Hoe hou je startende leraren aan boord?

Daan: “Eind augustus organiseren mijn collega Griet en ik een uitgebreide infodag waarop we alle startende leraren verwelkomen. Op die dag trekken we voldoende tijd uit om de nieuwe collega’s echt te leren kennen. We praten niet alleen over praktische zaken, maar vragen ook waarom ze in het beroep stappen en waar ze naar uitkijken in de klas.”

“Alle nieuwe collega’s trekken die dag ook samen door de school. Ze oefenen meteen de praktische routines: wachten aan de klasdeur, positie innemen op de trap, rustig een klas binnenkomen. We visualiseren ook hun eerste les. De ICT-coördinator regelt meteen ook alle toegangen en paswoorden, digiborden en bordwerkboeken worden opgestart.”

“We weten dat het veel informatie is op één zomerdag, soms te veel. Daarom krijgen starters een checklist mee. Daar vinden ze alles op een rij: van sleutels ophalen tot kopieercodes gebruiken.”

Arlette: “Ik solliciteerde in verschillende scholen, maar koos voor deze school omdat ik voelde: hier krijg ik als zij-instromer écht persoonlijke ondersteuning. Omdat ik in november startte, mistte ik de infodag. Maar de directeur maakte tijd vrij in zijn agenda. Hij nam mij op sleeptouw door de school. Mijn eerste werkdag kon ik alle lessen van collega’s meevolgen, om de praktijk te leren kennen. In de eerste weken stond ik vaak met mijn vragen op het secretariaat. De medewerkers waren een rots in de branding: op de hoogte van alle praktische info en een luisterend oor.”

Daan: “Startende leraren hebben een missie. Ze willen inspirerend lesgeven. Maar zonder rust en duidelijkheid lukt dat niet. Daarom werken we eerst aan leiderschap in de klas. We geven starters heel wat tips mee voor hun klasmanagement. Want we weten uit ervaring: als dat wankelt, daalt de motivatie snel.”

Roel: “De mentoren komen vroeg in het schooljaar een les bijwonen. Na dat bezoek krijg je gerichte feedback. Ik dacht vanuit de bedrijfswereld: leerlingen luisteren wel als ik kleurrijk vertel. Maar lesgeven is veel meer dan dat. Een leerling zat met kauwgom in de mond. Dat was me volledig ontgaan. Daan wandelde rustig voorbij met de vuilnisbak. Zonder woorden begreep die leerling de boodschap. Of vooraan gewoon in stilte wachten tot de klas stilvalt. Die kleine ingrepen leer je snel door collega’s aan het werk te zien.”

Daan: “Aanvangsbegeleiding zit in onze schoolcultuur. We maken starters meteen wegwijs in schoolregels, teamafspraken en omgang met moeilijk gedrag. En we tonen welke hulplijnen er zijn. Dat ze zich alleen voelen met een probleem, willen we vermijden.”

“Elke starter heeft andere noden. Daarom coachen we zoveel mogelijk individueel. Zo zat een jonge collega snel op haar tandvlees. Samen zochten we naar de oorzaak. Die leraar bleek elke dag tot in de late uren te werken, ook tijdens de weekends. We bekeken de lesvoorbereidingen-uit-het-boekje en draaiden de aanpak om: powerpoints maken tijdens een springuur op school en daarna loslaten. Liever extra energie om voor de klas te staan dan perfectie op papier die eindeloos veel tijd vraagt.”

Arlette: “Als zij-instromer uit de telecomsector had ik ervaring met voor een groep spreken. Maar dertienjarigen voor mijn neus, dat was nieuw. Tijdens een van mijn eerste lessen vloog een balpen door de klas. Dat maakte me onzeker. Het dilemma voor veel starters: kan ik daar open over vertellen? Ik voelde geen drempel om hulp te vragen bij mijn collega’s en mentor. De herstel- en attitudecoach kwamen mee in de klas om de situatie aan te pakken. Ook de directeur sprak me achteraf aan: ‘Kan ik nog iets voor jou betekenen?’ Zoveel steun en begrip: het deed me iets.”

Daan: “Sinds vorig schooljaar roosteren we alle startende leraren en mentoren 1 lesuur per week samen vrij voor een werkmoment. Daar geven we gerichte info, bijvoorbeeld over examens of feedback op rapporten. Maar er is ook ruimte voor intervisie. Starters leren van elkaar en krijgen reflectieopdrachten.”

Roel: “Een uitloper van dat werkmoment was onze collegiale visitatie. Die werd voorgesteld als een ‘undercoveropdracht’. Ik zat dus met hoed en zonnebril achteraan in de klas van een collega. Mijn taak: breng met de kijkwijzer in kaart welke technieken de collega gebruikt om rust in de klas te bewaren. Achteraf bespraken we onze observaties in groep: kan ik daar iets mee, wat past hiervan bij mij?”

Daan: “In een andere oefening kiezen starters een dier dat hun stijl typeert en verkennen zo hun dubbele rol van leider én begeleider. Dan merken ze: je bent geen vast type leraar, een ruzie tussen leerlingen of een privégebeurtenis kan je rol doen kantelen of je uit balans brengen en dat hoort erbij.”

Daan: “Na het evaluerend klasbezoek van de directeur gaan we met de nieuwe leraren aan de slag met hun eigen werkpunten, zowel in gesprekken als in de klas. Ik kan een aanpak komen demonstreren of een extra les bijwonen om die samen te bespreken.”

Arlette: “Die snelle feedback helpt mij vooruit. Ook de werkpunten van de evaluator zijn helder en gericht op groei. Zo leerde ik de stilte in de gang echt te bewaken want die rust neem je mee in de klas. In het tweede semester herhaalt die cyclus zich: klasbezoek, aandachtspunten, individuele begeleiding gecombineerd met de vakgroepwerking.”

Daan: “Na een druk en heftig eerste schooljaar nemen we even gas terug en kijken we achterom. We halen er hun zorgen van augustus erbij en zien hoeveel ze gegroeid zijn. En ze schrijven een brief aan zichzelf, die eind augustus in hun bus valt. Melig? Een beetje.”

Roel: “Maar het werkt. Ik geef nu mijn tweede schooljaar les en die brief gaf net dat duwtje in de rug om het nieuwe schooljaar met frisse moed te beginnen. Bij mij stond er in hoeveel energie ik krijg van die jongeren. Vroeger putte mijn job me uit, nu voel ik na een lesdag nog veel energie. Bovendien had ik niet verwacht dat het onderwijs zo’n teamverhaal zou zijn. Ik dacht dat ik voor de klas zou staan, alleen. Maar zo voelt het geen moment.”

Arlette: “Dat herken ik helemaal. Mijn eerste jaar voor de klas zit er bijna op. Als ik nu al terugblik ben ik heel dankbaar voor het uitgebreide vangnet. De directie, de mentoren, de herstelcoach en attitudecoaches, de ICT-cel, de vakgroep, het secretariaat: iedereen stond klaar voor me.”

Daan: “Zij-instromer of recht uit de lerarenopleiding? Een startende leraar mag zich nooit alleen voelen. Daar draagt iedere collega zijn steentje aan bij: van lesbezoeken tot samen een koffie drinken in de lerarenkamer. En als dat plaatje klopt, dan stappen starters eind juni hun verdiende vakantie in met nog meer goesting in de job dan toen ze in september begonnen.”