Welke leerstrategieën hebben écht effect?

Welke leerstrategieën werken voor je leerlingen? Expert Tim Surma zet inzichten rond effectieve didactiek op een rijtje. Hij tipt hoe jij als leraar strategieën met effect inzet tijdens je les én hoe je leerlingen die thuis laat toepassen bij het studeren.

Tim Surma, hoofd Expertisecentrum Onderwijs en Leren, Thomas More-Hogeschool Antwerpen: “Gespreid oefenen, actief verwerken, toetsing, de kracht van voorbeelden, scaffolding en meer: uit onderzoek weten we welke leerstrategieën werken. Dus is het belangrijk dat je als leraar die effectieve leerstrategieën inzet in de klas. En je leerlingen ook op weg helpt om efficiënt te studeren. Niet met een apart vak ‘leren leren’, maar door leerstrategieën doelbewust en expliciet in te zetten tijdens je les.”

“Je opdracht stopt met andere woorden niet als je de leerstof kent en helder overbrengt. Je moet je leerlingen ook begeleiden bij de verwerking ervan. Dat vraagt zeker tijd. Maar een les opnieuw moeten geven omdat de leerstof veel te ver zit: dát is pas tijdverlies. Welke leerstrategieën hebben echt effect? Toon je leerlingen wat kan werken, en waarom. En praat over leerstrategieën. Hoe bereidde jij de toets voor? Bij wie haalde dat wat uit, bij wie niet? Hoe komt dat, en wat kunnen we anders aanpakken? Zodat elke leerling beseft: leren kost zweet.”

1. Spreid leerstof inoefenen in de tijd

De leerlingen van leraar Tim Vervaet kennen de maaltafels door en door. Zijn geheim? Tim spreidt oefeningen en huistaken heel bewust in de tijd. Plus: herhalen, herhalen, herhalen.

Waarom je moet vergeten vóór je kan leren en waarom je leerlingen meer leerwinst boeken in 4 keer 15 minuten dan in 1 uur? Expert Tim Surma vertelt het in deze video.

2. Verwerk leerstof actief

Zweten om te weten: leraar Li’s Verheyden zet haar leerlingen actief aan het werk. Met Cornell-samenvattingen en structuur-post-its. Zelfs tekenen tijdens de les economie. En een heuse structuurcross.

Actief verwerken is heel wat anders dan bewegen, weet Tine Hoof, begeleider professionele ontwikkeling en onderzoeker aan Expertisecentrum Onderwijs en Leren, Thomas More. Waarom leren lastig moet zijn en hoe we nieuwe informatie precies verankeren in ons geheugen: Tine legt uit.

3. Gebruik toetsing als leer- en oefenstrategie

Leraar Christophe Keyenberg toetst elke les: “Niet om te evalueren, wel als leermoment.” Met 5 minuten voorkennis activeren neemt Christophe telkens een vliegende start. En ook Li’s ontdekt de kracht van oefentoetsen in deze video.

Verder: 3 x 4 slimme werkvormen om te achterhalen waar je leerlingen staan. En expert Tine Hoof legt uit waarom je van elke toets slimmer wordt.

4. Gebruik voorbeelden en bied ondersteuning

Leerstrategieën kan je al in de kleuterklas inzetten. Leraar Els biedt haar kleuters de juiste voorbeelden om verder te raken. En zodra dat kan, bouwt ze die opstapjes af.

Waarom je van spieken sneller leert en waarom uitgewerkte voorbeelden zo nuttig zijn als instructie: expert Tine Hoof legt uit hoe scaffolding precies werkt.

En nu jij!

Welke leerstrategie zet je wanneer in om het leerproces van je leerlingen een boost te geven? Leg deze fiches naast je lesvoorbereiding of haal ze boven op je vakgroepoverleg om samen met collega’s je lessen beter te maken. Ook handig om je team te overtuigen: de videoreeks waarin Tine Hoof en Tim Surma enkele effectieve leerstrategieën gebald toelichten.

Graag meer? Download gratis ‘Wijze lessen. 12 bouwstenen voor effectieve didactiek’.

Seppe Goossens