“Brede basiszorg is geen extra taak, wél je sterkste wapen”

1. “Brede basiszorg is extra werk”

“Veel leraren voelen brede basiszorg als nóg een taak bovenop hun volle takenpakket en maken zich terecht zorgen. Diversiteit in de klas kan overweldigend zijn. Individuele handelingsplannen voor meerdere kinderen geven het gevoel dat je je kerntaak, lesgeven, niet meer kan uitvoeren. Maar dat is niet wat brede basiszorg beoogt.”

“Brede basiszorg voorzie je in je klas en is gedragen door de school. De term basiszorg is gegroeid uit het zorgcontinuüm en ‘zorgt’ zo wel voor een misvatting: je besteedt het niet uit aan de zorgcoördinator. In essentie is brede basiszorg gewoon goed lesgeven.”

“Diversiteit verandert niets aan de fundamentele taak van de leraar: ervoor zorgen dat alle kinderen leren lezen, schrijven, rekenen, studeren, of een vak/beroep leren. Niemand verwacht dat jij als leraar de achterliggende problematiek van elke leerling oplost, wel dat je ze helpt met hun leerproces.”

“Als leraar ben je dus goed bezig: goede didactiek, duidelijke klasroutines, korte check-ins aan het begin van de les. Het gaat niet om grote ingrepen of stapels administratie. Wel om je leerlingen te kennen, weten waar ze tegenaan lopen en verder durven kijken dan je puntenboek.”

“Een veilige en voorspelbare leeromgeving creëren en een sfeer waarin leerlingen zich veilig voelen om fouten te maken en dingen te proberen. Dat is brede basiszorg. Hoe meer leerlingen mee zijn, hoe minder tijd je kwijt bent aan brandjes blussen achteraf.”

2. “Ik kan zelf niet elke leerling helpen”

“Scholen zijn daarvoor niet uitgerust, lesgeven is vooral een collectief gebeuren. Zo komt veel zorg terecht bij externe experten.”
“Het gevolg: leraren denken dat ze de problemen niet aankunnen en er volgen lange wachtlijsten bij ‘experts’. Door als leraar zelf de brede basiszorg op te nemen, doorbreek je die spiraal en herstel je het vertrouwen in collectief leren.”

“Structuur en routine werken voor álle leerlingen”

Stefan Grielens – directeur vrije CLB’s

“Het gevoel dat je niet iedereen kan helpen, is begrijpelijk. Maar als leraar ben je wel de primaire expert. Wie kent de leerlingen beter dan de leraar die ze elke dag ziet functioneren in de klas? Jij weet wat een leerling nodig heeft voor een volgende stap in het leerproces. De vraag is niet zozeer: ‘Haal het kind er even uit’, maar ‘Wat heb ik nodig om dit kind binnen de klasgroep te laten leren?’
“Door eigenaarschap te nemen over de brede basiszorg, behoud je de regie in je klas en bepaal je welke ondersteuning je nodig hebt van externen, in plaats van een uitvoerder te zijn van andermans plannen.”

“De grote uitdaging daarbij blijft hoe je individuele tips of behoeften kan vertalen naar het dagelijkse didactische handelen in een klas van 25. Veel basisprincipes die leerlingen met specifieke noden helpen, denk aan een time-timer, duidelijke stappen bij taken, structuur en routine, zijn ook enorm effectief voor álle leerlingen.”

“Door die principes klassikaal toe te passen, verminder je de nood aan aparte blaadjes of maatwerk voor een paar leerlingen, en verhoog je de voorspelbaarheid en rust voor de hele groep. Je hoeft dat als leraar niet alleen te doen. Die aanpak spreek je af op schoolniveau.”

3. “Ben ik nu zorgleraar?”

“Het zorgteam is er om de leraar te ondersteunen en te helpen oplossingen te vinden. Samenwerking is cruciaal. Dat begint bij het vertrouwen in de expertise van elk teamlid en ruimte om mee na te denken over de vertaling van individuele noden naar de klaspraktijk.”

“Om effectief samen te werken, moet je gedeelde verantwoordelijkheid nemen en niet de ‘hete aardappel’ doorschuiven. Je zoekt samen naar oplossingen binnen de brede basiszorg. Op school heb je duidelijke afspraken nodig over wie de leraren daarbij kan ondersteunen en hoe leerlingen worden begeleid naar interne of externe begeleiding.”

“Er ligt veel op het bord van leraren en teams. Een normale reactie is dan om je tijd af te bakenen, om overleg te schrappen. Daar ligt een valkuil, want in plaats van minder te gaan samenwerken als de werkdruk hoog is, moeten we juist meer gaan samenwerken en meer communiceren.”

“Bij veel individuele problemen in een klas moet het team samen met CLB en pedagogische begeleiding proactief de brede basiszorg onderzoeken, in plaats van enkel individuele vragen af te handelen. Overlegmomenten met de leraar die weet wat er speelt in de klas zijn daarbij van enorme waarde.”

“Uiteraard is professionalisering nuttig, zeker als ze deel uitmaakt van een breder begeleidings- en coachingstraject dat aansluit bij het schoolbeleid. Voorwaarde is wel dat er in het team bereidheid is tot verandering. Een ‘sense of urgency’ binnen het hele team is essentieel.”

“Uitbesteden betekent niet de verantwoordelijkheid loslaten. Als leraar blijft je mee verantwoordelijk voor de oplossing en moet je actief betrokken blijven.”

“Het ‘scholen voor iedereen’-plan houdt in dat scholen de verantwoordelijkheid nemen om elke leerling te begeleiden, in plaats van hen te snel door te verwijzen naar buitengewoon onderwijs. Dat vereist het idee durven loslaten dat leerlingen die ‘moeilijk’ zijn, elders beter af zijn.”