenten zouden die moeten verworven hebben. Dat is heel vaak niet het geval. En dat kunnen wij niet meer rechttrekken.”
     

  7. Jongens scoren laag, meertaligen scoren hoog

  8. Jongens en kansarme leerlingen scoren slechter voor Frans. Leerlingen die thuis noch Nederlands, noch Frans spreken, doen het wel beter dan leerlingen die thuis enkel Nederlands spreken.

    Sigrid Van Liedekerke: “Dat jongens het slechter doen dan meisjes en leerlingen met een lage sociaal-economische status slechter dan kansrijke is logisch. Frans wordt op een vrij cognitieve manier benaderd en daar scoren die groepen slechter op.”

    “Dat leerlingen die thuis geen Nederlands en/of Frans spreken het beter doen dan uitsluitend Nederlandstalige leerlingen is bemoedigend voor die groep. Zij hebben duidelijk bepaalde mechanieken al aangereikt gekregen om aan vreemdetaalverwerving te doen. Daarom vind ik het ook schrijnend als een leraar zegt ‘waarom moet ik al focussen op Frans als ze het Nederlands nog niet onder de knie hebben?’ Net die leerlingen hebben al technieken en principes verworven die hen duidelijk helpen om een vreemde taal te leren.”

 

4 tips voor een krachtig taalonderwijs Frans

  1. Geef les in het Frans

  2. Slechts 23 % van de leraren spreekt vooral Frans tijdens de les. Wanneer ze dat doen, behalen de leerlingen betere resultaten voor lezen.

    Sigrid Van Liedekerke: “Ik ken heel weinig scholen waar leraren altijd Frans spreken in de klas. Ze spreken de helft van hun les of zelfs meer Nederlands of vertalen systematisch elke zin. Dat is dodelijk, want leerlingen doen geen enkele moeite meer om te begrijpen wat er gezegd wordt. Nederlands is echt de laatste optie. Je kan aanwijzen, uitleggen … Daar is de woordenschat in het lager concreet genoeg voor.”

    “Daar kan een directeur een duwtje geven. Een directeur moet overtuigd zijn van het nut dat de doeltaal gesproken wordt en dat eisen van zijn personeel. Ik moedig mijn studenten daar toe aan, maar wat als je in een school komt waar niemand dat doet? Dat moet je al sterk in je schoenen staan om het zelf anders te doen.”
     

  3. Maak ruimte voor nascholing

  4. 54 % van de leraren volgde tijdens de voorbije vijf jaar geen nascholing over didactiek Frans. Taaltrainingen voor Frans worden nog minder vaak gevolgd.

    Sigrid Van Liedekerke: “Leraren moeten de kans krijgen om zich bij te scholen. Dat zou bijna geïmplementeerd moeten worden in hun carrière. Een taal is ook onlosmakelijk verbonden met een cultuur. Die moet je ook meegeven. Maar daarvoor moeten leraren daar zelf voeling mee hebben en dat belangrijk vinden.”

    “De Franse cultuur is nog altijd onbekend en onbemind. Als leraren muziek gebruiken, begint het vaak bij Jacques Brel en eindigt het in het beste geval bij Axelle Red. Terwijl er genoeg hedendaagse Franse muziek bestaat die ook hip is. Als onderwijzer moet je de ruimte krijgen om jezelf daar in te kunnen bijscholen. Hun takenpakket is enorm. Daarom moet de directeur zeggen: ‘ik vind dat belangrijk en we gaan dat nu doen’.”

    portret Sigrid Van Liedekerke, docent Frans aan de lerarenopleiding HoGent

    Sigrid Van Liedekerke – docent Frans aan de lerarenopleiding HoGent: “Als leraren systematisch elke zin vertalen, doen leerlingen geen enkele moeite om te begrijpen wat ze in het Frans zeggen”

  5. Kies sterke leraren voor Frans in de derde graad

  6. 96 % van de leraren heeft een diploma van leraar lager onderwijs, 4 % heeft bachelor secundair onderwijs of kleuteronderwijs.

    Sigrid Van Liedekerke: “Een directeur kan proberen om de leraren in zijn team die het sterkst zijn voor Frans in de derde graad te zetten. Ik ben er geen voorstander van om masters Frans in te zetten in het basisonderwijs . Ze kennen niet de specifieke didactiek voor het lager onderwijs. We hebben mensen nodig die Frans op een speelse manier aanpakken, die het muzische belangrijk vinden. Ik ben wel voorstander van een nieuwe bijkomende opleiding ‘taaldidactiek vreemde talen in het basisonderwijs’. Eventueel gekoppeld aan het Nederlands als tweede taal omdat het aandeel leerlingen dat het Nederlands niet als thuistaal heeft, steeds groter wordt.”
     

  7. Doe taalinitiatie met uitgewerkte leerlijn

  8. In slechts 47 % van de scholen krijgen de leerlingen initiatie Frans.

    Sigrid Van Liedekerke: “De initiatieven rond taalinitiatie die rond 2013-14 ingevoerd zijn, zijn een stille dood aan het sterven. In goede taalinitiatie zit een leerlijn en zou er heel fel moeten gehamerd worden op herhaling. Het is meer dan losse woordjes aanreiken. Die lessen moeten ook grotendeels in het Frans gegeven worden. Een kind heeft heel veel uren nodig qua luisteren voor het effectief de taal zal beginnen spreken.”

 

Meer info?

Lees de brochure ‘Peiling Frans in het basisonderwijs’
Download de paralleltoets ‘Frans – lezen’ en ‘Frans – luisteren’

Nog geen abonnement op Klasse Magazine?

  • Krijg 4 dikke magazines voor maar € 10.
  • In december ontdek je hoe je conflicten kan aanpakken binnen je team.
  • Je Lerarenkaart 2019 valt gewoon in je brievenbus.

*Betaal vóór 25 oktober.
Rechthebbende abonnees krijgen dan zeker hun Lerarenkaart thuisbezorgd.