Gepubliceerd op
Specialist

Als de motivatie van je leerlingen op een dieptepunt zit: start met ABC

Door corona missen jongeren vrienden, hobby’s en leuke momenten. En al gaan leraren tot het uiterste, afstandsonderwijs betekent dat leerlingen het vaker in hun eentje moeten rooien. Hoe je het tij keert en de motivatie van je leerlingen opkrikt met A, B en C: motivatiepsycholoog Maarten Vansteenkiste.

Maarten Vansteenkiste over motivatie bij leerlingen

Maarten Vansteenkiste : “Crisis of geen crisis: leerlingen hebben nog steeds dezelfde basisbehoeftes om tot leren te komen. Het ABC van Autonomie, Betrokkenheid en Competentie – even noodzakelijk als ademen, eten en slapen. Nu veel leerlingen het gevoel hebben dat ze er alleen voor staan, moeten we meer dan ooit dat vertrouwde recept bovenhalen.”


B is de eerste letter van het alfabet

Maarten Vansteenkiste : “Beginnen doe je altijd met de B van betrokkenheid. Of het een goed idee is om tijd te maken voor verbinding als de leerachterstand in je nek hijgt? Soms moet je vertragen om daarna te kunnen versnellen. Het is nooit welbevinden óf presteren, maar altijd een verhaal van beide. Als jongeren het zwaar te verduren krijgen, kan je hun mentaal welzijn niet negeren.”

“Een authentieke, oprechte ‘hoe is ’t?’ is een heel intieme vraag. En de drempel om te antwoorden is hoog. In een veilig klasklimaat kan je erover praten in groep. Lukt dat niet, probeer dan ruimte te maken voor individuele gesprekken. Ook leraren voelen zich daar niet altijd comfortabel bij. Een werkvorm kan je houvast bieden.”

“Benut ook de kracht van de groep. Demotivatie is besmettelijk, maar motivatie gelukkig ook. En als jij gemotiveerd en positief voor je klas staat of voor je scherm zit, werkt dat net zo.”

“Corona herleidde school tot leerstof overbrengen. Leerlingen halen veel energie uit het sociaal contact en uit de leuke momenten. Als je die fijne momenten op een creatieve manier toch mogelijk maakt, betekent dat veel voor je leerlingen.”


De A van Autonomie, niet van Alleen

Maarten Vansteenkiste : “De speelruimte voor jongeren is vandaag nog steeds klein. De lijst met wat moet is eindeloos, wat mag kan je op je 2 handen tellen. Zet die keuzes wel in de verf. En leg het waarom van de grenzen uit, zodat ze toch eigenaarschap ervaren.”

“In deze tijden hebben jongeren ondersteuning en voldoende structuur nodig in hun leerproces. Inzetten op zelfsturing is dus niet hetzelfde als je leerlingen aan hun lot overlaten.”

“Werk met een duidelijk kader waarin je vrijheid biedt. Bied overzicht met duidelijke deadlines en voldoende tussentijdse checks, maar laat je leerlingen eens zelf de volgorde van taken bepalen. En bevraag je leerlingen: wat loopt goed tijdens je online lessen, wat niet? Inspraak leidt tot dialoog. En dialoog leidt tot betrokkenheid.”


Competentie komt stap voor stap

Maarten Vansteenkiste : “Mag je leerlingen wel onder druk zetten nu ze het mentaal zwaar hebben? Als er weinig rek zit op de veerkracht van je leerlingen, dans je als leraar op een slappe koord. Leerlingen hebben een uitdaging nodig, maar die moet wel haalbaar aanvoelen. Wie al 10 taken niet indiende, kijkt tegen een hopeloze berg werk aan en geeft op. Bespreek wat wél lukt. Werk stap voor stap. En waardeer successen, hoe klein ook. Dat betekent maatwerk. Tijdrovend voor de leraar, maar het loont.”

“In een ‘normaal’ schooljaar krijgen leerlingen al bijzonder veel toetsen voorgeschoteld. Die constante controle doet hun motivatie geen goed: ze leren nog louter voor de punten. In dit bijzondere jaar moeten we extra bewust omspringen met evalueren. Toetsen zitten vaak ook gebald in die week contactonderwijs. Net het moment waarop die broodnodige menselijke interactie aandacht verdient. Kunnen die toetsen ook tijdens de week afstandsonderwijs? Of sterker: kan je vaker zonder ‘harde’ evaluatie meten waar je leerlingen staan? Gerichte feedback motiveert meer dan een droog cijfer.”


Een ABC met impact

Maarten Vansteenkiste : “Leraren doen hun stinkende best. Logisch dat je teleurgesteld reageert als een leerling het laat afweten. ‘Hij moet meer zijn best doen’ of ‘Als ze zelf niet wil, wat kan ik dan nog doen?’ Probeer op zulke momenten afstand te nemen en draai de zaak eens om. Wat kan jij veranderen om het gedrag van je leerlingen te beïnvloeden? Want dat is het goede nieuws in dit verhaal: jouw keuzes als leraar maken een verschil. ”

“Mondmaskers en afstandsonderwijs hinderen warm, menselijk contact. Maar als jij je leerlingen autonomie, betrokkenheid en competentie kan schenken, blijft je impact groot. En al laten ze het je niet meteen weten of vang je de signalen niet op: voor je leerlingen betekent dat bijzonder veel.”

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 58.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...