Gepubliceerd op
Specialist

Zomervakantie: wat is het effect op je leerlingen?

Log in om te bewaren.

9 weken. Zo lang duurt de zomervakantie in Vlaanderen. Wat is het effect van die lange periode op je leerlingen? En hoe vang je die als leraar en school op? Klasse vraagt het aan professor Ignace Glorieux, socioloog en gespecialiseerd in tijdssociologie.

portret Ignace Glorieux

Is 9 weken zomervakantie te lang?

Ignace Glorieux: “Voor kansarme kinderen wel. Door naar school te gaan, neemt de ongelijkheid tussen leerlingen uit een kansrijk milieu en leerlingen die in kansarmoede leven, af. De zomervakantie maakt die kloof weer groter. Kwetsbare kinderen lopen meer zomerverlies op. De leerwinst die ze het afgelopen schooljaar boekten, zijn ze begin september grotendeels opnieuw kwijt. Dus hoe langer de vakantie, hoe groter de leerachterstand.

Hoe dat komt? Kwetsbare kinderen krijgen in de vakantie geen of slecht Nederlands te horen, ze gaan niet op taal- of sportkamp, volgen geen speelpleinwerking, lezen nauwelijks. Kansrijke kinderen doen dat vaak allemaal wel: zij gaan op reis met hun ouders, trekken naar zee met oma en opa, volgen een kamp dat ze eerst nog voorbereiden …”
 

Lopen kwetsbare kinderen alleen maar zomerverlies op of leren ze ook iets bij?

Ignace Glorieux: “Vakantie is voor alle kinderen een verrijkende ervaring. En dus ook voor kinderen uit meer kansarme milieus. Het grote probleem is dat wat zij leren tijdens de vakantie niet aansluit bij de middenklassecultuur die in hun school leeft, maar ook niet bij de vereiste kennis. Ze worden een krak in gamen, sleutelen een brommer in elkaar, leren omgaan met straatcodes, dompelen zich onder in de cultuur en taal in hun land van afkomst … Allemaal verrijkend, maar met die kennis scoor je niet beter in de klas.”
 

Wat kan je als leraar doen tegen dat zomerverlies?

Ignace Glorieux: “Stimuleer je leerlingen om zinvolle vakantieactiviteiten te boeken. Laat hen zelf 3 uitdagingen bedenken. Dat betekent niet dat leerlingen hun vakantie volledig moeten vullen met activiteiten die aansluiten bij je lesinhoud. Wat luieren of rondhangen, tv kijken of zelfs verveling kunnen echt geen kwaad. Het is tenslotte vakantie en dat moet het ook zijn.

Nodig de plaatselijke jeugdbewegingen, jeugddienst of bib uit in je klas om hun zomerprogramma voor te laten stellen. Prikkel jongeren om als jobstudent te werken. Geef ze tips of verwijs naar de databank met vakantiejobs. Met een vakantiejob doen jongeren ervaring op die hen doet nadenken over hun studiekeuze of verdere loopbaan. Of vraag je leerlingen of ze graag wat boeken uit je klasbib ontlenen.”

portret Ignace Glorieux

“De zomervakantie vergroot opnieuw de kloof tussen kansarme en -rijke kinderen.”

Wat kan de school doen?

Ignace Glorieux: “Creëer een open schoolklimaat. Stel de school tijdens de vakantieperiodes open voor opvanginitiatieven, vrijwilligersactiviteiten of kampen. Of organiseer als school zelf een zomeraanbod. Inschrijven voor zo’n activiteit op school is heel laagdrempelig. Want kansarme ouders en hun kinderen kennen de school.
Of nodig taalzwakke ouders uit voor een zomerschool, een cursus Nederlands of een spelletjesnamiddag. Sociaal zwakkere ouders associëren de school te vaak met hun eigen negatieve ervaring uit het verleden. Een verrijkende en leuke ervaring op school doet die emotie verdwijnen. In zo’n brede school kunnen kansrijke kinderen hun interesses maximaal ontwikkelen en zijn er voor kansarme kinderen meer gelijke kansen.”

Verwerk structureel een rijk aanbod sport, ICT, muziek en drama in je lessenrooster. Zo werk je ook aan gelijke onderwijskansen. Iedereen krijgt op die manier de kans om te excelleren in niet-schoolse vaardigheden, om talenten te ontwikkelen en te demonstreren. Want kansrijke kinderen krijgen sowieso op woendagmiddag en tijdens het weekend extra kansen om bij te leren.”
 

Is onze huidige schoolkalender verkeerd ingedeeld?

Ignace Glorieux: “Een alternatieve schoolkalender zou tot betere en meer gelijke leerresultaten leiden. Mijn voorstel? Ten eerste: beperk het leerverlies door de zomervakantie in te korten tot 7 weken. In vergelijking met andere Europese landen duurt onze vakantie gemiddeld lang. De oorsprong daarvan is niet pedagogisch, maar ligt in de landbouwsamenleving. Kinderen moesten de hele zomer thuis zijn om te helpen op het land.

Ten tweede: koppel Pasen los van de paasvakantie. Zo zijn het tweede en derde trimester evenwichtiger verdeeld. Tot slot: maak herfst- en krokusvakantie een week langer. Zo geef je leerlingen extra kansen om achterstand in te halen.”
 

Voorstel: Schoolkalender met kortere zomervakantie

  • 1 ste schoolperiode: 8 weken
    Herfstvakantie: 2 weken (+1)
  • 2 de schoolperiode: 7 weken
    Kerstvakantie: 2 weken
  • 3 de schoolperiode: 7 weken
    Krokusvakantie: 2 weken (+1)
  • 4 de schoolperiode: 7 weken
    Lentevakantie: 2 weken
  • 5 de schoolperiode: 8 weken
    Zomervakantie 7 weken (-2)

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 51.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...