Tips
Onderwijsspiegel 2026: 6 reflectievragen voor leraren en directeurs
Onderwijskundig beleid op de klasvloer brengen, blijft hét werkpunt voor scholen. Dat besluit de onderwijsinspectie in haar jaarverslag, Onderwijsspiegel 2026. Hoe werk jij daaraan? Stel als leraar en als team 6 reflectievragen.
Na een doorlichtingsbezoek krijgen scholen een rapport met een beoordeling. Die kan 4 kanten uitgaan: gunstig zonder meer, gunstig met werkpunten die aangepakt moeten worden, ongunstig met de mogelijkheid om de erkenning niet in te trekken en – ontzettend uitzonderlijk – ongunstig met verlies van erkenning.
In 2024-2025 werden 531 scholen doorgelicht. 37% krijgt een gunstig advies zonder voorwaarden en voldoet dus aan alle verwachtingen van het referentiekader voor onderwijskwaliteit, het uitgangspunt van de Inspectie 2.0. Dat is opvallend minder dan vorig jaar. Een goeie 40% van de 392 doorgelichte basisscholen en 139 secundaire scholen krijgt een gunstig advies met de plicht om enkele werkpunten vast te nemen en het vertrouwen dat ze dat zelf kunnen.
Toch stijgt ook het aantal ongunstige adviezen tegenover vorig schooljaar: van 12% naar 18% in het basisonderwijs, van 13% naar 24% in het secundair. Die scholen vertonen ernstige tekorten en krijgen hulp om die aan te pakken. Alleen in het buitengewoon basisonderwijs gaat het aantal ongunstige adviezen niet omhoog.
Lichtpunt? Veel scholen hebben een sterk organisatiebeleid en een heldere visie. Ze weten wat ze willen bereiken met hun onderwijs en teams scharen zich achter die vlag. Alleen raakt die visie bij twee derde van de scholen onvoldoende tot op de klasvloer aldus de Onderwijsspiegel 2026. Concreet ontbreekt het vaak aan doelgerichte maatregelen en afspraken. Soms knelt het verderop in de keten als scholen de kwaliteit onvoldoende cyclisch en betrouwbaar evalueren.
Daardoor is het onderwijs op de klasvloer in veel scholen nog niet kwalitatief genoeg. De verschillen tussen scholen zijn groot, maar veel voorkomende knelpunten zijn onder andere de aansluiting tussen les en leerdoel, een denkstimulerende en taalontwikkelende aanpak in de klas en effectieve feedback. Het pad naar betere onderwijskwaliteit is hobbelig. Klasse zocht daarom naar de 6 grootste struikelblokken uit de Onderwijsspiegel 2026.
3 vragen op klasniveau
Lessen die vertrekken vanuit duidelijke leerdoelen, krachtige instructies of effectieve feedback? Bepaal als schoolteam welke obstakels de weg naar betere onderwijskwaliteit bemoeilijken: evalueer de klaspraktijk met deze 3 reflectievragen en bijbehorende tips.
1. Start je les vanuit duidelijke doelen?
Een goede afstemming op de leerdoelen en sterke leerlijnen zijn dé fundamenten voor je les. Verwoord de leerdoelen zodat je leerlingen ze begrijpen en weten wat ze moeten kennen en kunnen op het einde van de les.
2. Kies je voor sterke instructie?
Elke leerling moet naar zijn zone van naaste ontwikkeling. De eerste stap: krachtige instructie. Stem die af op de verschillen in je klas. Kinderen met minder taalgevoel kan je vooraf door nieuwe woordenschat loodsen en een cognitief sterk functionerende leerling is gebaat bij extra uitdaging. Kies daarbij altijd voor hoge verwachtingen. Met doordachte werkvormen kan je alle leerlingen activeren en diep doen nadenken.
3. Zet je feedback leerlingen aan tot leren?
Goede, motiverende feedback is een ontzettend krachtige leerinterventie. Focus daarbij niet alleen op het product, de fouten en de prestaties maar ook op het proces en de zelfregulerende vaardigheden van je leerlingen. Koppel feedback aan duidelijke doelen en heldere succescriteria. Dan weten leerlingen wat ze al goed doen, wat de vervolgstappen in hun leerproces zijn (feed forward) en investeren ze voldoende tijd om met je opmerkingen te verwerken.
3 vragen op beleidsniveau
Obstakels gesitueerd? Effen het pad voor je leraren met deze 3 reflectievragen en bijbehorende tips. En baan je samen een weg naar meer onderwijskwaliteit – en een score boven verwachting bij je volgende inspectie.
1. Dringt je schoolvisie door tot in de klas?
Weet de school waarvoor ze staat en wat ze met haar onderwijs wil bereiken? Staat het hele team achter die visie? Prima. Maar laat het daar niet stoppen. Zet de visie samen om in duidelijke, meetbare doelen en acties met een haalbare timing.
▶︎ Je beleid naar de klasvloer: directeurs Mariëlle, Ruben en Gerrit illustreren dat het een samen-verhaal is.
2. Bruist je school van teamwerk en leergoesting?
Als je leraren het beleid goed in de vingers hebben, zijn jullie straf bezig. Met duidelijke leerlijnen, professionaliseringstrajecten en samenwerking schakel je als team nóg een versnelling hoger.
3. Plan en evalueer je cyclisch en betrouwbaar?
Plannen, uitvoeren, controleren en bijsturen: doorloop je dat evaluatierondje regelmatig? En breng je verschillende soorten data in? Heldere doelen die je cyclisch en betrouwbaar evalueert, geven de kwaliteit van je beleid én het onderwijs op de klasvloer een enorme boost.
Zin in meer verdieping? Uitgebreidere adviezen? Reflecties van onderwijsinspecteurs en experts? Lees de Onderwijsspiegel 2026.
Log in om te bewaren
Katja Savelkoels
21 september 2024heb 3 kinderen in het secundair en ben zelf hoofdverpleegkundige. wat ik merk ik als ik merk dat 2 van die 3 al een paar jaar steeds zakken en ik meer met hen studeer dan zij is er iets mis. dan vraag je nu aan het begin start al met studieondersteuning of het loopt weer verkeerd af. Dat ik dan als antwoord krijg dat we hen eerst een infosessie gaan geven en dan gaan kijken tot in november???? wat haalt dit uit? mijn zoon had zelfs nog niet vermeld dat hij die sessie had gekregen. neen plan die in of desnoods stuur ons door naar iemand maar laat ons zo snel mogelijk deze problematiek aanpakken.
Rudi Dierick
14 mei 2025Hmmm, allemaal mooi en wel, maar bevat dit niet enkele grote zwarte gaten?
Quid of de vakkennis van de leerkrachten wel voldoende op peil staat?
Quid het totale ontbreken van een vraag rond de bereikte leervooruitgang en het bereiken van minimumdoelen. We spreken dan nog niet eens over de gewenste optimale output.
Quid of de school wel voldoet aan de maatschappelijke verwachtingen? Denk aan de nodige persoons en karaktervorming, of aan het bieden van voldoende sterke opleiding in die richtingen met grote noden?
Opvallend ook: iedereen roept nu dat er effectieve didactiek gebruikt wordt, ..., maar niemand vermeldt wat er bij het groot huisvuil gezet hoort te worden.
Kortom, héél veel focus op een goede manier van werken (of alvast een betere), weer eens dus want Klasse doet al vele jaren niets anders dan dat, maar niets over de noodzakelijke resultaten! Leggen deze zes reflectievragen geen gevaarlijk eenzijdige en foute focus? Missen ze niet teveel essentiële zaken?
Laat een reactie achter